Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-10-28T10:07:39.598017+00:00

Мошен тавн дегтр: Нүүдл

Мошен тавн дегтр: Нүүдл

1. Нүр үг

1. Нүүдл

1. Тәәлвртә толь (Мошен тавн дегтр)

2. Кезәңк делкә

3. Еврей келн-улсин Египетәс нархар сансн хаалһин зура

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Нүр үг

НҮР ҮГ

Күндтә умшачнр!

Библин түрүләд бичгдсн тавн дегтр хальмг келнд барлгдҗана. Эннь «Хуучн бооцана» негдгч әңгнь гиҗ христианмуд тоолна. Хуучн цагас авн эн дегтр бичсн күн Моше. Тегәд Мошен бичсн тавн дегтрлә тадн ода таньлдҗанат. Евреймүд эн дегтрмүдиг «Мошен Закана дегтр» гиҗ нерәднә, бас «Тора» – «заавр» эс гиҗ «сурһмҗ».

«Мошен тавн дегтр» Библьд кевтән эклцнь болн һол төрнь болҗана. Тегәд делкә болн күн яһҗ үүдснә, килнц яһҗ эклснә болн зовлңгин тускар, Бурхн күн хойрин хоорндк хәрлцәнә тускар болн әмтн яһҗ нег-негнләһән хәрлцә бәрҗәснә тускар бичәтә. Бурхн Эврәннь улсла Бооца кенә, теднд зааврмуд өгнә.

Эн тавн дегтрәс түрүләд хальмг келнд «Эклц» дегтр орчулгдла (2005 җ.). Наадк дөрвн дегтр 2017–2022-гч җилмүдт орчулгдв.

Орчуллһна көдлмш хуучн еврейин (Масорет) бичврәс кегдлә. Нег зүсн янзла эс зөвшәрсн үгмүд халхин чилгчәр цәәлһгдҗәнә. Дегтрин сүл халхд тәәлвртә ахр толь барлгдв. Тенд зәрм шишлң хуучна үгмүд болн санан тодрхаһар цәәлһгдв.

Библь орчуллһна Институт орчулачнрт, редактормудт, ик көдлмшт орлцсн эрдмчнрт болн дегтр барлхд дөңгән күргсн улст ик ханлтан өргҗәнә.

Хальмг келн-улст Мошен бичсн тавн дегтр төрскн келәрн умшхд, кезәңк әмтнә җирһл медхд соньн болх гиҗ сангдна. Нарт-делкәд олн келн-улс дунд Библь хамгин икәр умшгддг дегтр. Ода тиим дегтриг умшач болһн умшҗ чадҗана.

Библь орчуллһна Институт

Нүүдл

Нүүдл

1. Нүр үг

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

Нүр үг

Нүүдл

Урднь «Эклц» гидг дегтрт бичгдсн йовдлын тускар «Нүүдл» дегтрт цаарандан келгдҗәнә. Яковин үйнрин 12 өрк-бүл Египетд бәәснәс нааран тооһарн олн-әмтн болад өснә. Египетд (Нил һолын белчрт) болн Синай тоха арлд, XV-XIII мадна өмнк зун җилмүдт (олн тооһар) болсн йовдлмуд. Эн тууҗин зууһад җилмүдлә хойр йовдлд: Израилин келн-улсиг Египетин мухлаллһнас сулдхсна болн Бурхнла кесн бооцана тускар бичәтә. Тернь Израилин цуг келн-улсин итклин болн җирһлин улнь болв.

Дегтрин түрүңк әңгднь (1–18 бөлг) Израилин келн-улс Египетин мухлаллһнас зулад нүүснә тускар келгдҗәнә. Моше гидг күүнә җирһллә эннь холвата. Деед Эзн Мошед сулдхврин йовдл күцәтхә гисн даалһвр өгнә.

Хойрдгч әңгднь (19–24 бөлг) Бурхн Эврәннь улсла экләд кеҗәх бооцана тускар келгдҗәнә. Иим йовдлмуд болн хөөннь учрснь чигн Синай уулын хаҗуд болҗ. Энд Бурхн Израилин улст Арвн Заавр өгнә. Ик зуудан зуг евреймүдт биш, нам нарт-делкән олн келн-улст санан-седклин кемҗән болҗ һарв.

Һурвдгч әңгднь (25–40 бөлг) Деед Эзнә бәәрлх бәәр тосхлһна зааврин тускар бичәтә. Терүнд өргә гер яһҗ бәрхиг йир тодрхаһар цәәлһҗ өгчәх заавр. Эн әңгд олн-әмтн Бурхна зааврмудыг дегд шулун эвдснә тускар бас бичәтә. Тер төләд цугинь шинәс боссх кергтә болв.

«Нүүдл» гидг эн дегтрт Бурхн Бийән күүнә тууҗд үзүлнә. Эврәннь келн-улсан бәрәнәс сулдхад шин җирһлүр дахулад һарһна. Израилин келн-улсиг хоорндан яһҗ бәәхиг, яһҗ хамдан Бурхнд церглхиг болн Бурхна заавр күцәхиг сурһҗана. Бурхн теднлә хамдан бәәхәр седҗәнә, тедниг хаалһднь дөңнәд килмҗән өгхәр седнә. Эндр Бурхнд шүтдг әмтн өшәтнә даҗрлһнас көлтә «Нүүдл» гидг дегтрт түшл хәәнә.

1

Египетд Израилин келн-улсиг даҗрлһн

1^1Яковла Египетд ирсн Израилин көвүдин нерд эн (күн болһн эврә өрк-бүлтәһән орҗ ирсн болдг): 2Рубен, Шимон, Леви, Йуда, 3Исахар, Завулун, Бенямин, 4Дан, Наптали, Гәд болн Ашер+. 5Яковин үрд тер цагт Египетд бәәсн Йосипла ут тоодан далн күн бәәсмн+.

6Йосип чигн өңгрв, энүнә ахнр-дүүнр цугтан, эднә үй бас цугтан өңгрв. 7Израилин улс болхла олн үртә бәәсмн, эдн тооһарн олн болад, күчнь икдәд, цуг эн орн-нутгиг дүүргв. 8Цаг давад Египетин хаана ширәд Йосипиг меддго шин хан ирв+. 9Эн эврә әмтндән келнә:

– Хәләтн, Израилин улс олн болв. Эдн күчн-чидләрн маднас даву. 10Эдн тооһарн өсшгон төләд нег юм ухалх кергтә, эс гихлә дән учрхла эдн мана хортнла негдәд, буцад мадна нутгас йовҗ одх.

11Израилин улсиг күнд көдлмшәр муурхднь күргхәр седәд, египетихн эднә өөр хармҗлгчнриг зогсана. Тегәд хаана төлә буудя хадһлдг хораста Питом болн Раамсес хойр балһсиг күчәр тосхулв+.

12Болв Израилин улсиг икәр даҗрсн бийнь эднә тонь өсәд болн өргҗәд йовв. Египетихн эднәс икәр әәһәд, 13Израилин улсар хәәрлт угаһар күнд көдлмш келгүләд бәәв. 14Эднә нилчәр Израилин улсин җирһлнь күнд-күчр көдлмшт хүврв: эдн шавр элдәд тоосх кеҗ һарһв, тәрәнд көдлв – хәәрлт угаһар эн көдлмшт эдн заргдв.

15Египетин хан дораһур еврей гергчүдин нилхдт эк болдг эмгдт (негнь Шифра, наадкнь Пуа нертә бәәсмн) заквр өгв:

16– Еврей гергчүд цаһан төр болсн цагт кен төрсинь хәләтн. Көвүн болхла – алтн, күүкн болхла – әмд бәәтхә.

17Болв дораһур нилхдт эк болдг күүкд улс Бурхнас әәһәд, хаана заквриг соңслго, көвүдиг әмд үлдәһәд бәәв. 18Хан эдниг бийүрн дуудҗ авад сурдг болна:

– Юңгад тадн тиигҗ кенәт? Яһад көвүдиг әмдәр үлдәһәд бәәнәт?

19– Еврей гергчүд Египетин күүкд улсла әдл биш, – гиҗ хаанд дораһур нилхдт эк болдг күүкд улс хәрү өгнә, – эдн чаңһ-чиирг. Дораһур нилхдт эк болдг күүкд күн ирәд уга бәәтл, еврей гергчүд цаһан төр болчкна.

20Энүнә төлә Бурхн дораһур нилхдт эк болдг күүкд улсиг хәәрлв. Израилин әмтн тооһарн өсәд, күчәрн чаңһрад бәәв. 21(Дораһур нилхдт эк болдг күүкд улс Бурхнас әәҗәхәс иштә Бурхн эднә өрк-бүлмүдиг хәәрлсн болдг.) 22Тиигхлә Египетин хан эврә улстан иим заквр өгдг болна:

– Нилх көвүдиг цугтаһинь Нил һолд хайтн. Күүкдиг әмд үлдәтн.

2

Мошен төрлһн

2^1Тер цагт Левин хөөт үрдин негнь бийдән бас Левин хөөт үрдәс герг авна+. 2Гергнь саата болад, көвү һарһна. Экнь үрән өкәр болсинь үзчкәд, һурвн сардан бултулдг болна. 3Зуг цааранднь бултулдг арһ уга болхла, эн эд бураһар кегдсн зембль авад, уснд урсдго салмар батар лашад, дотрнь нилхән кевтүләд, хулсн заагт, Нил һолын көвәд, үлдәнә. 4Нилхин эгчнь өөр-шидр зогсад, цааранднь энүнлә юн болна гиһәд хәләһәд бәәв.

5Тегәд Нил һолур хаана күүкн өөмхәр ирнә (терүнә зарц күүкд улс эрг деегүр сергәд йовна). Хулсн заагт зембль үзәд, мухладан энүг авч ирхинь закна. 6Зембль секәд нилхиг үзнә. Уульҗах нилхиг эн хармнна.

– Эн еврей күүнә нилх, – гиҗ хаана күүкн келнә. 7Нилхин эгчнь энүнәс сурна:

– Эн нилхиг Танд асрҗ өгхин төләд теҗәдг еврей күүкд күүг би йовад дуудхмн болвзав?

8– Одад ир, – гиҗ хаана күүкн келнә.

Күүкн одад, нилхин экинь дахулад ирхләнь, 9хаана күүкн энүнд келнә:

– Энүг авад нанд асрад өг. Би чамд мөңг өгнәв.

Күүкд күн нилхиг авад асрна, 10өсәд ирхләнь хаана күүкнүр дахулад ирнә. Тернь хаана күүкнд көвүнь болна. Көвүндән Моше гидг нер өгәд тер келдг болна: «Эннь уснас һарһҗ авлав гиҗәх нерн болҗана».

Моше Мидьян тал орһна

11Цаг ирвәс Моше өсәд-босв. Эн еврей келн-улс талан ирәд, эднә күнд-күчр көдлмшинь үзнә. Энүнә келн-улсин нег еврейиг Египетин күн цокчасинь үзнә. 12Моше эргндән хәләнә – хаҗуднь күн уга. Эн Египетин күүг алад, цогцинь элснд бултулна. 13Дарук өдртнь Моше дәкн һарад, хойр еврей ноолдҗасинь үзнә.

– Эврәннь үүрән юңгад гүвдҗәнәч? – гиҗ Моше өөлүлҗәх күүнәс сурна.

14Тернь хәрү өгнә:

– Кен чамаг мадна ахлач болн зарһч кев? Чи намаг Египетин күүнлә әдл бас алхар седҗәнч?

Моше әәһәд ухалв: «Мел тиим, эн кергин тускар медсн болҗана». 15Египетин хан эн йовдлын тускар медчкәд, Мошег алхар седв. Болв Моше хаанас орһад, Мидьян гидг нутгт бәәршлв.

Нег дәкҗ худгин өөр суусн кемднь, 16ус авхар болн эцкин сүргин төлә услуриг усар дүүргхәр тиигәрән Мидьяна гелңгин долан күүкнь өөрдҗ ирв. 17Өөрдҗ ирсн малыг хәрүлҗәх улс эдниг көөхләнь, Моше одад күүкдиг харсад, дарунь эднә хөөдиг услв.

18Күүкд эцк талан, Реуэлур[*], хәрҗ ирхләнь, тернь сурв:

– Эндр яһад эрт ирвит+?

19– Египетин нег күн, – гиҗ эдн хәрү өгв, – мадниг мал хәрүлдг улсас харсад, дәкәд маднд ус татҗ өгәд хөөдиг услв.

20– Тертн альд бәәхмб? – гиҗ эцкнь сурв. – Юңгад терүг тадн һанцараһинь үлдәввт? Дуудтн, маднла хамдан хот уутха.

21Моше теднәд үлдхәр шиидв. Тернь Ципора гидг күүкән Мошед мордулв. 22Эднәд көвүн һарв. Моше көвүндән Гершом гидг нер өгәд келв: «Эннь би күүнә һазрт нүүҗ ирсн күн болсинь герчлҗәнә».

23Дала цаг давна, Египетин хан өңгрнә. Израилин улс күнд-күчр көдлмшәс көлтә муудан орад, нөкд болхинь сурснь Бурхнд күрв. 24Эднә түңшлһиг соңсчкад, Бурхн Абрахамла, Ицхакла болн Яковла батлсн бооцаһан тодлв+. 25Тиигәд Бурхн Израилин улст оньган өгв! Бурхн эднд йосндан сана зовв!

3

Моше болн шатчах бура

3^1Моше эврәннь хадм эцк Итрон, Мидьяна гелңгин, хөөдиг хәрүлҗәлә. Нег дәкҗ эн хөөдтәһән холд, көдә һазрт, күрнә. Хорив гидг нертә Бурхна уулын[*] өөр ирнә. 2Тенд нег бура дотр шатчах һал мет Бурхна элч бууҗ ирнә. Моше үзнә: бура падрад шатчана, болв унтрхш. 3«Өөрдәд эн өврмҗтә йовдлыг хәләнәв, – гиҗ эн санв. – Юңгад эн бура шатсн бийнь эс чилҗәхмб?»

4Деед Эзн Мошег хәләхәр өөрдҗ ирсинь үзәд, шатчах бура дотрас терүг дуудна:

– Моше, Моше!

– Би эн бәәнәв! – гиҗ тернь хәрү өгнә.

5Бурхн келҗәнә:

– Бичә нааран өөрд. Буршмган тәәл: чини зогсчах орм – энчнь әрүн һазр. 6Би чини өвкнрин Бурхмб, – гиҗ Эн Мошед келнә. – Би Абрахамин, Ицхакин, Яковин Бурхмб.

Моше чирәһән бултулв: эн Бурхн тал хәләхәсн сүрдв+.

7Деед Эзн келҗәнә:

– Египетд Мини олн улс яһҗ зовҗахинь Би үзҗәнәв. Нөкд болтха гиһәд дөң эдн сурҗахинь соңсҗанав – хармҗлгчнр даҗрҗана эдниг! Мини келн-улс яһҗ түрҗәхинь Би медҗәнәв. 8Би келн-улсан Египетин әмтнәс харсхар бууҗ ирүв. Тедниг үс болн бал һарһҗах сән, у-өргн һазрур – кананахна, хетмүдин, амореймүдин, перизмүдин, хивеймүдин болн евүсмүдин нутгур көтлҗ һарһх зөвтәв+. 9Израилин улсин түңшлһн, нөкд болхинь сурҗахнь Нанд соңсгдв: Египетин улс эдниг яһҗ даҗрҗахинь Би үзүв. 10Йов! Би чамаг Египетин хан тал йовулҗанав: Мини улсиг, Израилин улсиг Египетәс көтлҗ һарһ!

11Зуг Моше келҗәнә:

– Хаанд одад, Египетәс Израилин улсиг көтлҗ һарһх би кемб?

12Бурхн энүнд хәрү өгчәнә:

– Би чамла бәәхв. Чи Мини элч болҗахин темдг эн: Египетәс Мини келн-улсиг көтлҗ һарһчкад, тадн ирәд эн уул деер Бурхнд мөргхит.

Бурхн Мошед Эврәннь нерән медүлҗ келнә

13Моше сурв:

– Би Израилин улс тал ирәд келнәв: «Намаг тадн тал Тана эцкнрин Бурхн йовулв». «Терүнә нернь кемб?» – гиҗ әмтн сурхлань, би ямаран хәрү өгхмб?

14Бурхн Мошед келнә:

– Би Мөңк Бурхмб[*]. «Намаг тадн тал Мөңк Бурхн илгәв», – гиҗ Израилин улст хәрү өг+.

15– Абрахамин, Ицхакин болн Яковин – тадна өвкнрин Бурхн Яхве намаг йовулв гиҗ Израилин улст хәрү өг. Эн Мини нерн үйәс үйд мөңкинд үлдх, – гиҗ Бурхн Мошед келв.

16Йовад Израилин медәтнриг цуглул, тегәд теднд кел: «Деед Эзн, тадна эк-эцкнрин Бурхн – Абрахамин, Ицхакин болн Яковин Бурхн – нанд үзгдәд келв: Би тадн тал хәләһәд, Египетд таднла юн болҗахинь үзүв. 17Тегәд Би тадниг Египетин даҗрлһнас кананахна, хетмүдин, амореймүдин, перизмүдин, хивеймүдин болн евүсмүдин һазрур, үс болн бал һарһҗах һазрур, көтлҗ һарһнав гиҗ таднд келҗәнәв».

18Израилин медәтнр чамаг соңсх, чамла хамдан Египетин хаанур йовад, тадн энүнд келхит: «Маднд еврей улсин Деед Эзн Бурхн ил үзгдв. Көдә һазрур һурвн өдртән йовад, тенд Деед Эзнд, мана Бурхнд, тәкл тәкхд зөвшәл өгтн». 19Мини һарин күчн-чидл эс үзүлтл, Египетин хан таднд йовх зөв өгшгог Би меднәв. 20Тегәд чигн Би һаран энүн деер өргәд, Би Египетиг үзгдәд уга өвәрц йовдлмудар күүчнәв, тиигхлә эн тадниг сулдхад оркх+. 21Египетин әмтн таднд тусан күргәд, тадн Египетәс хоосаһар һаршгог Би теткнәв+. 22Тана күүкд улс өөр-шидр бәәдг күүкд улсас цаһан мөңг, алт, хувц-хунр сурх, тадн эврә көвүдән болн күүкдән кеерүлхит. Тиигҗ тадн Египетәс ик зөөртә һархит.

4

Мошен төлә болҗах өвәрц йовдл

4^1– Кемр нанд итклго, намаг соңслго Деед Эзн чамд үзгдсн уга гиҗ келхләнь, би яахмб? – гиҗ Моше келҗәнә.

2– Һартчн юн бәәнә? – гиҗ Мошеһәс Деед Эзн сурна.

– Тайг, – гиҗ тернь хәрү өгв.

3– Терүгән һазрт хай, – гиҗ Деед Эзн закв.

Моше хайчкв. Тайгнь моһад хүврв, Моше зулад гүүв.

4– Һаран сарваһад, энүг сүүләснь бәр, – гиҗ Деед Эзн энүнд закна.

Моше һаран сарваһад моһаг бәрҗ авхлань – энүнә һарт тернь тайг болҗ хүврнә.

5– Эннь чамд йосндан Деед Эзн, теднә эк-эцкнрин Бурхн – Абрахамин, Ицхакин болн Яковин Бурхн үзгдәд ирсинь чамд итктхә гисн темдг, – гиҗ Бурхн келнә.

6– Өвртән һаран дүр, – гиҗ Мошед Деед Эзн закна.

Моше һаран өвртән дүрнә. Һаран һарһхлань, тернь цасн мет цаһан болҗ одҗ – арсна гем бүтәҗ.

7– Дәкәд һаран өвртән дүр, – гиҗ энүнд Деед Эзн закна.

Моше дәкнәс һаран өвртән дүрәд һарһхлань, һарнь урдк кевәрн эрүл-дорул цогц мет болв.

8– Кемр тедн чамд эс иткхлә, кемр түрүн өвәрц йовдл эдниг эс иткүлхлә – эдниг хойрдгч өвәрц йовдл иткүлх. 9Зуг кемр эдн эн өвәрц йовдлмудт итклго, чамаг эс соңсхла, тиигхлә Нил һолын усиг утхҗ авад, һазрт цацхла, эн усн цуснд хүврх, – гиҗ Деед Эзн келнә.

10– О-о, мини Деед Эзн! – гиҗ Моше Деед Эзнәс эрәд сурна. – Би хурц келтә бишүв. Өцклдүр чигн, урҗ өдр чигн, Тана мухлала Тана күүндсн өдрәс авн чигн тиим би болҗанав. Би сәәнәр келдгов. Кезәчн хурц келн угав.

11Тиигхлә Деед Эзн келҗәнә:

– Күүнд кен ам өгсмб? Кен келн уга эс гиҗ таңх болхиг кеҗәхмб? Кен нүдәрн үздг эс гиҗ сохр болхиг кеҗәхмб? Би, Деед Эзн, эс кеҗәнү+? 12Тиигәд йовхнчн! Чамаг келхлә, Би чамла бәәхүв. Би эврән ю келхичн чамд дасхнав.

13– О-о, Деед Эзн мини! – гиҗ Моше эрҗ сурна. – Талдан күүг – эврән дурлсан йовултн!

14Тиигхлә Деед Эзн Мошед уурлад, энүнд келнә:

– Левихнә отгас Ахарон гидг ах чамд угай? Тер келҗ чаддгинь би меднәв! Тер чамаг тосхар аашна, терчн чамаг үзәд байрлх. 15Чи болхла энүнд келәд, терүнә амнд үгинь орулад медүлхич. Тадн күүндсн цагт Би Эврән таднла бәәхүв. Ю кехинь Би Эврән таднд дасхнав. 16Ахарон чини амн болад, чини ормд әмтнлә күүндх, чи терүнд Бурхнла әдл болхич. 17Эн тайгиг бийләһән ав. Энүнә нилчәр чи онц темдг һарһхич.

Моше Египет тал хәрү ирҗәнә

18Моше эврәннь хадм эцк Итро тал хәрү ирәд келнә:

– Йовнав би, Египетд мини ахнр тал хәрү одҗ, әмд бәәх угаһинь хәләнәв.

– Амулң менд йов, – гиҗ энүнд Итро келнә.

19Тенд, Мидьянд, Деед Эзн Мошед келҗәнә:

– Египет тал хәр. Чамаг алхар седҗәснь өңгрҗ одв+.

20Моше гергән болн күүкдән элҗгн деер суулһад, Бурхна өгсн тайган бийләһән авад Египет тал йовна.

21Деед Эзн Мошед келнә:

– Би чамд өвәрц йовдлмуд учрах чидл өгв. Египетд ирхләрн хаанд эн өвәрц йовдлмудыг үзүл. Би хаанас зөрхинь некнәв; эн тадниг тәвшго. 22Тиигхлә чи терүнд келхич: «Деед Эзн келнә: Израиль – Нанд көвүнләм әдл, Мини ууһн үрн мет. 23Би чамд келҗәнәв: терүг Нанд мөргхин төлә тәвчк. Кемр эс сулдххла, тиигхлә Би чини көвүг – ууһн үричн – алнав!»

24Хаалһднь, хондг һазрт, Деед Эзн Моше тал ирәд, энүг алхар седнә. 25Тиигхлә Ципора хурц цәкүрәр кесн утх авад, эврәннь көвүнә бий махмудын үзүринь керчәд, энүнә көлднь әрә һаран күргчкәд келнә:

– Чи нанд цусарн төрл болҗанач!

26Тиигхлә Деед Эзн энүнәс хооран цухрна. («Цусарн төрл» гиҗ эн әмн бийин үзүрин керчлһнә тускар келнә.)

27– Мошен өмнәс көдә һазрур йов, – гиҗ Деед Эзн Ахаронд закна.

Ахарон хаалһд һарад, Бурхна уулын өөр Мошелә харһад энүг үмсәд мендлнә. 28Деед Эзн Мошеһәр Эврә элч кеһәд, ю келсинь, ямр онц темдг үүдәхд Тер заквр өгсинь Моше Ахаронд келҗ өгнә. 29Эдн йовад, Израилин цуг медәтнриг цуглулна. 30Деед Эзн Мошед ю келсинь Ахарон эднд медүләд, цуг әмтнә нүүрт онц темдг һарһв. 31Әмтн энүнд иткв. Деед Эзн Израилин улсин тускар тодлад, эднә зовлң үзсинь соңсчкад, әмтн мөргәд һазр элкдәд унв.

5

Израильтянмудын бәәдл хаана даҗрлһнас муурчана

5^1Моше Ахарон хойр Египетин хан тал ирәд келнә:

– Деед Эзн, Израилин Бурхн, келҗәнә: «Мини келн-улсиг көдә һазрур Мини байр темдглхин төлә тәв!»

2– Деед Эзн – эннь кемби? Яһад би Энүг соңсад, Израилин улсиг тәвх зөвтәв? Би эн Деед Эзиг медҗәхшүв, Израилин улсиг тәвхшүв, – гиҗ хан хәрү өгв+.

3– Маднд еврей улсин Бурхн ирв, – гиҗ Моше Ахарон хойр келв. – Маднд һурвн өдрәр көдә һазрур йовад, мана Деед Эзнд тәкл тәкхд зөвшәл өгтн, эс гихлә Тер мадниг маальг гемәр эс гиҗ селмәр алх.

4– Моше Ахарон хойр! Юңгад тадн эврә улсан көдлмш кедгинь уурулҗахмбт? Одад цугтан көдлтн! – гиҗ хан эднд хәрү өгв.

5– Тедн тооһарн олн, – гиҗ хан Моше Ахарон хойрт келҗәнә. – Тадн тедниг көдлмшән хайхинь некчәнт?

6Тер өдртән хан хармҗлгчнртан болн ахлачнртан заквр өгнә:

7– Энүнәс хооран эн улст тоосхин төлә салм урднь өгчәсәр бичә өгтн. Эврән йовад, салм цуглултха. 8Зуг тоосхин кемҗәг урдклаһан әдл нектн, бичә баһрултн. Эдн залхурад: «Мана Бурхнд тәкл тәкхәр йовнавидн», – гиҗ хәәкрдг болв. 9Көдлмш күндрхлә – көдлх, хоосн үгмүд соңсдган уурх.

10Хаана бәәрнәс һарад, хармҗлгчнр болн ахлачнр евреймүдт келҗәнә:

– Энүнәс хооран салм таднд өгшгов. 11Дурта һазрт салм эврән цуглултн, тадна көдлмш мел баһршго, – гиҗ хан келв.

12Тиигхлә евреймүд цуг Египетәр йовад, кеер салмин ормд тәрә хадсн һазрт үлдлинь таслв. 13Хармҗлгчнр болхла:

– Салм бәәсн цагт урднь кедг зураһан өдр болһн күцәтн! – гиҗ арднь орад бәәв.

14Хаана хармҗлгчнр Израилин улсиг бүрткхин төлә ахлачнриг тәвнә. Дәкәд эн ахлачнриг тедн цокдг болв.

– Даалһсн көдлмшиг яһад эс күцәҗәнт? Урдклаһан әдл тоосхин тооһинь дигтәһәр кеҗ һарһтн, – гиҗ эднәс некдг болв.

15Израилин улсин ахлачнр хаанд ирәд һундлан өргв:

– Юуни төлә Та мадниг, эврә мухла улсан, дорацулҗахмбт? 16Маднд, Тана мухла улст, салм өгчәхш, зуг тоосх кехинь некчәнә. Мадниг, Тана мухла улсиг, гүвдҗәнә! Тана улст килнц болх!

17– Залхут тадн, залхут! – гиҗ хан эднд хәрү өгнә. – Тегәд келдг болвт: «Одад, Деед Эзнд тәкл тәкхмн!» 18Йовад көдлтн. Салм таднд күн өгшго, зуг тоосхиг болхла кедү даалһсинь кетн!

19«Өдр болһн кедг тоосхин кемҗәг бичә баһрултн» – гиҗ келсиг соңссн Израилин улсин ахлачнр зовлңла харһҗахан медв. 20Хаана бәәрнәс һарад, эдниг күләҗәсн Моше Ахарон хойрла харһад теднд 21келҗәнә:

– Тадн ю кесинь Деед Эзн үзҗ, тадна зарһч Тер болтха! Таднас көлтә хан болн энүнә мухлас маднд дурго болв. Мадниг алх үлд Та теднә һарт бәрүлҗит!

22– Деед Эзн! – гиҗ Моше Деед Эзнд дуудвр кев. – Яһад Та эн улсиг зоваҗахмбт? Яһад Та намаг иигәрән йовулвт? 23Би хан тал ирсн цагас авн Тана нерн деерәс келдг болув, зуг әмтнд улм му болв! Та Эврәннь әмтиг аврсн угат!

6

6^1Деед Эзн хәрү өгчәнә:

– Хаанла Би ю кехинь ода чи үзхич. Мини чаңһ һарин күчәр эн евреймүдиг тәвчкх. Мини чаңһ һарин күчәр эн эдниг нам орн-нутгасн көөҗ һарһх!

Бурхн Израилиг аврхв гинә

2Бурхн Мошед келнә:

– Би Деед Эзн! 3Би Хамгин Күчтә Бурхн болҗ Абрахамд, Ицхакд болн Яковд үзгдәд ирләв, болв «Яхве» гидг нерән Би эднд медүлсн угав+. 4Би теднлә бооцаһан батлад, Канана һазриг, эдн күүнә һазра улс болҗ бәәсн нутгиг, эднд өгх боллав. 5Ода Би Египетин улс Израилин улсиг мухлас кеһәд зоваҗахинь соңсад, Мини бооцана тускар тодлув. 6Израилин улст кел: «Би Деед Эзн! Би тадниг Египетин бәрәнәс көтлҗ һарһнав, мухлаллһнас сулдхнав! Би тадниг аврнав: Мини һар өргәтә бәәнә болн Мини цааҗ әәмшгтә! 7Би таднар Эврәннь улс кеһәд, тадна Бурхн болнав, Египетин даҗрлһнас һарһҗ авсн Би – тана Деед Эзн болҗахиг тадн тиигәд медхит. 8Би Абрахамд, Ицхакд болн Яковд байртаһар өгхәр седҗәсн һазрур тадниг көтлҗ ирәд, тадна медлд терүг өгнәв. Би Деед Эзн!» – гиҗ Эн Мошед келв+.

9Моше эн үгмүдиг Израилин улст келхләнь, тедн хәрг болсндан күнд көдлмшәс көлтә энүг соңссн уга. 10Тиигхлә Деед Эзн Мошед закв:

11– Египетин хаанур од. Израилин улст энүнә орн-нутгас һарх зөвшәл өг гиҗ терүнд кел!

12Тегәд Моше Деед Эзнд келҗәнә:

– Кемр Израилин улс намаг эс соңсҗахла, хан намаг яһҗ соңсхмб? Терүнәс даву болхлаг, Би сәәнәр келҗ чаддгов…

Мошен болн Ахарона уңг-тохм

13Деед Эзн Мошелә болн Ахаронла күүндв. Египетәс Израилин улсиг һарһхин төлә теднүр бас Египетин хан тал одх заквр эднд өгв.

14Теднә уңг-тохмин өвкнр эн. Рубена көвүд (Рубен – Израилин ууһн үрнь): Ханок, Паллу, Хецрон болн Карми. Эднәс Рубена үйнр һарсн болдг+.

15Шимона көвүд: Емуэл, Ямин, Охад, Якин, Цохар болн Канана күүкд күүнә көвүн Шаул. Эднәс Шимона үйнр һарсн болдг+.

16Теднә уңг-отгар Левин көвүдин нерд эн: Гершон, Кахат болн Мерари. (Леви зун һучн долан җил бәәв.)+

17Гершона көвүд: эврә төрлтәһән Ливни болн Шими. 18Кахатын көвүд: Амрам, Ицхар, Хеврон болн Узиэл. (Кахат зун һучн һурвн җил бәәв.) 19Мерарин көвүд: Махли болн Муши. Теднә уңг-отгар Левин үйнр эн+.

20Амрам эврәннь һаһа, Йохеведиг, буулһҗ авв. Эн энүнд Ахарон болн Моше көвүд һарһв. (Амрам зун һучн долан җил бәәв.)+

21Ицхарин көвүд: Корах, Нефег болн Зихри+. 22Узиэлин көвүд: Мисаил, Элцафон болн Ситри+. 23Нахшона дү күүкиг – Аминадавин күүкиг Элишеваг – Ахарон буулһҗ авв. Эн күүкн терүнд Надав, Авиуд, Элеазар болн Итамар гидг көвүдиг һарһв+. 24Корахин көвүд: Асир, Элкана болн Авиасап. Эднәс Корахин үйнр һарсн болдг+. 25Ахарона көвүн Элеазар Путиэлин күүкдин негинь буулһҗ авв. Эн терүнд Пинехас көвү һарһв. Левин уңг-тохмин өвкнр тиим+.

26Эднд, Ахаронд болн Мошед, Израилин улсиг отг-отгарн Египетәс көтлҗ һарһх заквр Деед Эзн өгв. 27Тегәд Израилин улсиг тендәс көтлҗ һарһхин төлә Моше болн Ахарон Египетин хаанла күүндҗ.

Деед Эзн Мошег болн Ахарониг хан тал илгәнә

28Тегәд Египетд Деед Эзн Мошелә күүндәд, 29терүнд иигҗ келв:

– Би Деед Эзн! Би чамд келсиг кевтнь Египетин хаанд келҗ медүл.

30– Би сәәнәр келҗ чаддгов, – гиҗ Моше хәрү өгв. – Намаг хан яһҗ соңсхмб?

7

7^1Зуг Деед Эзн Мошед келҗәнә:

– Хәлә, Би чамаг хаана төлә Бурхн болдгар, чини ах Ахарон чини әәлдәч болдгар кенәв. 2Би чамд заквр өгсәр келәд бә, чини ах Ахарон болхла эврә орн-нутгас Израилин улсиг сулдххинь хаанд келх. 3Зуг Би хаана зүркнь догшн болдгар кенәв. Би Египетд өвәрц кесг тоот болн темдг учранав, 4болв хан тадниг соңсшго. Тер цагт Би Мини һариг Египет деер тәвнәв. Би Египетәс Мини цергиг, Мини улсиг – Израилин улсиг көтлҗ һарһнав. Мини цааҗ әәмшгтә! 5Мини һарин күндәс көлтә Египетд кен Деед Эзн болҗахинь медх, – Би Израилин улсиг эднә һазрас һарһҗ йовулнав.

6Моше болн Ахарон Деед Эзнә закврар күцәв. 7(Моше болн Ахарон хаанла күүндсн кемд Моше найта, Ахарон болхла найн һурвта бәәсмн.)

Ахарона тайг

8Тегәд Деед Эзн Мошед болн Ахаронд келҗәнә:

9– Өвәрц юм үзүл, гиҗ хан таднас сурхла, хаана өмн эврә тайган хайхинь Ахаронд заквр өгхлә, тайг моһад хүврх.

10Моше болн Ахарон хаанд ирәд Деед Эзнә келсәр кев: хаана болн энүнә мухласин өмн һазрт Ахарон тайган хайна. Тайгнь моһад хүврҗ одна. 11Болв хан цецн болн илвтә эврә улсан дуудна. Тедн, Египетин илвтә улс, эврәннь илв һарһхларн, әдл тиим юм кев: 12күн болһн эврә тайган һазрт хайхла, тер тайгуднь моһаст хүврв. Зуг Ахарона тайгнь эднә цуг тайгудынь зальгчкна. 13Болв хан зүткнә: Мошег болн Ахарониг (Деед Эзнә келсәр) соңссн уга.

Түрүн зовлң: цусн

14– Хан зүткҗәнә: Мини улсиг тәвхәр седҗәхш, – гиҗ Деед Эзн Мошед келнә. – 15Маңһдур өрүн хан Нил һолур йовхла, өмнәснь чи һар. Терүнә өмн һолын көвәд зогсчкад, моһад хүврсн тайгиг һартан бәрәд, 16хаанд иигҗ кел: «Деед Эзн, евреймүдин Бурхн, намаг Танд келтхә гиҗ йовулв: Нанд мөргхин төләд Мини улсиг көдә һазрур тәв. Зуг Та соңсҗахшит. 17Деед Эзн Танд келҗәнә: Деед Эзн кен болҗахинь ода чи медхич! Би эн һартан бәрҗәсн тайгарн һолын усар цокхла, усн цусн болх. 18Һолд цуг заһсн үкх, һолас му үнр һарад, Египетин әмтнд энүнәс ус уухд җигшүртә болх!» – гиҗ Деед Эзн Мошед келв.

19– Ахаронд кел: «Эврә тайган авад, Египетин усн деер – һолмуд деер, Нил һолын урсхулмуд деер, нуурмуд болн усна тогталмуд деер дайлад орк – тиигхлә эднә уснь цусн болҗ одх. Цуг Египетәр цусн тарх – цусн нам модн болн чолун савд орх!» – гиҗ Деед Эзн Мошед заквр өгнә.

20Моше болн Ахарон Деед Эзнә келсәр кев. Ахарон тайган өргәд, хаана болн энүнә мухласин нүднд һолын усар цокад оркхла – һолын усн цусн болв. 21Һолд бәәдг цуг заһсн үкв, һолас му үнр һарад, Египетин улс энүнәс ус ууҗ чадсн уга. Цуг Египетәр цусн тарв. 22Болв эврәннь илв һарһлһарн Египетин илвтә улс бас тиим юм кев. Хан цаарандан зүткәд бәәв (тегәд Деед Эзнә келсәр), Мошег болн Ахарониг соңслго бәәв. 23Хан буру хандад, учрҗах тоотд оньган өглго эврәннь бәәшң тал йовв. 24Египетин улс болхла һолын хаҗуд худгуд малтна, юңгад гихлә тер һолын усиг ууҗ болшго болв.

25Деед Эзн Нилд хорлтан күргснә хөөн долан хонг давв.

8

Хойрдгч зовлң: мекләс

8^1Деед Эзн Мошед закчана:

– Хан тал одад, терүнд кел: «Нанд мөргхин төлә Мини әмтиг сулдхтха, гиҗ Деед Эзн келҗәнә. 2Эс сулдххлачн, чини орн-нутгур мекләс орулнав. 3Һол мекләсәр дүүрх: эдн уснас һарад, чини бәәшңгиг дүүргх, унтдг хорадчн чини орндгт орад, чини мухласин, цуг келн-улсин гермүдиг дүүргәд, тана бешмүдт болн тадна һуйр элддг тавгт чикгдх. 4Мекләс чамд, чини келн-улст болн чини мухласт орх!»

5Деед Эзн Мошед закчана:

– Эврәннь тайган Египетин цуг һолмуд, Нилын урсхулмуд болн нуурмуд деер өрг, гиҗ Ахаронд кел. Египетин һазрур мекләсиг орул!

6Ахарон һаран Египетин усн деегүр дайлхлань – энүнәс мекләс һарад, цуг һазриг дүүргв. 7Египетин илвтә улс бас илвән һарһад, тер һазрур мекләсиг орулв.

8Тегәд хан Мошег болн Ахарониг дуудад, эднд келҗәнә:

– Намаг болн мини улсиг эн мекләсәс авртн гиҗ Деед Эзнәс суртн! Тиигхлә би тана әмтиг Деед Эзнд тәкл тәкхин төлә сулдхнав+.

9Моше хәрү өгв:

– Тана төлә, Тана мухласин болн Тана улсин төлә мөргх болзг нанд заатн. Тадн болн тадна гермүд мекләсәс сулдхгдх. Мекләс зуг һолд үлдх.

10– Маңһдур! – гиҗ хан келв.

– Деед Эзнлә, мана Бурхнла, әдлцдг күн уга болҗахинь медх зөвтәт гиһәд, Тана келсәр болтха, – гиҗ Моше хәрү өгв. 11Мекләс Таниг, Тана бәәшңгиг, Тана мухласиг болн Тана улсиг үлдәһәд һарх. Эдн зуг Нил һолд бәәх.

12Моше Ахарон хойр хаана бәәрнәс һарна. Египетин хаанур йовулсн мекләсиг уга кехинь Моше Деед Эзнәс сурв. 13Деед Эзн Мошен сурсиг күцәв. Цуг мекләс үкв: гермүдт, хашаст болн кеер. 14Үксн мекләсиг овалв, цуг орн-нутгт му үнр һарад бәәв. 15Болв хан күчр бәәдл давсиг үзәд, дәкнәс зүткв. Эн Мошег болн Ахарониг соңссн уга (тегәд Деед Эзнә келсәр болв).

Һурвдгч зовлң: иләсн

16Деед Эзн Мошед закчана:

– Ахаронд кел: эврә тайган өргәд һазриг бүркҗәх шора цоктха – цуг Египетәр шора иләснд хүврх.

17Моше Ахарон хойр тиигҗ кев. Ахарон эврә тайган өргәд, шораһар цокхла – олн-әмтиг болн малыг иләсд бүркв. Цуг Египетәр һазриг бүркҗәх шора иләснд хүврв. 18Илвтә улс эврәннь илвәрн иләсиг һарһхар седсн бийнь – юмн болсн уга! Әмтн болну, мал болну иләсдәр бүркгдв.

19– Энүг Бурхн кев! – гиҗ илвтә улс хаанд келв. Болв хан урдк кевәрн зүткәд, соңслго бәәв (тегәд Деед Эзнә келсәр болв).

Дөрвдгч зовлң: түргн

20Тегәд Деед Эзн Мошед келнә:

– Маңһдур өрүн эрт серәд хаана өмн һарч ир. Терүг һолур йовхлань, терүнд кел: Нанд мөргхин төлә Мини улсиг сулдх, гиҗ Деед Эзн келҗәнә. 21Кемр эс сулдххлачн, Би чамур, чини мухлас тал, чини цуг келн-улсур болн чини бәәшңгүр түргиг йовулнав. Египетин олн-әмтнә цуг гермүдиг болн теднә көл дорк һазр күртлинь түргн дүүргх! 22Тер өдр Би Гошен һазриг салһнав. Тенд Мини улс бәәнә – тенд түргн уга болх. Эннь Би, Деед Эзн, эн һазрт бәәхинь чи медтхә гиһәд! 23Би Эврәннь улсиг зовлңгас гетлгнәв, – чини улсиг болхла – гетлгшгов. Эн темдг маңһдур ирх!

24Тиигҗ Деед Эзн кев. То-тоомҗ уга түргн хаана бәәшңгиг, энүнә мухласин гермүдиг болн цуг Египетиг дүүргв. Түргнәс көлтә орн-нутг үкҗәв.

25Хан Мошег болн Ахарониг дуудад эднд келҗәнә:

– Энд, мана һазрт, эврә Бурхндан одад тәкл тәктн.

26Зуг Моше хәрү өгчәнә:

– Бидн энүг кеҗ чадшговидн. Деед Эзнд, мана Бурхнд, тәкл тәкхлә, Египетин улс терүг җигшүртә йовдлд тоолхмн. Кемр Египетин улсин нүднд тиим тәкл тәклһиг күцәхлә, эдн мадниг чолуһар цокх!+
27Бидн һурвн өдрәр көдә һазрур йовад, Деед Эзнд, мана Бурхнд, энүнә келсәр тәкл тәкх зөвтәвидн.

28– Би тадниг тәвҗәнәв, – гиҗ хан келв. – Йовад, көдә һазрт эврәннь Бурхн Деед Эзнд тәкл тәктн, зуг холд бичә йовтн. Тиигчкәд мини төлә суртн!

29Моше хәрү өгчәнә:

– Танас һархларн, Деед Эзнәс сурнав, маңһдур тадн цугтан – хан болну, мухлас болну – Египетин цуг улс түргнәс сулдхгдх. Зуг хан мадниг дәкҗ бичә меклтхә, мана улс йовад, Деед Эзнд тәкл тәкхд саалтг бичә учратха.

30Моше хаана бәәрнәс һарад, Деед Эзиг сурхла, 31Тернь энүнә сурсинь күцәв: хааниг, энүнә мухласиг болн цуг Египетин улсиг түргнәс сулдхв. Нег чигн түргн үлдсн уга. 32Хан дәкнәс һацв: эн олн-әмтиг сулдхсн уга.

9

Тавдгч зовлң: мал үклһн

9^1Деед Эзн Мошед закчана:

– Хан тал одад, энүнд кел: «Нанд мөргхин төлә Мини улсиг сулдх, гиҗ Деед Эзн – евреймүдин Бурхн – келҗәнә. 2Кемрҗән тәвлго күчәр бәрхлә, 3Деед Эзн кеер бәәх цуг мөрд, элҗгд, темәд, үкрмүд, хөд болн ямад экләд әәмшгтәһәр үкх! 4Египетин малыг Израилин улсин малас Деед Эзн йилһәд салһх. Израилин улсин нег чигн мал үкш уга!»

5Деед Эзн болзг йилһв:

– Маңһдур Би цуг орн-нутгар тиигҗ кехв!

6Дарук өдртнь Деед Эзн тиигҗ кев: Египетд цуг малнь үкв, Израилин улсин нег чигн мал үксн уга. 7Хан бүртклһ кетхә гиҗ йовулв – йосндан Израилин улсин нег чигн мал үксн уга болҗ һарв! Зуг хан урдк кевәрн һацад Израилин улсиг тегәд тәвлго бәәв.

Зурһадгч зовлң: өөртә хавдр

8Деед Эзн Мошед болн Ахаронд закчана:

– Бешәс нег атх үмс һарһҗ авад, тиигчкәд Моше хаана нүднд үзүлҗәһәд, 9тер үмсиг цуг Египетин деегүр тараһад, теңгр тал хайтха. Тиигхлә цуг Египетәр олн-әмтнә болн малын арснднь өөртә хавдр һарх.

10Моше болн Ахарон бешәс үмс һарһад, хаана өмн зогсв. Моше үмсиг теңгр тал хайхла – тер дарунь әмтнә болн малын арснд өөртә хавдр һарв. 11Илвтә улс Мошелә дәкҗ дөрлдҗ чадсн уга: эдн эврән цуг Египетин улс мет өөртә хавдрар бүркгдв. 12Зуг Деед Эзн хааг зүткәч кев, болв тер соңслго бәәв. (Деед Эзн Мошед тааһад келсәр.)+

Доладгч зовлң: мөндр

13Деед Эзн Мошед закв:

– Маңһдур өрүн эрт серәд, дәкнәс хаана өмн ирәд, энүнд кел: «Деед Эзн, евреймүдин Бурхн, келҗәнә: Нанд мөргхин төлә Мини улсиг сулдх! 14Эн саамд Нанла әдл нег чигн күн һазр деер уга болҗахинь медүлхәр Би әәмшгтәһәр чамаг, чини мухласиг болн чини цуг улсиг цааҗлнав. 15Кемрҗән Би һаран дайлад, чамд болн чини улст маальг гем хальдахла, тадн һазр деер уга болхит! 16Болв Би чамаг цуг һазрт Эврә нерән туурулхин төлә, Эврә чидлән үзүлхин төлә әмд үлдәҗәнәв+. 17Чи Мини улст деерлкҗәнәч, энүг тәвшгоһар седҗәнәч. 18Маңһдур минь эн кемд Египет тогтагдсн цагас авн орад уга әәмшгтә мөндр орх! 19Эврә сүргән хашад орул, ил һазрт бәәх цуг тоотыг бүрк. Ил һазрт үлдәд эс бултсн әмтн болн мал мөндрт цокгдад үкх».

20Деед Эзнә үгмүдәс әәсн хаана мухлас эврә зарцнран болн малан бултулв. 21Зуг Деед Эзнә үгмүдиг оньгтан эс авснь эврә мухласан болн малан ил һазрт үлдәв.

22Деед Эзн Мошед заквр өгчәнә:

– Теңгр тал һаран өрг – Египетин һазрт мөндр орх. Эн цуг Египетәр әмтиг болну, малыг болну, тәрәнә өвсиг болну цокх.

23Моше тайган теңгр тал дайлхла – Деед Эзн һазрт оһтрһу, мөндр болн һал цәкллһиг йовулв. Египетин цуг орн-нутгар Деед Эзн мөндриг орулв+. 24Мөндр орад, һал цәклв – иим күчтә мөндр Египет тогтснас авн эн һазрт орад уга билә!

25Цуг Египетәр ил һазрт бәәсн цугинь – әмтиг болну, малыг болну, тәрәнә өвсиг болну мөндр цокв. Моддыг чигн хамхлв. 26Зуг Израилин улс бәәсн Гошен һазрт мөндр орсн уга.

27Хан Мошег болн Ахарониг дуудҗ авад, эднд келҗәнә:

– Эн саамд би гемтәв! Деед Эзн зөвтә, зуг би болн мини улс – бидн зөвтә бишвидн! 28Деед Эзнәс суртн: Бурхна оһртһу болн мөндр зогстха! Би тадниг сулдхҗанав, дәкҗ таднд энд үлдх керг уга!+

29Моше энүнд хәрү өгв:

– Һазр Деед Эзнә болҗахиг Та меддгәр намаг балһснас һарад, Деед Эзн тал һарарн өргхлә – тер дарунь оһтрһу тагчград, мөндр уурх+. 30Та болн Тана мухлас, тадн цугтан одачн Деед Эзнәс эс әәҗәхинь би үзҗәнәв!

31(Олсиг болн ичмәг мөндр цокв, юңгад гихлә ичмән толһалҗасмн, олсн болхла цецгәлҗәсмн. 32Зуг цаһан һуйр болн нимгн толһата буудя үрсн уга – яһад гихлә, эннь ора болдг урһмл мөн.)

33Моше хааг үлдәһәд, балһснас һарад, Деед Эзнд һаран өргхлә – тер дарунь оһтрһу болн мөндр уурад, хур гиив. 34Зуг хан хур, мөндр болн оһтрһу уурсинь үзчкәд, дәкнәс эн эврә мухластаһан килнцән һарһад зүткв. 35Урдкларн әдл хан һацад бәәв: Израилин улсиг сулдхсн уга. Мошеһәр дамҗад Деед Эзнә келсәр болв.

10

Нәәмдгч зовлң: царцаха

10^1Деед Эзн Мошед закчана:

– Хан тал йов. Хан болн энүнә мухлас урдк кевәрн догшн болдгар кенәв. Би эдн дунд Эврә өвәрц йовдлмудан үзүлхәр кеҗәх юмн болҗана. 2Яһҗ Би Египетин улст догшн йовдл үзүлснә болн Би Эврә өвәрц йовдлмудан һарһсна тускар тадн көвүдтән болн ачнртан келҗ өгхит. Болв энтн кен Деед Эзн болҗахинь тадн медтхә гиһәд кегдҗәнә!

3Моше болн Ахарон хан тал ирәд энүнд келҗәнә:

– Деед Эзн, евреймүдин Бурхн, чи ямр уданд Нанла хәрүцәд бәәхмбч гиҗәнә. Нанд мөргхин төлә Мини улсиг тәв! 4Кемрҗән эс тәвхләчн, Би маңһдур чини орн-нутгт царцаха орулнав!+
5Тедн эн һазр үзгддгоһар цугинь бүркх, мөндрин хөөн үлдсн цуг өвсиг идх, кеер цуг моддыг идх! 6Чини гериг, чини мухласин гермүдиг болн Египетин гермүдиг цугтаһинь царцаха дүүргх. Эн һазр деер тадн бәәх цагас авн тана эцкнр, тана аавнр иим юмиг үзәд уга!

Моше эргәд хаана бәәрнәс һарв. 7Тиигхлә мухлас хаанд келҗәнә:

– Эн күүнәс көлтә бидн ямр уданд зовх зөвтәвидн? Эдниг тәвчктн, эврә Деед Эзн Бурхндан мөргтхә. Египет тарҗахинь Та үзҗәхшийт?

8Мошед болн Ахаронд хәрү ирхинь закв. Хан эднд келҗәнә:

– Йовад, эврәннь Деед Эзн Бурхндан мөргтн. Таднас кень йовхмб?

9Тиигхлә Моше келҗәнә:

– Бидн цугтан йовхвидн, баһчуд болн көгшд, көвүдтәһән болн күүкдтәһән, бод болн үүрмг малтаһан – энтн манад Деед Эзнә байр болх!

10Зуг хан инәв:

– Сән, тадниг кемр би күүкдтәһитн сулдххла, Деед Эзн тегәд Эврән харстха! Болһатн, тадн му юм һарһхар седҗәнәт! 11Тиигҗ болшго! Тана дуудсар һанцхн залус йовад Деед Эзнд мөргтхә!

Тегәд Моше Ахарон хойриг көөчкв.

12Деед Эзн Мошед закчана:

– Египетин һазр деегүр һаран өрг – царцаха нисч ирәд мөндрин хөөн үлдсн цуг урһмлыг идчкг.

13Моше Египетин һазр деегүр тайган дайлв. Деед Эзн Египетүр дорд үзгин сальк йовулв. Салькн өдрин болн сөөни дуусн үләһәд, маңһдуртнь дорд үзгәс царцаха авч ирв. 14Царцаха Египетин һазрур ирәд, цуг орн-нутгиг дүүргв. Урднь кезә чигн уга бәәсн, даруһас чигн уга болх царцахан тонь икдәд одв. 15Цуг һазриг эн бүркв, һазр харлҗ одв! Мөндрин хөөн үлдсн цуг өвсиг болн моддын темсиг царцаха идчкв. Египетин цуг һазрт көк өвсн чигн, моддын хамтхасд чигн үлдсн уга.

16Хан Мошег болн Ахарониг адһҗ дуудад, эднд келҗәнә:

– Тадна Бурхн Деед Эзнә өмн болн тадна өмн би килнц һарһсн болҗанав+. 17Зуг ода килнцим тәвтн: нанас эн зовлңгиг уга кехин төлә эврәннь Деед Эзн Бурхнд мөргтн+.

18Моше хаана бәәрнәс һарад, Деед Эзнд мөргв. 19Деед Эзн барун үзгәс ик сальк көдлгүләд, царцахаг көөһәд, энүг Улан теңгст[*] хайв. Египетин һазрт нег чигн царцаха үлдсн уга. 20Болв Деед Эзн цаарандан хан һацад бәәхиг цугинь кев: эн Израилин улсиг тәвсн уга.

Йисдгч зовлң: таш харңһу

21Деед Эзн Мошед закчана:

– Һаран теңгрүр өрг – Египетин һазрт таш харңһу болх, әмтн харңһуд юм үзлго темтрәд йовтха!

22Моше һаран теңгрт сарвахла, Египетин һазрт һурвн өдртән таш харңһу болв. 23Әмтн нег-негән үзсн уга, һурвн өдртән ормасн көндрҗ чадсн уга. Зуг Израилин улсин бәәсн бәәрнд герлтә болв.

24Хан Мошег дуудад келҗәнә:

– Йовтн, Деед Эзндән мөргтн. Болв тадна бод болн үүрмг мал үлдтхә. Бичкдүдтн таднла йовтха.

25Моше хәрү өгнә:

– Бидн эврәннь Деед Эзндән шаталһ кех болн тәкл тәкх юмсиг цугинь мадна һарт бәрүләд өг. 26Цуг мана мал, негн чигн туру үлддгоһар, маднла йовх зөвтә. Тенд, бәәрндән, мана Деед Эзнд юуһар тәкл тәкхиг шүүҗ авхвидн! Юңгад гихлә тиигән эс иртл, Деед Эзнд ямр малар тәкл тәкхинь бидн медшговидн.

27Болв хан урдк кевәрн һацхиг Деед Эзн кев: эн тедниг тәвшгоһар седв.

28– Йов бийәсм цааран! – гиҗ хан Мошед келв. – Тегәд хәлә, дәкҗ нанур бичә ир. Ирхләрн – үкхич.

29– Тана келсәр болтха, би Таниг дәкҗ үзшгов, – гиҗ Моше хәрү өгв.

11

Арвдгч зовлңгин тускар урдаснь медүллһн

11^1Деед Эзн Мошед келҗәнә:

– Би хаанд болн Египетд дәкн нег зовлң учранав. Минь тиигхлә хан тадниг сулдхх, сулдхх бәәтхә, нам көөһәд һарһх. 2Чи болхла Израилин улст болн күүкдт хам-хоша бәәдг улсас цаһан мөңг болн алт суртха гиҗ заквр өг. 3Египет Израилин улсин туст цаһан санаһан медүлхинь Деед Эзн цугинь кев. Тиигчкәд цуг Египетин улс – хаана мухлас болну, эгл улс болну – Мошег алдр күүнд тоолдг билә.

4Моше хаанд келҗәнә:

– Сөөни өрәллә Би Египетәр йовнав, 5эн орн-нутгт бәәх ууһн үрд – ширә деер суудг хаана үрн, термин чолуһар һуйр теермдҗәх мухла күүкд күүнә ууһн үрн болн малын ууһн, цугтан үкхмн гиҗ Деед Эзн келҗәнә. 6Цуг Египетәр урднь соңсгдад уга, хөөннь чигн соңсгдшго күчтә түңшлһн болхмн. 7Болв Израилин улсур болн эднә малур чигн нам ноха хуцҗ чадшго! Тадн тегәд Деед Эзн Египет Израиль хойрин хоорнд ямаран йилһвр кеҗәхинь үзхит.

8– Тана мухлас, – Моше хаанд келҗәнә, – нанур ирәд, һазр элкдәд унад, намаг эврә улсла хамдан таднас йовҗ одхинь эрәд сурхмн. Тиигхлә би таднас йовхв.

Моше уурта бәәдлтәһәр хаана бәәрнәс һарв.

9Деед Эзн Мошед келҗәнә:

– Хан тадниг соңсҗахш. Эннь Египетд энүнәс икәр Мини өвәрц йовдлмуд учрхин төлә кегдх зөвтә.

10Моше болн Ахарон хаанд олн өвәрц йовдл үзүлв! Болв Деед Эзн иигҗ кев: хан һацад, Египетәс Израилин улсиг тәвлго бәәв.

12

Песах

12^1•Тенд, Египетд, Деед Эзн Мошед болн Ахаронд келв:

2– Эн сар тадна төлә сармудын түрүңкнь – җилин түрүн сар[*] болх зөвтә. 3Эн сарин арвдгч өдрт өрк-бүл болһн сүрг малас неҗәһәд хурһ авх зөвтә гиҗ Израилин хамцанд келтн. 4Кемр бүл бичкн болад, бүкл хурһиг идҗ чадшго болхла, тиигхлә әмтнә тооһар, кен кедү мах идхинь тоолад, өөрхн хам-хоша бәәх өрк-бүлтә хамдан нег хурһиг авч болҗана. 5Хурһн һаң уга, эр, нег наста болх. Хурһиг хөөдәс эс гиҗ ямадас авч болҗана. 6Эн сарин арвн дөрвдгч өдр күртл бәрәд, бүрүллә хурһан алтн: Израилин хамцанд орҗах улс цугтан иигҗ кех зөвтә+. 7Энүнә цус авад, мах идх гермүдт терүнә хойр тотхинь болн тотхин деерк көндлң модыг эн цусар лаштха. 8Махиг тер сөөднь идх кергтә. Энүг һалд шарад экн уга өдмгтә болн һашун өвстә идх кергтә. 9Эн махиг түүкәһәр эс гиҗ чанҗ бичә идтн: хурһн толһатаһан, көлтәһән, гесн-гүзәтәһән шаргдх йоста. 10Маңһдурк өдр күртл бичә умш үлдәтн: өрүн күртл эс идсән шатачктн. 11Бүс бүсләд, буршмган өмсәд, һартан тайгудан бәрәд махиг идтн. Адһад терүг идтн: энтн Деед Эзнә Песах[*] мөн.

12Эн сөөһәр Би Египетәр йовад, эн орн-нутгт әмтнә болн малын цуг ууһн үрдиг алхув. Эннь Египетин цуг бурхд деер Мини зарһ болхмн. Би – Деед Эзн!+
13Зуг тана гермүд цусар темдглгдх, Би цус үзчкәд давҗ һархув. Би Египетиг алнав, зуг тадниг үклин цоклһн давҗ һарх. 14Эн өдр тадна төлә санлын өдр болх зөвтә: энүг Деед Эзнә байр гиҗ темдглтн. Үйәс-үйд энүг нәәрлтн – эннь мөңкинд күцәгдх зокал болҗана.

15Долан хонгтан тадн экн уга өдмг идх зөвтәт. Түрүн өдртән эврәннь гермүдәс өдмг искәдг экиг уга кетн. Эн долан хонгт искәдг экәр болһсн өдмгиг идсн кен-негнь Израилин олн-әмтнәс уга кегдхмн.

16Эн өдрмүдин түрүңк болн доладгч өдртнь әрүн хург болх йоста. Минь тер өдр хот кехәс талдан нань ямр чигн көдлмш күцәҗ болшго – зуг иим көдлмшиг эн өдрмүдт күцәҗ болхмн.

17Эс искәсн һуйрин нәр темдглтн: эн өдр Би Египетәс тана цергиг һарһв. Үйәс-үйд эн өдриг темдглтн – эннь мөңкинд тана зокал. 18Түрүн сард, арвн дөрвдгч өдрин асхнас авн хөрн негдгч өдрин асхн күртл тадн зуг экн уга өдмг идх зөвтәт. 19Долан өдртән тана гермүдт өдмгин экн уга болх зөвтә. Эн өдрмүдт искәдг экәр болһсн өдмгиг идсн кен-негнь – нүүҗ ирсн эс гиҗ тана орн-нутгин бәәрн күн болну – тернь Израилин олн-әмтнә хамцанас уга кегдхмн. 20Альднь чигн бәәсн бийнь, эн өдрмүдт искәдг экәр болһсн өдмгиг бичә идтн, экн уга өдмг идтн.

21Моше Израилин көгшдиг цуглулад, эднд келв:

– Өрк-бүл болһн бийдән хурһ шүүҗ авад алад, Песах белдтхә. 22Дарунь хуссоп гидг урһмлын багла авад, цус кесн хәәснд норһад, эн цусар тотхиг болн үүднә хойр мөриг лашхмн. Тиигчкәд гертәс өрүн күртл күн бичә һартха!+
23Деед Эзн Египетин улсиг алхар йовхларн, тотх деер болн үүднә мөрнд цус үзәд, эн үүднә өөгүр давҗ һарад, тана герт үкл орҗ тадниг алх арһ өгшго. 24Эн заавриг тадн болн тадна хөөт үйнр мөңкинд күцәтн. 25Деед Эзнә келсәр таднд өгх һазрт ирхләрн эн авъясиг тенд күцәтн. 26«Тадн ямр авъяс күцәҗәнәт?» – гиҗ тана күүкд сурхла, –+
27«Энтн Деед Эзнд Песахин тәкл тәклһн болҗана. Деед Эзн Египетин улсиг алсн цагт Эн Израилин улсин гермүдиг давҗ һарад, мана өрк-бүлмүдиг аврв», – гиҗ теднд хәрү өгтн.

Цуг улс өкәһәд, Бурхна өмн һазр элкдәд унв. 28Дарунь Израилин улс йовад, Деед Эзн Мошед болн Ахаронд заквр өгснлә әдл кев.

Арвдгч зовлң: ууһн үрдин үкл

29Сөөни өрәллә Деед Эзн Египетд цуг ууһн үрдиг алв: ширә деер суусн хаана ууһн үрн, харңһу нүкнд суусн күүнә ууһн үрн болн малын түрүн төлнь үкв. 30Тер сөөһәр хан босад, энүнә мухлас болн цуг Египетин улс босад – цуг Египетәр ик түңшлһн соңсгдв: гер болһнд эс өңгрсн күн уга болв.

Израилин улс Египетәс һарч йовцхана

31Тер сөөһәр хан Мошег болн Ахарониг дуудад, эднд келҗәнә:

– Тадн болн Израилин цуг улс, бостн мини келн-улсас холд йовтн! Тадна сурсар Деед Эзнд мөргтн. 32Тадна сурсар үүрмг болн бод малыг бийләһән автн. Йовтн, намаг йөрәтн!

33Израилин улс эднә орн-нутгас шулуһар һархинь египетнр адһулв. «Эс гихлә, – тедн келв, – бидн цугтан үкхвидн!» 34Тегәд Израилин улст исәд уга һуйриг тавгтаһинь авч йовх кергтә болв, күн болһн терүг деерк хувцндан ораһад, ээм деерән авад йовв.

35Израилин улс Мошен заавриг күцәв – цаһан мөңгиг болн алтыг, хувц-хунриг Египетин әмтнәс сурв+. 36Тедн Израилин улст цаһан седклән медүләд, теднд сурсинь цугинь өгхинь Деед Эзн күцәв. Тиигәд Израилин улс Египетәс ик зөөртә һарв!+
37Күүкд улсиг болн күүкдиг тооллго 600 000 шаху йовһн залу – Израилин улс Раамсесас Сукотур йовв+. 38Эднлә хамдан һазадын орна улс йовв, хөөдин, ямадын болн үкрмүдин сүргүд йовв. 39Египетәс авч йовсн эс искәсн һуйрар Израилин улс экн уга һуйр болһв. Һуйр нам цагтан иссн уга: эдниг Египетәс көөв, эдн удан бәәҗ чадсн уга, тегәд хаалһд хот белдҗ чадсн уга.

40Израилин улс Египетд 430 җилдән бәәв+. 41Дөрвн зун һучн җил төгссн өдрт Деед Эзнә церг Египетәс һарв. 42Тер сө Деед Эзнә саг-сергг бәәлһнә сө болв: Эн Египетәс Израилин улсиг көтлҗ һарв. Эннь Бурхна сө мөн! Үйәс үйд эннь Израилин улсин саг-сергг бәәлһнә сө болв.

Песахин хотын туск заквр

43Деед Эзн Мошед болн Ахаронд келҗәнә:

– Энтн Песахин туск зокал мөн. Талын һазра күн Песахин хот идх зөв уга. 44Чини хулдҗ авсн мухла, зуг чи энүг керчүлснә хөөн Песахин хотыг идҗ чадх. 45Танад цаг зуур бәәх болн нәәмәдлҗ авсн күн Песахин хот идшго болҗана. 46Хурһиг гер дотран идх кергтә – гертәс энүнә махинь бичә һарһ. Энүнә ясинь бичә хамхлтн+. 47Израилин цуг хамцан Песахиг күцәх йоста. 48Кемр танад бәәх нүүҗ ирсн күн Бурхна Песахиг күцәхәр седхлә, тиигхлә энүнә өрк-бүлд цуг залус керчүлгдх зөвтә, зуг энүнә хөөн ирәд Песахиг күцәтхә: эн тана орн-нутгин күүнлә әдл болх зөвтә. Зуг эс керчүлгдсн нег чигн күн Песахин хотыг идх зөв уга. 49Тана орн-нутгин бәәрн улсин болн танад бәәдг нүүҗ ирсн улсин төлә – нег закан мөн+.

50Деед Эзн Мошед болн Ахаронд заквр өгсәр минь тиигҗ Израилин улс күцәв. 51Минь тер өдр Деед Эзн Египетәс Израилин улсиг церг болһарнь һарһв.

13

Израилин улсин түрүн үрдиг Бурхнд нерәдлһн

13^1Деед Эзн Мошед келҗәнә:

2– Израилин улст һарсн түрүн үрдиг – экин геснд бәәдг үрн – әмтнә түрүн үрдиг болн малын түрүн төлиг – цугтаһинь Нанд нерәдтн. Эдн Мини медлд бәәхмн+.

3Моше әмтнд келв:

– Египетәс, бәрәнә һазрас тадна һарсн өдриг тодлтн. Яһад гихлә тадниг Деед Эзнә күчтә һар тендәс һарһв. Эн өдр исксн өдмг бичә идтн. 4Авив сард, эндр тадн йовхит.

5Деед Эзн чамаг кананахна, хетмүдин, амореймүдин, хивеймүдин болн евүсмүдин һазрт көтлҗ ирхлә, юңгад гихлә үс болн бал һарһҗах эн һазриг чамд өгхәр Эн чини эцкнрт андһар өгсн билә. Тиигхлә эн сард чи иим авъяс күцәх зөвтәч: 6долан өдртән зуг экн уга өдмг идх, доладгч өдрт Деед Эзнә байр темдглх. 7Долан өдртән экн уга өдмг идтн: тана һазрт искәсн һуйрар болһсн өдмг болн һуйрин экн уга болх зөвтә+. 8Эн өдр чи эврәннь көвүндән келхич: «Эннь би Египетәс йовҗах кемд Деед Эзн мини төлә күцәснә туск санл мөн». 9Эннь чини төлә һарт, маңнад тәвх санлын темдг кевтә бәәдг темдг мөн. Тегәд Деед Эзнә Закаг даңгин келх зөвтәч. Юңгад гихлә Деед Эзн чамаг Эврә күчтә һарарн Египетәс һарһх болҗана+. 10Эн зокалыг җил болһн темдглсн цагла күцәтн.

11Бурхн чамаг кананахна һазрт көтлҗ ирхлә – юңгад гихлә эн һазриг чамд өгхәр чамд болн чини өвкнрт андһар өгсн билә, – 12тиигхлә чи Энүнд эврә түрүн үрдән нерәдх зөвтәч. Малын түрүн эр хурһд Деед Эзнә медлд бәәх зөвтә. 13Элҗгнә түрүн туһлыг хулдҗ авх зөвтәч, кемр эс хулдҗ авхла – энүнә күзүһинь нуһл. Күүнә ууһн үрдиг, эврә көвүдән хулдҗ авх зөвтәч. 14Иргчдән көвүнчн чамас: «Эннь юн болҗахмб?» гиҗ сурхла, иим хәрү өг: «Деед Эзн күчтә һарарн мадниг Египетәс, бәрәнә һазрас сулдхв+. 15Хан һацад, мадниг тәвлго бәәхлә, Деед Эзн Египетд әмтнә чигн, малын чигн түрүн үрдинь алсн билә. Эн учрар чигн би түрүн төлин эр хурһдар Деед Эзнд тәкл тәкәд, эврә ууһн үрдән хулдҗ авув. 16Эннь чини төлә һарт бәәх темдг мет, маңнад бәәх боодһа мет болх зөвтә, юңгад гихлә Деед Эзн Эврә күчтә һарарн мадниг Египетәс һарһсн болҗана».

Деед Эзн әмтнә өмн үүлн мет, һал мет йовна

17Хан Израилин улсиг сулдхсн кемд Бурхн эдниг пилистмүдин һазрар көтлҗ йовсн уга – эннь хамгин ахрхн хаалһ. Бурхн санв: «Израилин әмтн дән болхинь медчкәд, ухаһан соляд Египет тал хәрҗ чадхмн»+. 18Бурхн тегәд эдниг төгәлңдән көдә һазрар, Улан теңгсин өөгүр көтлҗ йовв. Египетәс һарад, Израилин улс дәәлдәнә зергләнд йовв. 19Моше Египетәс Йосипин цогциг авч һарв, юңгад гихлә Израилин улсас Йосип андһар авсн бәәҗ. Теднд иигҗ келҗ: «Бурхн таднд дөңгән күргхәр ирх, тегәд мини цогциг бийләһән авад йовтн»+.

20Сукотас һарад, Израилин улс көдә һазрин захд бәәдг Этамд цугтан бәәрләд зогсв+. 21Деед Эзн Эврән теднә өмн йовв: тедн өдр-сө уга йовхин төлә өдртнь хаалһинь зааҗах үүлн кевтә, сөөһәрнь хаалһинь зааҗах һал мет йовв+. 22Өдрәрнь үүлн, сөөһәрнь һал Израилин улсин өөр үзгдәд бәәв.

14

Улан теңгс һатллһн

14^1Деед Эзн Мошед закчана:

2– Хәрү хәрәд Баал-Цефона өөр, Мигдолин болн теңгсин хоорнд Пи-Хахиротын өөр зогстха гиҗ Израилин улст кел. Тенд, Улан теңгсин көвәд, зогсад амртн+. 3Израилин улс төөрәд, эднд көдә һазр хаалһднь харшлҗана гиҗ хан ухалтха. 4Эн һацад, тадна ардас көөлдхинь Би некнәв. Минь тер саамд Би хаанд болн энүнә цергт деерлкнәв! Деед Эзн кен болҗахинь Египетин улс медх!

Израилин улс Деед Эзнә келсәр кев. 5Израилин улс йовҗ одв гиҗ Египетин хаанд зәңглв. Тиигхлә хан болн энүнә мухлас генткн ухаһан сольна.

– Ямаран юм һарһчквидн? Израилин улсиг, мана көдлмшчнриг, тәвчквидн!

6Тергнд мөр зүүһәд хан, эврәннь әмтән бийләһән авв. 7Эн бийләһән хамгин сән гисн зурһан зун тергиг, Египетин тергн цергиг бийләһән авв. Мөрн тергн деер дамшлтта дәәчнр зогсв. 8Болв Деед Эзн Египетин хаана зүркиг һацав, тегәд тер Израилин улсин ардас әәлго көөлдв. Израилин улс юмнас әәлго йовҗ йовла+. 9Египетин әмтн эднә ардас көөлдв – хаана цуг мөрн тергд, мөр унсн цуг улс, цуг цергүд, Пи-Хахиротын өөр-шидр, Баал-Цефона өмн бәәдг теңгсин өөрк зогсалд, эдниг көөҗ күцв.

10Хан өөрдҗ йовла. Израилин улс хәләһәд үзнә: Египетин әмтн теднә ардас көөлдҗ йовна! Тедн дегд әәһәд Деед Эзнәс эрәд сурв.

11– Египетд мадниг оршадг һазр угавий? – гиҗ эдн Мошед хәәкрв. – Чи мадниг нааран, көдә һазрур, үкхин төлә көтлҗ ирсмбч? Чи ю кеввч, Египетәс мадниг яһад һарһвч? 12Бидн чамд Египетд келләвидн: «Мадниг үлдә, бидн Египетин улсин мухла болнавидн!» Көдә һазрт үкхин ормд теднә мухла болнавидн!

13– Бичә әәтн! – гиҗ Моше әмтнд хәрү өгв. – Зогстн, Деед Эзн яһҗ тадниг аврхинь хәләтн. Юңгад гихлә ода тадна үзҗәх Египетиг, дәкҗ мел үзшгот! 14Тадна төлә Деед Эзн Эврән дәәлдх! Тадн болхла, төвкнтн!+

15Деед Эзн Мошед келҗәнә:

– Яһад чи Нанас эрәд сурҗахмбч? Израилин улст өмәрән йовхд заквр өг! 16Эврән болхла тайган өргәд, теңгс деер дайл – тиигхлә теңгс зә һарһхла, Израилин улс теңгс дундаһар хүүрә һазрар мет йовх. 17Египетин әмтн һацад, тадна ардас йовхинь некнәв. Минь тер саамд Би хаана болн энүнә цергүд, энүнә мөрн тергд болн мөр унсн улсиг дииләд туурхув! 18Хааг терүнә мөрн тергтәһинь болн мөр унсн улстаһинь диилхлә, тегәд Би Деед Эзн болҗахинь теднә әмтн медх!

19Израилин улсин зергләнә өмн йовсн Бурхна элч зергләнә ард зогсв. Эднә өмн бәәсн үүлн бас ард зогсв. 20Эн Египетин болн Израилин улсин зергләниг хував. Эн хар үүлн кевтә бәәв, сөөднь болхла герлтәд бәәв. Тер сөөни дуусн хойр зерглән нег-негнләрн негдсн уга.

21Моше теңгс деер һаран дайлв, сөөни дуусн Деед Эзн шүрүтә дорд үзгин салькар теңгсин ус көөһәд бәәв. Теңгсиг Эн хагсав, усн ширгв. 22Тиигхлә Израилин улс хүүрә һазрар мет теңгсин дундаһар йовв. Эднә барун һар таласнь эрс мет усн, зүн һар таласнь бас эрс мет усн зогсв. 23Тиигхлә Египетин әмтн – хаана мөртә цуг цергүд, мөр унсн энүнә цуг улс, – Израилин улсин ардас теңгсин дундаһар көөлдв.

24Өр цәәхин өмн Деед Эзн һал болн үүлн һатцас Египетин цергиг хәләһәд, эднә бәәдлиг эвдв. 25Эднә тергдин төгәсинь Эн суһлхла, Египетин әмтн әрә гиҗ эдниг дааҗ йовв. «Маднд Израилин әмтнәс холд гүүх кергтә! – гиҗ тедн келв. – Эднә төлә Деед Эзн Египетин әмтнлә дәәлдҗәнә».

26Деед Эзн Мошед келв:

– Һаран теңгс деер дайл – усн хәрү ирәд, тедниг, мөртә тергдин болн мөрд унсн улсин өмнәс дәврх!

27Моше һаран теңгс деер өргхләнь – өрүнднь теңгс хәрү урдк бәәдлтә болв. Египетин әмтн усна өмнәс гүүв – Деед Эзн тедниг теңгсин тал дунд хамад күргв! 28Усн хәрү ирәд, теңгст көөлдҗ йовсн мөртә тергдиг, мөрд унсн улсиг болн хаана цуг цергүдиг кевтнь бүркчкв. Египетин әмтнәс нег чигн күн әмд үлдсн уга! 29Израилин улс болхла, теңгсин дундаһар хүүрә һазрар мет йовв: барун һар талнь эрс мет ик усн болн зүн һар талнь бас эрс мет ик усн зогсв. 30Тер өдр Деед Эзн Израилин улсиг Египетин әмтнәс аврв.

Израилин улс теңгсин көвәд Египетин чивсн әмтнә цогцинь үзв. 31Деед Эзнә күчтә һар теднлә ю кесинь медәд, Израилин улс Терүнәс әәв. Эдн Деед Эзнд болн Терүнә мухла Мошед иткв.

15

Деед Эзнд магталын дун

15^1Тиигхлә Моше болн Израилин улс Деед Эзнд эн ду дуулад иигҗ келцхәв:

Деед Эзиг магтнав: Эн алдр!

Эн мөрдиг болн мөр унсн әмтиг теңгст орулв!+

2Деед Эзн – мини чидл,

Эн – мини дун!

Эн – мини Аврач болв!

Эн – мини Бурхн,

Энүг би магтҗанав!

Мини өвкнрин Бурхн – Энүг деегшән өргнәв!+

3Деед Эзн – дәәч!

Энүнә нерн – Яхве!+

4Эн хаана мөртә тергд, терүнә цергүд теңгст орулв,

Терүнә сән гисн дәәчнриг Улан теңгст булхулв.

5Тедниг усн татад авчкв:

Тедн чолун мет йоралд булхв!

6Деед Эзн! Тана барун һар чидләрн алдр.

Деед Эзн! Тана барун һар хортыг күүчв!+

7Та олн алдр туурмҗарн өмнәсн буцсн әмтиг уга кеввт!

Та ууран һарһад,

Тедниг хагсу өвсн мет һалар шатаввт!

8Та үләхлә – усн деегшлв,

Ик дольган эрс мет босв,

Усна күчн хату таг болв!+

9«Көөһәд күцнәв, – гиҗ өшәтн ухалв, –

Олврасн хувалцнав, цадтлан эдлнәв терүнәсн!

Үлдән илдкәд – цугтаһинь уга кенәв!»

10Зуг Та үләхлә – теңгс эдниг бүркв:

Хорһлҗн мет эдн күчтә уснд чивҗ орв.

11Бурхд дунд Та эс болхлаг, Деед Эзн, кен болхмб?

Әрүн кевәрн Та эс болхлаг кен болхмб?

Туурмҗдан әәмшгтә! Өвәрц йовдлмудын Бүрдәһәч!+

12Барун һарарн дайлв – Һазр өшәтиг татад авчкв!

13Танар авргдсн улсиг, Та Эврәннь хәәрлтәрн дахулвт, Эврәннь чидләрн

Эврәннь әрүн бәәрн талан тедниг дахулвт.

14Өөр-шидр бәәсн келн-улс болхла соңсад чичрлдв!

Пилистин улс му бәәдлд тусв,
15Эдомин һардачнр икәр әәв,
Моавин толһачнр чичрлдәд одв,
Канана әмтн әәһәд сүрдв+.
16Эдн икәр әәһәд гүүтхә!
Эднә өөгүр Тана келн-улс эс давтл,
Тана шүүҗ авсн улс эс давтл,
Тана күчтә һарас чолун болад тедн менртхә!
17Та тедниг Эврә уул деер бәәлһхит,
Тенд, Деед Эзн, Та Бийдән тосхсн бәәрндән,

Тенд, Деед Эзн, Эврәннь һарарн бәрсн әрүн бәәрндән!+

18Деед Эзн мөңкинд эзркх!+

19Египетин хаана мөртә тергд болн мөр унсн улс теңгсин гүүнднь орхла, Деед Эзн теднә өмнәс теңгсин ус эргүлв. Израилин улс болхла теңгс дундаһар хүүрә һазрар мет давҗ йовв!

20Ахарона эгчнь – Мирьям-әәлдәч – кеңкрг авхлань күүкд улс цугтан кеңкргән цокад, дуулад, бииләд энүнә ардас йовв+. 21Тиигхләнь Мирьям дахад дуулв:

Деед Эзнд дуултн: Эн деегшән өөдлв!

Эн мөриг болн мөр унсн күүг теңгст орулв!+

Маран һашун усн

22Улан теңгсәс Моше Израилин улсиг Шур нертә көдә һазрур дахулв. Һурвн өдртән эдн көдә һазрар йовад, альднь чигн ус олҗ чадсн уга+. 23Болв Мара тал ирхләрн, тенд ус ууҗ чадсн уга – усн һашун бәәҗ. (Тегәд чигн эн һазр Мара гиҗ нерәдгднә.) 24Әмтн Мошед эврә һундлан келәд бәәв.

– Бидн ю уухмб? – гиҗ эдн сурв.

25Моше Деед Эзн тал дуудвр кенә. Деед Эзн терүнд нег мод заана. Моше эн модна тасрхаг уснд хайхла, усн әмтәхн болв.

Тенд Деед Эзн Эврәннь әмтнд закад болн зокалмуд өгв, тенд Деед Эзн эдниг сөрҗ хәләв.

26Эн келҗәнә:

– Кемр тадн Деед Эзиг, эврә Бурхан, йосндан соңсад, Энүнә өмн чикәр кехләг, Энүнә заавринь оньгтан авхла болн Энүнә зокалмудыг күцәхлә, тиигхлә Би тадниг Египетин әмтнд хальдасн тер гемәс гетлгхв. Би Деед Эзн – тадниг эдгәхүв!+

27Израилин улс Элимд ирв. Тенд арвн хойр булг болн 70 пальм модн бәәҗ. Тенд, булгудын өөр-шидр, эдн бәәрләд зогсв+.

16

Манна болн бөдн шовуд

16^1Элимәс һарад, Израилин улсин хамцан Элимин болн Синайин хоорнд бәәршлҗәдг Син гидг көдә һазрт ирв. Эннь Египетәс һарч йовлһна хойрдгч сард, сарин арвн тавдгч өдрт болв+. 2Тенд, көдә һазрт, Израилин улсин хамцас Мошед болн Ахаронд һундлан келәд бәәв.

3– Мадниг Египетд Деед Эзн алснь деер болх билә, – гиҗ Израилин улс келв. – Тенд бидн махта хәәс төгәлҗ суулавидн, мадн цадтлан иддг өдмгтә биләвидн. Тадн болхла цуг улсиг харһнулхин төлә мадниг эн көдә һазрур көтлҗ авч ирвит!+

4Деед Эзн Мошед келв:

– Би таднд хур мет теңгрәс өдмг асхҗ өгнәв. Өдр болһн әмтн һарад, өдртән идх хотан цуглулх. Би болхла эдн яһҗ Мини Зака күцәҗәхинь сөрнәв. 5Долан хонгин зурһадгч өдр ирхлә, эдн эн өдрт цуглулсан белдхлә, эннь эдн йиринәс хойр холванд икәр цуглулснь медгдх.

6Моше Ахарон хойр Израилин улст келҗәнә:

– Асхн ирхлә, тадн медхит: эннь Деед Эзн тадниг Египетәс көтлҗ һарһв. 7Өрүнднь тадн Деед Эзнә туурмҗиг үзхит. Юңгад гихлә Деед Эзнд һундлан медүлҗәхитн Эн соңсв. Зуг бидн кен болҗахмб? Мадниг яһад гемшәҗәхмб+?

8Моше келҗәнә:

– Асхар Деед Эзн таднд мах, өрүһәр болхла дала өдмг өгх. Эн тадн Терүнд һундлан медүлсинь соңсв. Бидн кен болҗахмб? Тадн маднд биш, зуг Деед Эзнд һундлан медүлҗәнәт!

9Моше Ахаронд келҗәнә:

– Израилин улсин хамцанд Деед Эзнә өмн һарх заквр өг, юңгад гихлә Деед Эзн теднә һундлынь соңсв.

10Ахарон эн үгмүдиг Израилин улсин хамцанд келхләнь, эдн көдә һазр тал хаҗив – тенд, үүлнд, эдн Деед Эзнә туурмҗиг үзв.

11Деед Эзн Мошед келв:

12– Би Израилин улсин һундлыг соңсув. Эднд иигҗ кел: асхарнь мах идхит, өрүнднь болхла тадн дала өдмгтә болхит. Тиигхлә тадн Би, Деед Эзн, – тана Бурхн болҗахинь медхит.

13Тиигәд асхарнь бөдн шовуд нисҗ ирәд теднә бәәриг дүүргв. Өрүһәр болхла энд эргмдән чиг буув+. 14Чиг ширгҗ одхла, көдә һазр кевтән нимгн шухтнсн коруһин бәәдлтә юмар бүркгдснь үзгдв. 15Израилин улс үзчкәд, эннь юн болҗахинь медлго нег-негнәсн сурад бәәв:

– Эннь юмб?

Моше эднд келв:

– Энтн таднд Деед Эзнә өгүлҗәх өдмг болҗана. 16Деед Эзн таднд иим заквр өгв: «Күн болһн кедү энүнә бүлднь кергтәһинь цуглултха – сег дотр күн болһна төлә неҗәһәд омер[*] бәәхмн»+.

17Израилин улс минь тиигҗ кев. Негнь икәр цуглулхла, талдань – баһар. 18Зуг цуглулгдсиг омерәр чиңнүрдхлә, икәрнь цуглулгдснд үлү юмн уга болв, баһар цуглулгдснд болхла дуту юмн уга болв. Күн болһн кедү юм идҗ чадхан цуглулҗ авв+.

19– Энүнәс маңһдурк өдрт юм бичә үлдәтн, – гиҗ Моше заквр өгв.

20Болв энүг зәрм әмтн соңссн уга: цуглулгдсна зәрм хүвинь өрүн күртл үлдәв, үлдәснь үрҗ одв. Терүнднь өтн һарв. Моше эн улст уурлв.

21Өрүнднь күн болһн кедү өрк-бүлднь кергтәһинь цуглулв. Өдртнь болхла цуг эс цуглулгдснь нарнд хәәләд бәәв. 22Долан хонгин зурһадгч өдрт эдн хойр холван икәр цуглулв – күн болһнд хошаһад омер. Хамцана һардачнрнь ирәд, энүнә тускар Мошед келхлә, 23эн хәрү өгнә:

– Деед Эзн энүнә тускар келлә. Маңһдур төвкнүн бәәлһнә өдр, Деед Эзнә әрүн бемб өдр. Болһхар седҗәхән болһтн, чанхар седҗәхән чантн, эс идсән маңһдур күртл үлдәтн+.

24Әмтн Мошен закврар эс идсән дарук өдр күртл үлдәв. Эн саамд үлдәснь үрсн уга, энүнд өтн чигн уга болв.

25Моше келв:

– Эндр энүг идтн. Эндр Деед Эзнә бемб өдр, тегәд һазрт тадн юм олҗ чадшгот. 26Зурһан өдртән цуглултн, доладгч өдрнь болхла – бемб өдр[*]. Эн өдр тадн юм олшгот.

27Зәрмнь долан хонгин доладгч өдртнь чигн юм цуглулхар йовв, болв олҗ чадсн уга. 28Деед Эзн Мошед келв:

– Кедү күртлән тадн Мини өгсн закврмудыг болн закадыг эвдхмбт? 29Хәләтн: Деед Эзн таднд бемб өдриг өгв, тегәд чигн долан хонгин зурһадгч өдрт таднд хойр өдрә хотыг Тер өгүлнә. Доладгч өдрт күн болһн гертән үлдәд, альдаран чигн һарх зөв уга.

30Долан хонгин доладгч өдрт әмтн амрв.

31Израилин улс эн хотыг «манна» гиҗ нерәдв. Манна цаһан болчкад кориандрин экин бәәдлтә, амтнь болхла бал тәвәд болһсн һуйрла әдлхн. 32Моше келв:

– Деед Эзн иигҗ медүлв: «Египетәс көтлҗ һарһсн саамд Би тадниг көдә һазрт хотлсн өдмгиг күн болһн үзтхә гиһәд маннан нег омер үйәс үйд хадһлгдад бәәтхә».

33– Буһш ав, – гиҗ Моше Ахаронд келв, – энүн дотр маннан дүүрң омериг тәвәд, таднд үйәс үйд хадһлгдхин төләд Деед Эзнә өмн оркчк. 34Хөөннь Ахарон Деед Эзн Мошед заасар буһшиг хадһлхар Бооцана хавтха чолудын хаҗуд тәвв.

35Әмтн бәәдг һазрур иртлән, Израилин улс 40 җилдән маннар хот кеһәд бәәв. Канана һазрин меҗәд күртлән эдн маннар теҗәл кеһәд бәәв+. 36(Омер – эннь ефән[*] арвдгч хүвнь мөн.)

17

Уулын хадас һарчах усн

17^1Син гидг көдә һазрас һарад, Израилин улсин хамцан Деед Эзнә зааврла ирлцҗ бүүрән соляд йовв. Эдн Рефидим гидг нертә һазрт зогсв. Тенд олн-әмтнд уух усн уга билә+. 2Әмтн Мошег гемшәһәд бәәв.

– Маднд ус өгтн! – гиҗ эдн некв. – Бидн уухар седҗәнәвидн.

– Тадн юңгад намаг гемшәҗәхмбт? – гиҗ Моше сурв. – Юңгад тадн Деед Эзиг сөрҗәхмбт+?

3Болв олн-әмтн ундасад Мошег керлдв:

– Ю хәәҗ чи мадниг Египетәс авч һарвч? Мадниг күүкдтәһимвидн болн малтаһимвидн ундасулад муурулхарий?

4Моше Деед Эзиг дуудҗана:

– Эн әмтнлә би ю кехмб? Эдн ода намаг чолуһар цокн гиҗәнә+.

5Деед Эзн Мошед закчана:

– Өмәрән һарад, улсин өмн зогс, Израилин көгшдәс зәрминь бийләһән ав. Нил һолын усар цоксн тайган авад йов. 6Тенд, Хорив уулын хад деер, чини өмн Би зогснав. Чи хадыг цокхла, энүнәс усн гүүх, әмтн энүг уутха.

Израилин көгшдин нүднд Моше мел тиигҗ кев+. 7Эн бәәрн Масса болн Мериба[*] гиҗ нерәдгдв, юңгад гихлә тенд Израилин улс: «Деед Эзн маднла аль угай?» – гиҗ келәд Деед Эзиг шоодад сөрв.

Амалекин улсиг дииллһн

8Амалекин улс Рефидимд ирәд, Израилин улс тал дәврв+. 9Моше Ешуад келв:

– Амалекмүд тал одх әмтиг шүүҗ ав. Би болхла маңһдур һартан Бурхна өгсн мотрта уулын толһа деер һарнав.

10Ешуа Мошен заквриг күцәһәд, амалекмүдлә дәәлдв. Моше болхла Ахаронла болн Орла хамдан уулын толһа деер һарв. 11Моше һаран өргхлә, Израиль диилнә, дорагшан буулһхла – амалекмүд. 12Зуг Мошен һарнь күндрв. Тиигхлә чолу авч ирхлә, Моше терүн деер суув. Ор болн Ахарон болхла, хойр таласнь энүнә һаринь дөңнв. Нарн суутл, Моше һаран деегшән өргәд бәәв. 13Ешуа Амалекиг болн терүнә әмтиг селмәр цокад энүг диилв.

14Деед Эзн Мошед келв:

– Мартгдшгон төләд дегтрт бичәд, Ешуад медүлҗ кел: Би Амалекиг һазр деерәс уга кенәв – энүнә нернь чигн үлдшго!

15Моше бәрц бәрлһнә орм босхад, терүнд Яхве-Нисси[*] гидг нер өгәд 16келв:

– Эннь Деед Эзнә туг һарт бәрәтә гиҗәнә. Амалекин улсин өмнәс кеҗәх Деед Эзнә дән үйәс үйд гиҗ герчлҗәнә!

18

Итро Моше хойрин харһлт

18^1Мошен хадм Итро, Мидьяна гелң, Мошен болн Эврә улсин, Израилин төлә Бурхн ю кесинь, – Деед Эзн Израилин әмтиг Египетәс көтлҗ һарһсинь соңсв+. 2Тиигхлә Итро (Мошен хадм эцк) бийләһән Мошен гергн Ципораг авна (энүнә өмн Моше энүг эцк талнь хәрү йовулсмн) 3болн энүнә хойр көвүн (негинь Гершом гиҗ дууддмн, эннь: «Би күүнә һазрт цаг зуурт бәәнәв» гисн темдг мөн; 4наадкнь Элиезер, эннь: «Мини эцкин Бурхн нанд нөкд болад, Египетин хаана селмәс аврв» гисн темдг мөн болв). 5Итро эдниг Моше тал – көдә һазрур, Мошен бәәрнүр, Бурхна уул тал көтлҗ ирәд:

6– Би чини хадм эцк Итро, чини гергнлә болн чини хойр көвүнлә ирүв, – гиҗ энүнд медүлҗ келхинь закв.

7Моше һарад, хадм эцкдән мендләд, энүг үмсв. Эдн нег-негнәннь бәәдлин тускар сурад, сег дотр орв. 8Моше хадм эцкдән Израилин улсиг харсад, Деед Эзн хаанла болн Египетин әмтнлә ю кеснә, көдә һазр давҗ һарлһна күнд-күчр хаалһин болн Деед Эзн яһҗ эдниг аврсна тускар келҗ өгв. 9Египетәс аврҗ һарад Израилин улсин төлә Деед Эзн цаһан седклтә кесг керг күцәснд Итро байрлв. 10Итро келҗәнә:

– Египетәс болн хаанас тадниг аврсн, тана улсиг теднәс сулдхсн Деед Эзиг йөрәх кергтә! 11Цуг бурхд бийән деегшән өргсн бийнь Деед Эзн эднәс деер болҗахинь ода медҗәнәв!

12Итро, Мошен хадм эцк, шатасн тәклиг болн талдан бәрциг Бурхнд өгв. Ахарон ирв, Израилин көгшд цугтан ирв. Эдн Бурхна нүүрт Мошен хадм эцклә хамдан хотан эдлв.

13Дарук өдртнь Моше Израилин улсин хоорндк цүүгәтә йовдлмудыг йилһҗ хәләв. Өрүнәс авн асхн күртл энүг әмтн төгәләд зогсцхав. 14Энүг үзәд хадм эцкнь Мошеһәс сурв:

– Эн әмтнлә чи энд ю кеҗәхмбч? Юңгад чи һанцарн эднә өмн суунач, эдн болхла өрүнәс авн асхн күртл чамаг төгәләд зогсҗахмб?

15– Эдн Бурхиг дуудхар нан тал ирнә, – гиҗ Моше хәрү өгнә. – 16Ямр чигн керг күцәхин төлә эдн нан тал ирнә, би эднә цүүгәтә йовдлыг шинҗләд, эднд Бурхна зокалмудыг болн закадыг дасхнав.

17– Хаҗһрар кеҗәнәч, – гиҗ хадм эцкнь энүнд келв. – 18Эврән муурхич, эн әмтн бас муурх. Чамд эн керг күнд болҗана, һанцарн чи энүг күцәҗ чадшгоч+. 19Намаг соңс, би чамд селвг өгнәв, тегәд Бурхн чамта бәәх. Эн улсин болн Бурхна хоорнд орлцач болад, эднә кергүдиг Бурхна хәләврт өгүләд, 20эднд зокалмуд болн закад цәәлһәд, ямр хаалһар, ямр кевәр эднд йовхинь сурһ. 21Болв әмтн дундас болхла Бурхиг икәр күндлдгинь, үннч, нег мөслсн седклтәһинь, – ачта улсинь шүүҗ авад, һардачнрт батл: негнь миңһн күүг, наадкнь зун, дәкәд негнь – тәвн болн кен-негнь арвн күүг һардхин төлә+. 22Эдн даңгин әмтнлә бәәһәд, эднә хоорндк цүүгә хаһлад, чинртә кергүдиг чамд өгүләд, үүрмгинь – эврән хаһлхмн. Чини ацан гиигрх: эдн энүг чамла хувалцхмн. 23Иигәд кехләчн, Бурхн чамд заавр өгәд бәәх, чи болхла эврән дааҗ һархич, әмтн төвкнүн бий талан хәрәд бәәхмн.

24Моше хадм эцкән соңсад, энүнә келсәр кев: 25Израилин улсас ачта улсиг шүүҗ авад, эдниг һардачнрт шиидв – негнь миңһн күүг, наадкнь – зун, дәкәд негнь – тәвн, кен-негнь арвн күүг һардх болв+. 26Эдн даңгин әмтнлә бәәһәд, эднә хоорндк цүүгәтә йовдлмудыг хаһлад, күнд-күчр кергүдиг Мошед даалһад, үүрмгинь эврән хаһлад бәәв+.

27Моше хадм эцкән йовулна, тернь герүрн, эврә һазрурн хәрв.

19

Израилин улс Синай уулын хаҗуд

19^1Египетәс Израилин улс һарч йовсна һурвдгч сарин шин сард эдн Синай көдә һазрт күрв. 2Рефидимас һарад, Израилин улс Синай көдә һазрт ирәд зогсад, уулын өөр бәәрлҗ зогсв+.

3Моше Бурхн тал уулд һарв. Тендәс Деед Эзн энүг дуудв:

– Яковин тохмд кел, Израилин улст зәңгл: 4«Би Египетлә ю кесинь үзвит, Би тадниг һәрдин җивр деер яһҗ авч йовад, Бий талан авч ирсинь үзвит!+
5Кемр тадн Намаг соңсад, Нанла кесн бооцанд иткхлә, тиигхлә тадн цуг улс дунд Мини хамгин үнтә улс болхит! Һазр кевтән Мини,+
6тадн болхла Нанд шаҗна гелңгүдин алвт, әрүн улс болхит!» Эн үгмүдиг Израилин улст келҗ медүл+.

7Моше хәрәд, келн-улсин медәтнриг цуглулад, Деед Эзнә келсәр эн үгмүдиг эднд медүлв. 8Әмтн цугтан, негн күртлән, хәрү өгв:

– Бидн Деед Эзнә келсәр һардвр кехвидн.

Моше Деед Эзнд әмтнә хәрүг зәңглв+.

9Деед Эзн Мошед келв:

– Чамла Би яһҗ күүнддгинь, кезә чигн чамд оньдин иткдгинь әмтн соңстха гиһәд, Би чамур нигт үүлн мет ирнәв.

Моше Деед Эзнд әмтнә хәрүһинь зәңглхлә, 10Тер Мошед келв:

– Әмтнүр одад, эндр болн маңһдур чигн тедниг әрүсл, тедн эврә хувц-хунран уһаһад,+
11нөкәдүрк өдрт белдтхә: тер өдр цуг әмтнә нүднд, Деед Эзн Синай уулд буух. 12Әмтнә төлә уулыг төгәләд меҗә һарһ, уул деер бичә һартха, терүнә девсңгиг бичә көндәтхә. Уулыг көндәсн кен-негнь үклән олх. 13Зуг һарарн энүг бичә көндәтн – терүг чолуһар цоктн эс гиҗ саадгар хаһад алтн. Мал эс гиҗ күн, йилһл уга, кемр эдн бүрә татсн әәһәр уул деер һархар седсн болхла – эдниг әмдәр үлдәҗ болшго+.

14Моше уулас әмтнүр бууһад, тедниг бийән әрүслтн гив. Әмтн эврә хувцан уһав. 15Тегәд Моше келв:

– Нөкәдүрк өдрт белдтн, гергнләһән бичә ниилҗ кевттн.

16Һурвдгч өдрт өрүн эртәс авн һал цәкләд, оһтрһун дун һарв, уулыг нигт үүлн бүркв. Бүрән чаңһ ә һарв, әмтн бәәрндән үүмлдв. 17Моше әмтиг бәәрнәснь Бурхна өмнәс көтлв. Тедн уулын белд зогсв. 18Синай уул болхла утаһар дүүрв, юңгад гихлә Деед Эзн һал дотр энүнә ора деер буув. Уулас беш мет утан һарад чичрәд бәәв. 19Бүрән ә чаңһрад ирв. Мошег келәд бәәхлә, Бурхн болхла энүнд оһтрһун дууһар хәрү өгв. 20Деед Эзн Синай уулын ора деер бууһад, Мошег Бий талан, деегшән дуудв. Моше деегшән һарв.

21Деед Эзн Мошед келв:

– Бууһад әмтнд зәңгл, тедн Деед Эзиг үзхәр меҗә давҗ бичә өөрдтхә: эс гиҗ эднә икнкнь үкх. 22Деед Эзнүр өөрдхәр седҗәх шаҗна гелңгүд бас бийән әрүслх зөвтә, эс гиҗ Деед Эзн тедниг уга кех+.

23– Әмтн Синай уул деер һаршго, – гиҗ Моше Деед Эзнд келв. – Та маднд урдаснь зәңглсн биләт, би болхла уулыг төгәлҗ меҗәләд, уулыг әрүслүв.

24Деед Эзн Мошед келв:

– Йов, бууһад Ахаронла хамдан нааран хәрү ир. Зуг шаҗна гелңгүд болн эгл улс Нан тал бичә һартха, эс гиҗ Би тедниг уга кехв.

25Моше әмтнүр бууһад энүг зәңглв.

20

Арвн Заавр

20^1•Бурхна келсн үгмүд иим:

2– Би Деед Эзн, чамаг Египетәс, мухласин һазрас һарһсн чини Бурхн+.

3Чамд Нанас талдан бурхд уга болх зөвтә+.

4Деер теңгрт эс гиҗ дора һазрт, эс гиҗ һазрас дор уснд бәәдг юуна чигн бәәдлтә шүтә бийдән бичә ке+. 5Эднд бичә мөрг болн бичә шүт, юңгад гихлә Би, Деед Эзн, чини Бурхн, – хару Бурхн мөн. Нанд дурго болҗасн эцкнрин килнцәс көлтә, Би эднә үрдинь һурвдгч болн дөрвдгч үй күртлнь цааҗлнав+. 6Болв Нанд дурлдг болн Мини заавриг күцәдг әмтнә төлә – Би миңһдгч үйд чигн, эднә хөөт үрдт чигн хәәрлтән күргҗәнәв!+

7Деед Эзнә, чини Бурхна, нериг хара зөңдән бичә кел. Хара зөңдән Энүнә нериг келсн күүг Деед Эзн засгллго бәәшго+.

8Бемб өдриг тодлад авчк, әрүнәр терүг бәр+. 9Зурһан өдртән көдләд, цуг кергүдән күцә, 10доладгч өдр – бемб өдр: эн Деед Эзнә, чини Бурхна өдр. Эн өдр кен чигн көдлх зөв уга – чамд, чини көвүнд, күүкнд, чини мухла залуд, мухла күүкд күүнд, чини малд, чини балһсдт бәәдг нүүҗ ирсн күүнд бас әрүн өдр. 11Юңгад гихлә зурһан өдртән Деед Эзн теңгриг, һазриг болн теңгсиг – эдниг дүүргҗәх хамг тоотыг үүдәсмн, доладгч өдрт болхла амр-таварн бәәв. Тегәд чигн Деед Эзн бемб өдриг йөрәһәд, энүг әрүн чинртә кев.

12Чамд Деед Эзн – чини Бурхн белглсн һазрт җирһлчн ут болхин төлә эцкән болн экән күндл+.

13Бичә кү ал+.

14Бичә авалясн талдан күүнлә оралд+.

15Бичә хулха ке+.

16Өөрхн улсин тускар худл герч бичә бол+.

17Күүнә герт, күүнә гергнд, күүнә мухла залуст болн мухла күүкд улст, күүнә бухмудт болн элҗгүдт – күүнә юмнд бичә дуран күрг+.

18Цуг улс оһтрһуг болн һал цәкллһиг, бүрән әәг болн утан һарчах уулыг үзәд соңсв. Әмтн үүмлдәд, хооран һарад зогсв.

19– Маднла чи күүнд, – гиҗ эдн Мошед келв. – Бидн чамаг соңснавидн. Бурхн маднла бичә күүндтхә эс гиҗ бидн үкхвидн+.

20– Бичә әәтн, – гиҗ Моше хәрү өгв. – Бурхн тадниг сөрхәр болн Терүнәс әәһәд иргчдән килнц бичә һарһтха гиһәд ирв.

21Әмтн холд зогсхла, Моше болхла Бурхна бәәсн харлсн нигт үүлнд өөрдв.

Шүтәнә болн тәклин ормин тускар

22Деед Эзн Мошед закв:

– Израилин улст кел: «Теңгрәс Би таднд дуудвр кесиг тадн үзләт. 23Нанла зерглҗ талдан бурхд бичә кетн! Бийдән цаһан мөңгн болн алтн бурхд бичә кетн! 24Нанд һазрар тәклин ормиг босхад, терүн деер һал шаталһна болн эвцлһнә бәрц бәрлһнә төлә бас – чини сүргәс үүрмг болн бод мал авч ир. Би Эврәннь нерән һарһсн ямр чигн ормд Би чам тал ирәд, чамаг йөрәхүв. 25Кемр Мини төлә чолуһар тәклин ормиг босххларн, өөһинь авсн чолуг бичә олзл: чолуна өөһинь хурц төмрәр авхларн чи тәклин ормиг бузрдахич+. 26Чини чир нүцкн бәәдл үзгдшгон төләд Мини тәкл тәклһнә ормин давшурар деегшән бичә өөдләд һар!»

21

Еврей мухласин тускар

21^1Израилин улст өгх йоста закад бас иим:

2Кемр чи мухла кехәр еврей күүг хулдҗ авсн болхла, тер чамд зурһан җилдән көдлтхә, болв доладгч җилднь мөңгн угаһар сулдхгдад йовтха+. 3Кемр тер һанцарн ирсн болхла, һанцарн йовтха. Болв гергтәһән ирсн болхла, терүнлә хамдан гергнь бас йовтха. 4Кемр эзнь терүнд герг өгснә хөөн терүнәс күүкд һарсн болхлаг, тиигхлә гергн күүкдтәһән эзнднь үлдтхә. Мухла залу һанцарн йовтха. 5Кемр мухла иигҗ келхлә: «Би эзндән, гергндән, күүкдтән дуртав, сулдхвр керго», – 6тиигхлә эзнь терүг Бурхнд мөргдг орм тал өөрдүлг. Дәкәд терүг үүдн тал өөрдүлг, эс гиҗ үүднә мөр тал өөрдүләд шөвгәр чикинь хатхтха. Тегәд тернь мөңкинд эзнәннь мухла болх+.

7Кемр нег күн эврәннь күүкән мухла болтха гиһәд талдан күүнд хулдсн болхла, тиигхлә тер эзнәсн мухла залусла әдл сулдҗ һарч чадшго. Эзнәсн зуг мухла залу күн сулдҗ чадх. 8Кемр тер эзндән эс таасгдхла, тиигхлә тер мухла күүкиг хулдҗ авх зөв өгтхә, яһад гихлә эзн терүгәр гергән кехәр бәәсмн. Талдан күүнд тер күүкиг хулдшго, яһад гихлә терүг һазалв. 9Кемр эзн тер күүкиг көвүндән авч өгхәр седҗәсн болхла, тиигхлә эврә үрнләһән әдләр терүг хәләтхә. 10Кемр эзн бийдән талдан герг авхла, тиигхлә терүнд урдк хот, хувц болн герт нег орм батлад өгтхә+. 11Болв кемр эзн тер һурвн юм эс өгхәр седхлә, тиигхлә мухла күүкн мөңг өглго йовҗ чадҗана.

Аллһна болн махмудын сөрвин тускар

12Кемр күүг кен-негнь цокхла, цокулсн күн үкхлә, цоксн күн алгдх йоста+.

13Кемр цоксн күн алхар эс седҗәсн болхла (тиим юмн Бурхн Эврәннь седвәрәр учрасмн болхлаг), тер бийдән хорһдх орм олҗ чадх; Би танд тиим орм заасув+. 14Кемр тер өөрхн күүһән зөрц алсн болхла, алтн терүг. Мини тәкл тәкдг ормин хаҗуд харслт хәәв чигн алтн.

15Эцкән болн экән цоксн күн алгдх йоста.

16Кен чигн күн кү хулхалад терүг хулдхла (эс гиҗ хулхалсиг терүнд олҗ авхла) алгдх йоста+.

17Кемр кен чигн күн эцкән эс гиҗ экән му келхлә, алгдх йоста+.

18Кемр цүүгҗәһәд нег күн негән чолуһар эс гиҗ нудрмарн цоксн болхлаг, болв цокулсн күн гемтәд чигн әмд үлдсн болхла, 19дәкәд босад тайг түшәд гертәсн һардг болсн болхла, тиигхлә цоксн күүг засглшго: тер күн гемнсн цагиннь мөңгинь өгх, эмнлһнднь дөң болх.

20Кемр эзн мухла залуг эс гиҗ мухла күүкд күүг модар цокхла, тернь дор ормдан үкхләг, эзнәс эн үклин ялынь авх кергтә. 21Кемр тер мухла цокулсна хөөн нег эс гиҗ хойр өдртән әмд бәәсн болхла, үкснә ялынь некх керг уга. Яһад гихлә мухла – эзнә өлг-эд.

22Кемр залус ноолдҗаһад саата күүкд күүг көндәхлә, зуурм нилх һарад бийнь эс үкхлә, тиигхлә бурута күн зуурм һарсн нилхин ял мөңгәр өгтхә. Зарһчнрин орлцлһтаһар тер гергнә залу сурсарнь өгтхә. 23Кемр тер саата күүкд күн үкхлә, тиигхлә чи иигҗ өгх йостач: әмн әмәр һарх, 24нүдән нүднә ормд өгх, шүдән шүднә ормд өгх, һаран һарин ормд өгх, көлән көлин ормд өгх, 25шатасн махмуд шатсна ормд өгх, шав шавин ормд, өвдкәлһн өвдкәлһнә ормд+.

26Кемр эзн мухла залуг эс гихлә мухла күүкд күүг цокад нүдинь өвдкәхлә, тер нүднәс көлтә тедниг бийәсн сулдхх зөвтә. 27Кемр эзн ялч залуг эс гиҗ ялч күүкд күүг цокад шүдинь уңһахла, тер шүднәс көлтә мухласиг сулдхх зөвтә.

28Кемр залу күүг эс гихлә күүкд күүг бух мөргәд алхла, тер бухиг чолуһар шивәд алх кергтә. Терүнә махинь идҗ болшго. Бухин эзн ял даашго+. 29Болв кемр бух урднь чигн мөргдг бәәсн бийнь эзнднь келҗәхлә, тер малан эс хәләҗәсәр кү мөргәд алхла, бухиг чолуһар шивәд алх кергтә. Эзинь бас алх йоста. 30Кемр эзиг мөңгнә ялд уңһахла, тиигхлә тер кергтә мөңгинь өгәд әмән хулдҗ авх+. 31Эзнә бух өрк-бүлин толһалгч күүнә көвүһинь эс гихлә күүкинь мөргхлә, тиим кевәр бас кех кергтә.

32Кемр мухла залу күүг эс гихлә мухла күүкд күүг бух мөргхлә, бухин эзн мухласин эзнд 30 цаһан мөңгн шекель[*] өгх йоста. Тер бухиг чолуһар шивәд алхмн болҗана.

33Кемр эзн күн ус бәрдг нүкиг секәтәһәр үлдәһәд эс гиҗ нүк малтхларн терүгән эс хаахла, терүнднь бух, элҗгн чигн унхлаг, 34тиигхлә нүкнә эзн күн малын мөңгинь өгх йоста, бүкл махинь бийдән автха+.

35Кемр бух талдан күүнә бухиг мөргәд алхла, тиигхлә теднә эздүд әмд бухинь хулдад, авсн мөңгинь болн бүкл махинь хоорндан әдләр хуватха. 36Кемр бухнь өмннь чигн мөргдгинь меддг бәәсн болхла, тиигхлә малан эс хәләҗәсн эзн ялынь даатха: бухин ормд бух өгтхә. Бухин бүкл махинь эврән автха.

22

Зөөрән харслһна тускар

22^1Кемр кен чигн күн бух эс гиҗ хө хулхалҗ авад алхла, эс гиҗ хулдхла, тиигхлә тер күн нег бухин ормд тавн бух, нег хөөнә ормд дөрвн хө өгх йоста.

2(Кемр хулхач герин эрсиг хамхлхар эвдҗәсн кемд бәргдәд алгдсн болхла, алсн күн бурута биш. 3Болв тиим юмн нарн һарсна хөөн учрсн болхла, алсн күн бурута болҗана.)

Кемр хулхачд ялынь өгдг юмн уга болхлаг, тиигхлә хулха кеснднь терүг бийинь хулдад ялч кетхә. 4Болв кемр хулхалгдсн малыг әмдәр олҗ авхла – бух болну, элҗгн эс гиҗ хөн болну – хулхач нег малын ормд хойр мал өгх йоста+.

5Кемр кен чигн күн талдан күүнә тәрәһинь эс гиҗ уста үзмин тәрәнднь мал көөҗ орулад үрәхлә, тер күн үрәсн тәрәнә хамгин сән урһцин үнәр ялынь даах йоста.

6Кемр шатасн һал бүчртә моднд орад, дәкәд овалһата өвсиг, урһҗах буудяг эс гиҗ тәрәнә һазриг кевтнь түүмрдхлә, һал орулсн күн ялынь өгх йоста.

7Кемр нег күн талдан күүнд цаһан мөңг эс гиҗ хувцан хадһлтха гиһәд өгсн болхла, тер юмсиг гертәснь хулха авчкхла, хулхач бәргдхлә, тиигхлә хулхач ялынь хойр холванд үлүһәр өгх йоста. 8Хулхач эс бәргдхлә, күүнә юмс хадһлхар авсн күн Бурхнд мөргдг орм тал ирәд эс авсан лавлад бийән цеврлх йоста.

9Бухин, элҗгнә, хөөнә, хувцна туск цуг учрсн күчр йовдл – ямаран чигн геедрсн эврә юмс – эзнь таняд медхлә, тер керг Бурхна медлд орх йоста. Бурхна бурута гисн күн геедрсн юмсин эзнд һаруһинь хойр холванд үлүһәр өгх йоста.

10Кемр нег күн талдан күүнд эврәннь элҗгнән, бухан, хөөһән эс гиҗ оңдан малмудан хәләтхә гиһәд даалһсна дару, тер малнь үкҗ одхла, эс гиҗ шав авхла, эс гиҗ хортн бәрәд авсиг үзсн әмтн уга болхла, 11тиигхлә Деед Эзнә нерәр өгсн андһар тәәлвринь кетхә. Тернь даалһсн күүнә зөөриг зөрц авсн угаһинь батлҗана. Тиигхлә малын эзн үлдсинь автха. Хәләҗәсн күн ялынь даашго болҗана+. 12Кемр малмуд хулхалгдсн болхлаг, тиигхлә хәләҗәсн күн малмудын эзнднь ялынь өгхмн болҗана.

13Кемр терүнә хәләҗәсн малмудыг зерлг аңгуд шуучад алхла, терүг медүлхин төлә алгдсн малмудын цогцин ясинь чигн үзүлтхә. Тиигхлә тер алгдсн малмудын ялынь даашго.

14Кемр нег күн талдан күүнәс кергләд малынь авхла, тер мал эзнь уга цагт эрмдг авхла эс гиҗ үкҗ одсн болхла, тиигхлә малыг авсн күн эзнднь ялынь өгх йоста.

15Кемр тиим юмн малын эзн бәәтл учрсн болхла, тиигхлә ялнь өггдшго. Болв авсн малын һаруһинь эзнднь өггдҗәсн болхла, тиигхлә эзнь мөңгинь авх йоста.

Олна җирһлин закад

16Кемр залу күн зәңг орулад уга күүкиг наад бәрәд үрәхлә, тиим залу ялынь өгәд күүкиг мордулҗ авх йоста+. 17Кемр күүкнә эцк тер залуд үрән өгхәр эс седхлә, тер бийнь күүкнә төлә өгх зөвтә мөңгинь эцкднь өгхмн болҗана.

18Илвч күүкд күүг әмд бичә үлдәтн+.

19Скотоложец алгдх йоста+.

20Бурхдт (Деед Эзнәс наадкснь) тәкл тәкдг кен чигн күн алад уга кегдх.

21Нутг сольсн күүг бичә бастн, бичә һундатн. Тадн бас эврән Египетд нүүҗ йовсн улс биләт+. 22Белвсн гергчүдиг болн өнчн әмтиг бичә бастн+. 23Кемр тедниг басхла, тедн Намаг дуудх, Би теднә һундлта дуудвриг соңсхв. 24Тиигхләрн уурлад тадниг Би үлдәр шаахв. Тегәд тадна гергчүд белвсрәд, күүкдтн өнчрәд үлдх+.

25Кемр чи Мини улсин угатя күүнд цаһан мөңг өгйәһәр өгхләрн, терүнәс арсмч кевтә үлү немр мөңг авхар бичә сур+.

26Кемр өөрхн күүнәс бәрүлһнд деер өмсдг хувц авхларн, терүгән нарн суутл хәрү өг+. 27Терүнд бийән хучдг юмн уга, терчнь терүнә хувцн болҗана. Хучдг хувцн угаһар яһҗ тер унтхмб? Тер күн Намаг дуудх – Би терүг соңсхув, яһад гихлә Би өр-өвчүв.

28Бурхиг бичә му кел, эврә келн-улс дунд ахлачан бичә хара+.

29Буудян толһа болн уста үзмин өткн шүүс авч ирхдән бичә удад.

Эврәннь көвүдин түрүн үрдиг Нанд нерәдтн+.

30Тиим йовдл бухмудла болн хөөдлә харһҗана: шиңкән һарсн түрүн малмуд долан хонгтан экиннь хаҗуд бәәтхә. Нәәмдгч өдртнь терүг Нанд нерәдтн+.

31Мини улс, тадн, әрүн әмтн болх йостат: зерлг аңгудын шуучад алсн малмудын мах бичә идтн. Терүг нохаст өгтн+.

23

Чик йовдлын тускар

23^1Худл үг бичә тарха. Зөв уга худл герчллһнд бичә дөң бол+. 2Зөв уга кергт бичә олн кү дах. Зарһд орхларн олн-әмтнд таасгдхар бичә үнниг оңдарул. 3Зарһ болхла угатя күүнә түрү бәәдлднь бичә доталхар сед+.

4Кемр чи дәәснәннь геедрсн бухиг эс гиҗ элҗгниг үзхләрн тедниг тууһад эзнднь күрг+. 5Кемр һазр деер унсн чини дәәснә ацата элҗгн үзхләрн, чи терүг бичә тиигҗ үлдә. Терүнә ацаһинь буулһ.

6Бийиннь угатя ах-дүүһин күнд учринь тәәлхләрн, чикәр ке+.

7Буру уга болн чик седклтә күүг алхар, зөрц, худлахар шиидҗәхиг бичә дөңн. Тегәд Би тиим хар саната күүг харсшгов!+
8Авлһ бичә ав. Авлһ нүдтә күүг сохр кенә, үнн юмиг хаҗилһнә+.

9Нутган соляд ирсн әмтиг бичә шахад бә. Талын һазрт яһҗ бәәдгиг тадн эврән меднәт. Египетд тадн нүүдлин улс биләт+.

Амрлһна бәәдлин закан

10Зурһан җилдән эврәннь һазрт тәрә тәрәд, терүнә урһцинь цуглулад авча, 11доладгч җилдән тер һазриг хаһллго үлдә. Урһцин үлдлиг чини улсин угатя әмтн идтхә. Кемр урһцас юмн үлдхлә, зерлг аңгуд идтхә. Тиим кевәр эврәннь уста үзмән болн олив моддан хәлә+.

12Зурһан хонгтан көдл. Доладгч өдр чамд амрлһна өдр болх. Тер өдр чини цар болн элҗгн амртха. Чини ялч гергнә көвүн болн нүүҗ ирсн күн санаһан автха+.

13Мини келсиг цугтаһинь күцә. Талдан бурхдын нер бичә дуудтн: чини амнас теднә тускар бичә соңсгдтха!+

Җил болһн болдг һурвн нәр

14Җилд һурв дәкҗ Мини нәр ке+. 15Эс искәсн һуйрин нәр ке: Мини заасар долан хонгтан эс искәсн һуйриг кергтә цагтнь – авив сард – ид. Тиигхд Египетәс чи нүүҗ һарлач. Нег чигн күн Мини өмн хоосн һарта һарч иршго юмн!+

16Эврәннь тәрсн тәрәнә түрүн урһцин хадлһна нәр ке. Темс хуралһна нәәриг җилин чилгчәр урһцан кевтнь цуглулҗ авхларн ке+. 17Җилд һурв дәкҗ залус цугтан Бурхна – Деед Эзнә – өмн үзгдх йоста+.

18Нанд тәкл тәкхлә искәсн өдмг деер цуснь бичә асхртха. Мини нәәрин тәклин малын тосн-өөкинь өрүн күртл бичә үлдә.

19Чини һазрин түрүн урһцас Деед Эзнд, эврәннь Бурхнд, мөргдг герт орулҗ авч ир.

Ямана ишкиг экиннь үснд бичә чан+.

Израилин улс мандг Деед Эзнә элч

20Хәләтн, Би тадна өмн тадниг мандг элчән илгәҗәнәв. Тер тадниг хаалһд хәләҗ йовх, дәкәд таднд гиһәд Мини белдсн ормд авч одх+. 21Терүнд оньган өгтн, терүг соңстн, бичә бурушатн. Тадна закрлһ авдгог тер хәләшго, яһад гихлә терүнд Мини нерн бәәнә. 22Кемр тадн терүг соңсад, Мини келсиг кевтнь күцәһәд бәәхлә, тиигхлә Би тадна дәәснә дәәсн болхув, тадна өшәтнә өшәтн болхув+.

23Мини илгәсн тадниг мандг элч тадна өмн йовх. Тер тадниг амореймүд, хетмүд, перизмүд, кананахмуд, хивеймүд, евүсмүд тал авч одх. Би тер келн-әмтиг уга кеһәд алхв+. 24Тадн болхла теднә бурхдт мөргәд бичә шүттн, бичә тер улсин авъясар бәәтн. Теднә бурхдынь хамхлтн, теднә әрүн чолун бахнсинь уга кетн!+
25Тадна Бурхнд, Деед Эзнд, шүттн. Тегәд Би тадна өдмгиг болн тадна усиг әдслнәв, тадниг гемәс сулдхнав+. 26Тегәд тадна һазрт зуурм үрд һардган уурх, үр-садн эс һарһлһн уга болх. Би тадна җирһлин өдрмүдиг дүүрң бәәдлтә кенәв+.

27Бийиннь әәмшгән Би тадна өмн йовулнав. Тадна хаалһд Би келн-әмтиг кевтнь үүмүлнәв, тадна хортыг өмнәстн һарад зулдгар кесүв+. 28Тадна өмн шар зөгин баг нисдгәр йовулсув. Тедн хивеймүдиг, кананахныг болн хетмүдиг таднас көөх+. 29Болв тедниг тер дарунь Би көөшгов, нег җилин эргцд биш: эс гиҗ һазр хоосдад тадниг дәврх зерлг аңгуд дегд олн болх+. 30Би эн келн-улсиг адһл уга көөхүв. Тадниг тооһарн өсәд, орн-нутгиг кевтнь эзләд автл адһхшув. 31Тадна эзлх һазрин меҗәс Улан теңгс болн Пилистин теңгс[*], көдә һазр болн Епрат һол болх. Би эн һазрар бәәх цуг әмтиг тадна һарт бәрүлнәв, тегәд тадн тедниг көөһәд йовулхит+.

32Теднлә болн теднә бурхдла бооца бичә кетн! 33Эн келн-әмтн тадна һазрт бәәшго йоста. Эс гиҗ тедн тадниг Мини өмнәс килнц һарһулдг дасхх. Теднә бурхдт цергллһн тадниг мекллһн болх+.

24

Бурхн олн-әмтнлә бооца келһн

24^1Деед Эзн Мошед келнә:

– Деед Эзн тал һар, бийләһән Ахарониг, Надавиг, Авиудыг болн Израилин 70 медәтиг ав. Деед Эзнд холас мөргтн+. 2Болв Деед Эзн тал Моше һанцарн өөрдтхә! Тедн Деед Эзн тал өөрдшго юмн. Олн-әмтн уул деер һаршго юмн.

3Моше олн-әмтн тал ирәд Деед Эзнә келсиг кевтнь келнә. Дәкәд закадыг кевтнь үгәрн келҗ өгнә. Олн-әмтн цугтан нег дууһар хәрү өгнә:

– Бидн Деед Эзнә келсиг күцәхвидн+.

4Моше Деед Эзнә келсиг цугтаһинь бичәд авна. Өрүнднь уулын дор тәкл тәкдг орм босхад Израилин отгудын тооһар арвн хойр чолун бахн тәвнә. 5Израилин баһ наста көвүдиг тер илгәнә. Тедн бүрүс авч ирәд Деед Эзнд шаталһна бәрц болн эвцлһнә бәрцәр тәкл тәкнә. 6Моше алгдсн малын цусна өрәлинь савд хураҗ авна, цусна наадк өрәлинь тәклин ормд цацна, 7олн-әмтнд Бооцана әрүн бичг умшҗ өгнә. Олн-әмтн келнә:

– Бидн Деед Эзнә келсиг цугтаһинь күцәхвидн, соңсхврта болхвидн.

8Тиигхлә Моше олн-әмтнд тәклин цус цацад келнә:

– Деед Эзн таднла бооца кесн цусн эн. Терүнә келсн үг – бооцана үгцән болҗана+.

9Терүнә дару Моше, Ахарон, Надав, Авиуд болн Израилин 70 медәт уул деер һарцхав. 10Тенд тедн Израилин Бурхиг үзцхәв. Терүнә көл дор сапфирар кесн дендр теңгр мет цевр бәәдлтә болҗ медгднә+. 11Бурхн Израилин һардачнриг көндәсн уга: тедн Бурхиг үзв, тегәд хот идв, уув.

Моше Синай уул деер һарна

12Деед Эзн Мошед келнә:

– Нан тал уул деер һар, тенд үлд. Би чамд Закан болн зааврмуд бичгдсн хавтха чолуд өгнәв. Терүг Би эн олн-әмт сурһхар бичләв+.

13Моше бийиннь дөң болдг Ешуата хамдан Бурхна уул деер һарв+.

14– Мадниг хәрү иртл энд бәәҗәтн, – гиҗ Моше медәтнрт келв. – Таднла Ахарон болн Ор үлдх. Кемр кергтә болхла теднд келтн.

15Моше уул деер һарна. Үүлн уулыг бүркнә. 16Тегәд Деед Эзнә туурмҗ Синай уулыг бүркнә. Зурһан хонгтан уулыг үүлн бүркҗәв, болв доладгч өдртнь үүлнәс Деед Эзн Мошег дуудв. 17Уулын орад шатчах герлтә заль мет Деед Эзнә туурмҗ Израилин улсин нүднд үзгдв+. 18Моше үүлнд орад, уул деер һарад, тенд 40 өдр, 40 сө бәәв+.

25

Өргә гер тосхлһна бәрц бәрлһн

25^1•Деед Эзн Мошед келнә:

2– Израилин улс Нанд бәрц бәртхә, күн болһнас седкләсн өгчәх бәрцинь автн. 3Иим бәрц цуглулҗ автн: алт, цаһан мөңг, улан мөңг, 4көк, чисм улан болн улавр күрң утцд, нимгн олс болн ямана ноос, 5хуцин ширдсн арс болн нимгләд кесн арс, акация мод, 6герлин гегәнд олив модна тос, сән үнртә тос келһн болн күҗ уңһдалһн, 7кевд орулҗ тәвх оникс чолу болн үнтә чолуд. Теднәр әрүн кергин төлә бәәдг заппу болн чееҗд өлгдг түңгрцг кеерүлхин төлә цуглултн. 8Израилин улс тедн дунд бәәх дүңгә әрүн бәәр Нанд бәрҗ өгтхә+. 9Чамд Би үзүлснлә әдләр тиим бәәр – өргә гер болн дотрнь бәәх тоотыг Нанд кеҗ өгтн.

Деед Эзнә Бооцана хәәрцг

10•Акация модар хәәрцг ке: утдан хойр дундур тоха, өргндән күсдундур, өндртән бас күсдундур тоха+. 11Дотраснь, һазаһаснь цевр алтар буд, захарнь алтн тасм кеһәд буд. 12Дөрвн алтн төөлг кеһәд хәәрцгин дөрвн өнцгтнь батл: хойр төөлг нег бийәснь, хойр төөлг талдан бийәснь. 13Акацияс ут мод кеһәд алтар буд, 14хәәрцгин хойр таласнь тер төөлгүдт ут модд орул. Терүг ут модар авч йовдгар ке. 15Тер ут модд кезә чигн хәәрцгин төөлгд орулгдсн бәәх йоста. Терүнәс ут модыг һарһҗ авдмн биш. 16Хәәрцгт Бооцана хавтха чолуд тәвхич, Би чамд терүг бәрүлнәв.

17Хәәрцгт цевр алтар утдан хойр дундур тоха, өргндән күсдундур тоха бүркә ке. 18Бүркәһин көвәһәрнь хойр керүб[*] алтн сиилвртәһәр ке: 19негинь нег захаснь, хойрдгчинь хойрдгч захаснь. Тедн бүркәтә хамдан нег бәәдлтә болх йоста. 20Чирәһәрн нег-негнәннь өмн бүркәһән хәләһәд зогсад, бүркә деер далваган деләд бәәхмн. 21Бүркәһиг хәәрцг деер тәв. Хәәрцг дотр Бооцана хавтха чолуд тәв. Терүг Би чамд бәрүлнәв. 22Тенд, Бооцана хәәрцгин бүркә деер, хойр керүбин хоорнд чамла харһхларн Би бәәхүв. Израилин улст чамар дамҗад Эврәннь заавран теднд өгхүв+.

Әрүн өдмг тәвдг ширә

23•Акация модар утднь хойр тоха, өргнднь нег тоха, өндртнь күсдундур тоха болх ширә ке. 24Терүг цевр алтар будад, эргүләд алтн тасм ке. 25Ширән көвәһәр өндртнь альхн дүңгә рамк ке, тер рамкиг эргүләд алтн тасм ке. 26Дөрвн алтн төөлг кеһәд ширән дөрвн өнцгт тулһ талнь өлг. 27Төөлгүдиг рамк тал өөрдүләд тәвх кергтә. Терүнд ут модд тәвгдх, терүгәр кергтә цагт ширәг ормаснь талдан ормд тәвҗ болх. 28Ширә өргх ут моддыг акацияс кеһәд алтар буд. 29Тәрлкс болн шанһс цевр алтар ке. Шалдрң юм кехин төлә буһшс болн ааһс бас цевр алтар ке. 30Эн ширә деер чи оньдинд әрүн өдмг тәвх йостач. Тер өдмг Мини өмн бәәх+.

Өргә герин герлин гегән

31•Цевр алтар герлин гегә сииләд ке. Терүнә һол моднь, ац талкнь болн үйәрн – йоралнь болн делвнь – нег кевтәһәр ниилх йоста. 32Терүнд зурһан ац бәәх йоста: һурвнь нег бийәснь, һурвнь талдан бийәснь. 33Зурһан ац болһнднь һурваһад үй миндаль модна цецгин бәәдлтә. Терүнд йорал болн делвс бәәх. 34Болв көл деернь миндаль модна бәәдлтә дөрвн цецг, дәкәд йорал болн делвс бәәдмн. 35Түрүн хойр ац дор – үйин йорал, хойрдгч хойр ац дор – үйин йорал, һурвдгч хойр ац дор – үйин йорал; иим кевәр герлин гегәнә цуг зурһан ацмуд дор бәәтхә. 36Үйин йорал болн ацмуд нег кевәр герлин гегәнлә ниилх йоста; цугтан цевр алтар сиилгдх. 37Долан цөгц кеһәд герлин гегән деер тәв. Теднә өмн бийднь герл өгх. 38Цөгцин һол бәрдг чимкүр болн хавтха сав цевр алтар кегдх йоста. 39Герлин гегә болн терүнд туста тоот кехд нег талант[*] цевр алт өг. 40Хәлә, чамд уул деер үзүлснлә әдләр ке.

26

Өргә гер

26^1•Нәрхн олсар, көк, чисм улан болн улавр күрң утцдар арвн некмр эд өргә герт некәд бел ке; тедн деер керүбмүд некәтә болх йоста. 2Некмр эд утдан 28 тоха, өргндән 4 тоха болх йоста. Цугтан тедн нег кемҗәтә болхмн. 3Тавн некмр эд хамдан уята нег тасрха болг, талдан 5 тасрхань бас хамдан уята болг. 4Захин нег тасрха некмр эдин утднь цеңкр бүтүс ке, тиим бүтүс талдан тасрхасин утднь ке. 5Захин некмр эдин нег тасрхаднь 50 бүтү бәәх йоста, 50 бүтү талдан захин некмр эдин тасрхад уй. Тер бүтүс нег-негнәннь тус бәәх йоста. 6Тәвн алтн дегә кеһәд хойр тасрхаг негдүләд өргә гер ке.

7Ямана ноосар 11 некмр эд кеһәд өргә гер бүркх кергтә болх. 8Некмр эд утдан 30 тоха, өргндән 4 тоха болх йоста; цугтан нег кемҗәтәһәр ке. 9Тавн тасрхаһинь хамднь уй, наадк зурһан тасрхаһинь бас хамднь уй (зурһадгчинь әдлцүләд өрәләр эвк – тернь үүдн деер унҗулад өлггдх.)

10Захин некмр эдин нег тасрхан утднь 50 бүтү уй, талдан некмр эдин тасрхан утднь бас тәвн бүтү ке. 11Тәвн улан мөңгн дегә товч ке, тедниг бүтүд орулад хойр тасрхаг негдүләд нег бүркә болдгар батл. 12Бүркән утас үлү һарснь (өрәл некмр эд) өргә герин ардк эрстнь ирлцх йоста, 13бүркән утас үлү һарсарнь (нег тоха нег бийәснь, нег тоха талдан бийәснь) – өргә гериг хәврһәснь кевтнь бүркгддгәр ке. 14Деерәснь хуцин будсн арсар бүркдгәр кех кергтә, терүн деегәр нимглсн арсар бүркх+.

15•Өргә герт акация модна деерәс дорагшан татгдсн тулг болх бахнс ке: 16бахн болһн утдан 10 тоха болн өргндән күсдундур тоха, 17нег-негнь арата хойр модар келкәтә болх. Өргә герин тулг бахн цугтан тиим бәәдлтә болх йоста. 18Өмн үзгин эрст 20 бахн ке, 19теднә дор 40 цаһан мөңгн ул ке – бахн болһнд хошаһад тулх ул, бахна хойр аранд тулг болх. 20Тиим бәәдлтәһәр өргә герин хойрдгч ар үзгин эрст 20 бахн ке 21болн 40 цаһан мөңгн ул – бахн болһнд хошаһад тулгдх ул. 22Ардк, өргә герин барун үзгин эрст 6 тулг бахн ке. 23Ардк өнцгтнь бас хойр тулг бахн ке. 24Теднь дорасн хойр әңглсн болх йоста, деерәсн болхла (түрүн төөлг бәәх ормас) бүтн болх. Тиим тулг бахнс хойр болхмн, өнцг болһнд неҗәһәд. 25Эн 8 тулг бахнд 16 цаһан мөңгн тулгдх ул кергтә – бахн болһнд хошаһад ул.

26Акацияс көндлң мод ке: тавнь – өргә герин нег эрсин утднь бахнс залһх, 27тавнь – өргә герин хойрдгч эрсин утднь залһх болн тавнь – терүнә ардк, барун эрсәс. 28Тал дунд бәәх көндлң модн эрсин нег захас талдан зах күртл негдүлх юмн. 29Тулг бахнсиг алтар буд, көндлң модыг батлхин төлә терүнд алтн төөлг тәв, дәкәд көндлң моддыг алтар буд.

30Өргә гериг уул деер чамд үзүлсн зурала әдләр өндәлһ.

31•Халхлх шишлң көшгиг көк, чисм улан болн улавр күрң утцдар, нимгн олсар гүр; терүн деер керүбмүд некәтә болтха+. 32Акацияс кесн алтар будата алтн дегәтә дөрвн бахн деер терүг өлг. Тер бахнст дөрвн цаһан мөңгн түшг кергтә. 33Көшгиг дегәд өлг. Терүнә ард Бооцана хәәрцг тәв. Эн көшг әрүн бәәриг хамгин әрүн бәәрнәс салһх+. 34Хамгин әрүн бәәрнә Бооцана хәәрцг деер бүркәг тәв. 35Көшгин өмн ширә тәв, ширән тус герлин гегә орул. Герлин гегән өргә герин өмн үзгин эрсин хаҗуд бәәх йоста, ширә – ар үзг тал.

36Өргә герин үүдинь хаах көшг ке. Көшг олн зүсн өңгтә болг – көк, чисм улан, улавр күрң утцдта болн нимгн олсар кегддг. 37Көшг өлгх алтар будсн тавн бахн акацияс ке. Тедн алтн дегәстә болг. Бахнсин тавн түшгинь улан мөңгәр цутх.

27

Тәкл тәкдг орм

27^1•Акацияс тәкл тәкдг бәәр ке. Тер дөрвлҗн болг – утдан тавн тоха, өргндән бас тавн тоха, өндртән һурвн тоха болтха. 2Дөрвн өнцгтнь өвр ке – тернь бәәрнлә хамдан нег кевәр ниилх йоста. Терүг кевтнь улан мөңгәр буд. 3Үмс һарһдг сав ке, күрз, цус авдг сав, мах һарһдг серә болн һал һарһдг сав. Бәәрнд кергтә тоотыг цугтаһинь улан мөңгәр ке. 4Тәкл тәкх бәәрнд улан мөңгәр терм ке. Терүнә дөрвн өнцгтнь дөрвн улан мөңгн төөлг хад. 5Тәклин ормин тал дундаһар эргүләд терм батлад тәв. 6Тәклин ормд акацияс улан мөңгәр будсн ут модд ке. 7Кемр терүг талдан ормд өргҗ тәвхәр седхлә, тер ут модд хәврһднь бәәх төөлгт орулгдх. 8Тәклин бәәриг көндә болдгар харһасар ке. Терүг чамд уул деер үзүлсн бәәдлтәһәр кетхә.

Өргә герин хаша

9•Өргә гериг эргүләд хашал. Өмн үзгәс хашан утднь нимгн олсар кесн көшг 100 тоха болҗ 1020 бахнд өлггдх йоста. Бахнс дор 20 улан мөңгн түшг кергтә; бахнсин дегәснь болн ниилврнь цаһан мөңгн болх йоста. 11Ар үзгәснь хашан утднь бас утарн 100 тоха көшг 20 бахнд өлггдх йоста. Бахнс дор 20 улан мөңгн түшг тәвгдх; дегәс болн ниилвринь цаһан мөңгәр кетн. 12Барун үзгәснь хашан өргнднь 50 тоха көшг 10 бахнст өлгәтә болх йоста. Бахнс дор 10 түшг кергтә.

13Зүн үзг таласн өргнәрн хаша 50 тоха болх йоста. 14Үүднәс нег бий талнь утдан 15 тоха көшг 3 бахнд өлгх кергтә. Тедн дор 3 түшг кергтә. 15Талдан таласнь утдан 15 тоха көшгиг 3 бахнст өлгх кергтә. Тедн дор 3 түшг тәвх. 16Ик үүднд утдан 20 тоха олн зүсн өңгтә көшг көк, чисм улан болн улавр күрң утцдар, нимгн олсар гүрҗ ав. Ик үүдн 4 бахнта болх, тедн дор 4 түшг кергтә.

17Ниилвр болн дегәс цуг бахнс деер цаһан мөңгн болх йоста, теднә түшгнь улан мөңгн. 18Хаша утдан 100 тоха, өргндән – 50 тоха. Нимгн олсар кесн көшг өндртән 5 тоха болх. Бахнсин түшг улан мөңгн болх йоста. 19Өргә герин кергтә тоотнь, терүнә бичкн һасн болн хаша эргүлҗ өлгх көшгин бичкн һасн улан мөңгн болх йоста.

Герлин гегәнә тосн

20•Израилин улс чамд һарар шахад кесн оливин цевр тос герлин гегәнд авч иртхә гиҗ зак. Терүн деер кезә чигн зул шатад бәәтхә. 21Ахарон болн терүнә көвүд асхнас авн өрүн күртл шатҗах зул Деед Эзнә өмн Харһлтын Шатрт көшгин өмн тәвтхә. Терүнә ард Бооцана хәәрцг бәәдмн. Эннь Израилин улст отгас отг һатлҗ бәрх мөңк зокал+.

28

Гелңгүдин хувцн

28^1Израилин улсас эврәннь ах Ахарониг болн терүнә көвүдиг дууд. Тедн Мини шаҗна гелңгүд болтха – Ахарон болн терүнә көвүд Надав, Авиуд, Элиезер, Итамар.

2Эврәннь ах Ахаронд күндллһнә болн кееһин төлә әрүн чинртә хувц уйҗ өг. 3Мини эрдм өгсн һартан өөтә әмтн Ахаронд эн хувцд белдтхә гиҗ зак. Терүг әрүсләд Мини гелң болдгар ке. 4Тедн өрчд зүүдг түңгрцг, заппу, деерк хувцн, эрәтә киилг, тахъя болн бүс – чини ах Ахаронд болн терүнә көвүдт әрүн чинртә хувцд белдтхә. Тедн Мини гелңгүдт церглтхә. 5Терүнә төлә алт, көк, чисм улан болн улавр күрң өңгтә утцд болн нимгн олс автха.

6•Заппуг алтн утцар, көк, чисм улан болн улавр күрң утцдар кетхә. Нимгн олсн эд деерәһәр зег некәд кетхә. 7Хойр таласнь ээм деернь шидсн хойр зузан эд уйх кергтә. 8Заппун бүс заппула әдл алтн утцар некәтә болх: көк, чисм улан болн улавр күрң утцдар, нимгн олсар бел кегдх. Тернь заппула нииләд нег бәәдлтә болх йоста.

9Хойр оникс чолу авад деернь Израилин көвүдин[*] нерд сииләд бич. 10Зурһан нер нег чолун деер, зурһан нер талдан чолун деер ахнрас экләд бич. 11Тер чолуд деер Израилин көвүдин нерд сииләд бичтхә, тегәд чолу керчдг күн тамһ керчдмн. Тер чолудыг алтн эрәтә кевд орул. 12Тедниг заппун ээм деерк ширсн хойр эдт зү; тер чолуд Израилин көвүдиг санулад бәәх. Ахарон ээм деерән, Деед Эзнә өмн, теднә нердиг тодлҗ йовтха. 13Алтар эрәтә кев ке, 14цевр алтнас эрчмтә бүчин бәәдлтә хойр цев ке. Тер цевиг кевд өлг.

15•Зарһ кехин төлә чееҗ деерән өлгдг түңгрцг ке. Терүг заппу дуралһад ке – алтн утцар, көк, чисм улан, улавр күрң болн нимгн олсн эд деерәһәр зег некәд ке. 16Чееҗ деер өлгдг түңгрцг дөрвлҗн болтха, утдан нег сөм болн өргндән нег сөм, эдинь хойр эвкәтә болг. 17Терүн деер үнтә чолу углхин төлә дөрвн давхр хотхр орм һарһ. Түрүңк давхртнь – сердолик, топаз, берилл;+
18хойрдгч давхртнь – бирюза, сапфир, изумруд, 19һурвдгчднь – гиацинт, агат, аметист; 20дөрвдгчднь – хризолит, оникс, яшма. Тедн цугтан эрәтә алтн кевд орулгдх йоста. 21Израилин көвүдин нертә арвн хойр чолун болтха: чолун болһнд, тамһд бәәснлә әдләр, арвн хойр отгин негнәннь нерн керчгдәд кегдг.

22Чееҗ деер өлгдг түңгрцгт цевр алтар эрчмтә бүчин бәәдлтә цев ке. 23Хойр алтн билцг кеһәд түңгрцгин өнцгт өлг, 24тедниг хойр алтн цевәр негдүл 25хойр кевд орул, тер кесн кевән заппун ээм деерк ширсн хойр эдт өмн бийәснь өлг.

26Бас хойр алтн билцг кеһәд чееҗд өлгдг түңгрцгин хойр өнцгин дотраснь заппуд наалддг бийәснь өлг. 27Бас хойр алтн билцг ке. Тедниг ээм деерк ширсн хойр эдин өмн бийднь дораһар өлг – заппун бүс деер уйгдсна ормд. 28Тер билцгүд хоорндан заппун билцгүдлә көк бүчәр келкәтә болг. Заппун бүс деер бәәх чееҗд өлгәтә түңгрцг заппуһас ундгоһар ке. 29Ахарон әрүн бәәрнд орхларн чееҗ деерк түңгрцгтән Израилин көвүдин нерд бәртхә. Тернь Деед Эзнә өмн оньдинд теднә туск тодлвр болх.

30Чееҗд өлгәтә зарһин түңгрцгт урим болн туммим[*] тәв: тедн Ахарон Деед Эзнә өмн зогсхла, чееҗ деернь бәәх йоста. Ахарон Деед Эзнә өмн зогсхларн Израилин улсин зарһин темдг оньдинд чееҗ деерән бәртхә+.

31•Заппу дор өмсдг хувц нек, терүг мел көк утцар ке. 32Терүнд толһа багтдг орм бәәх йоста. Захарнь дәәчнрин хувцнла әдләр, деерк хувцн шуурдгоһар батар уйх кергтә. 33Дора бийдк захар көк, чисм улан, улавр күрң утцдар гранатын темснә бәәдлтә долдас ке. Тедн дунд алтн хоңхс өлг. 34Тер алтн хоңхсиг болн гранатын темсдиг деерк хувцна дора захар селгәләд өлг. 35Ахарон эн деерк хувциг мөргүлин көдлмш кехләрн өмстхә. Терүг Деед Эзн тал әрүн бәәрнд орхлаг болн тендәс һархлаг хоңхин ә соңсгдх йоста. Тегәд тер үкшго.

36Цевр алтнас темдг ке, терүн деер тамһд бәәснлә әдләр иим үгмүд керчәд бич: «ДЕЕД ЭЗНӘ ӘРҮН ТЕМДГ». 37-38Тер темдгиг тахъян өмн бийднь Ахарона маңна тус көк бүчәр бо. Ахарон әрүн белгт учрх эндүсиг кевтнь даах, Израилин улсин цуг әрүн оруг даах. Деед Эзнд тернь таасгддгар алтн темдг Ахарона маңнад оньдинд бәәх йоста+.

39Ахаронд нимгн олсар эрәтә киилг гүрҗ өг, нәрхн олсар терүнд тахъя кеҗ өг, олн өңгтә бүс гүрҗ өг+. 40Ахарона көвүдт киилгүд, бүс болн толһан боодһас күндллһнә болн кееһин төлә гүрҗ өг. 41Эврәннь ах Ахаронд болн терүнә көвүдт эн хувцд өмск. Ахаронд болн терүнә көвүдт оливин тос түрк. Тедниг гелңгин номд орулад әрүсл. Тедн Мини гелңгүд болх.

42Олс эдәр теднд белкүснәс өвдгт күрдг шалвр уйҗ өг, чир нүцкн бичә үзгдтхә. 43Ахарон болн терүнә көвүд Харһлтын Шатрт орхларн, дәкәд тәкл тәкдг орм тал өөрдәд, әрүн бәәрнд мөргүл кехләрн тиим хувц өмсх йоста. Тегәд тедн бурута болшго, үкшго. Эннь Ахаронд болн терүнә үйнрт мөңк зокал.

29

Гелңгин нер зүүлһн

29^1•Мини гелң болхин төлә тедниг әрүсләд иим юм күцәх кергтә. Эрмдг уга бүрү болн хойр хуц йилһҗ ав. 2Эс искәсн һуйр, олив тосар элдсн эс искәсн һуйр, олив тос түрксн эс искәсн нимгн һуйр ав. Эдн цугтан цаһан һуйрин үүрмгәр үүлсн буудяһас болһгдх йоста+. 3Цугтаһинь нег зембльд тәв. Тер земблиг авч ир, бүрүг болн хойр хуциг көөһәд авч ир.

4Харһлтын Шатрин үүдн тал Ахарониг көвүдтәһинь дахулад авч ир. Тедниг усар уһа. 5Ахаронд терүнә хувцинь өмск: киилг, заппу дор өмсдг хувцн, заппу болн чееҗ деер өмсдг түңгрцг. Терүг заппун бүсәр бүсл. 6Ахарона толһаднь тахъя өмск, терүнднь әрүсллһнә титм[*] зү. 7Каңкнсн тос келһнә йовдл күцә: олив модна тос авад Ахарона толһад түрк+.

8Ахарона көвүдиг дахулҗ ирәд киилг өмск. 9Ахаронд болн терүнә көвүдт бүс бүслһ, дәкәд теднә толһаст боодһа бо. Эн өдрәс болн мөңкинд гелң гисн нерн Ахаронд болн терүнә көвүдт өггдҗәнә. Тиигҗ чи теднәр гелң кеҗәнәч.

10Харһлтын Шатр тал бүрү мал авч ир. Ахарон көвүдтәһән терүнә толһа деер һаран тәвтхә. 11Деед Эзнә нүүрт, Шатрин үүднә өмн, бүрүг ал, 12хурһан бүрүһин цуснд будад, терүгән тәклин өвртнь түрк. Үлдсн цусинь тәклин ормд асх+. 13Дәкәд бүрүһин дотрк өөкиг кевтнь авад, элкнә семҗнәснь керчҗ авад, хойр бөөринь өөктәһинь авад тәкл тәкдг ормд шата+. 14Бүрүһин махинь болн арсинь, цуг үлдлинь холд эҗго һазрт шата. Эннь килнцәс цеврллһнә бәрц.+

15Дәкәд нег хуц ав, Ахарон көвүдтәһән терүнә толһа деер һаран тәвтхә. 16Хуциг алад тәкл тәкдг ормд эргүләд цусинь цац. 17Хуцин махиг әңгләд керч. Терүнә дотринь, көлинь уһаһад толһа деернь болн махн деернь тәв. 18Хуцин махиг бүклднь тәклин ормд шата. Эннь Деед Эзнд шатаҗах бәрц, уурнь йир сән тааста, Деед Эзнд һалын бәрц.+

19Хойрдгч хуциг авч ир, Ахарон көвүдтәһән терүнә толһа деер һаран тәвтхә. 20Хуциг ал. Хуцин цусар Ахарона болн терүнә көвүдин барун чикнә ашкиг, барун һарин эркәг болн барун көлин ик хурһиг хөөнә цусар буд. Тәкл тәкдг ормиг эргүләд цус цац. 21Дарунь бәрцин ормас цус, түркх каңкнсн тос авад Ахарона хувцнд болн көвүдиннь хувцнд цац. Тиигҗ чи Ахарониг болн терүнә хувциг, Ахарона көвүдиг болн теднә хувцдиг әрүслхич.

22Хуцин өөкинь болн сүүлинь, дотрк өөкинь, элкнә семҗнәснь, хойр бөөр өөктәһинь ав. Эн хуц нерәдлһнә бәрц бәрлһнд орҗасар барун ташаһасинь бас ав. 23Деед Эзнә өмн тәвәтә эс искәсн һуйрта савас нег өдмг ав, олив модна тоснд болһсн нег һуйр ав болн болһсн нег нимгн һуйр ав. 24Эдниг цугтаһинь Ахарона болн көвүдиннь һарт бәрүл, Деед Эзнә өмн белг кеһәд өрг. 25Теднә һарас эн тоотыг авад тәкл тәкҗәх юмсла хамднь тәклин ормд шата. Энүнә уурнь йир сән тааста Деед Эзнд, һалын бәрц Деед Эзнд+.

26Хуцин өрчинь ав – Ахарона эврәннь нерәдҗәх бәрц – терүгәр белг кеһәд Деед Эзнә өмн өрг. Эннь чини хүв болх. 27Деед Эзнд өргсн өрч болн белг кесн таша – Ахарона болн терүнә көвүдин нерәдҗәх бәрц бәрсн тоотыг эс гиҗ белг кесн тоотыг чи әрүслх йостач. 28Эн бәрц Израилин улс Ахаронд болн терүнә көвүдт мөңкинд өгчәх хүвнь болҗана. (Эннь Израилин улсин эвцлһнә бәрцин әңгнь Деед Эзнд белгллһн болҗана.)

29Ахарона әрүлгдсн хувцд терүнә хөөт үйнрт өггдх: теднд тос түркәд, гелңд орулсн цагт тер хувцсиг өмсх+. 30Ахарона хөөт үй терүнә хөөн гелң болад Харһлтын Шатрт әрүн бәәрнд керг күцәхләрн эн хувцсиг долан хонгтан өмстхә.

31Хуцин мах авад – нерәдсн бәрциг – әрүн һазрт чан. 32Ахарон көвүдтәһән эн махиг идтхә, дәкәд Харһлтын Шатрин үүднд зембльд бәәх өдмг идтхә. 33Тедн эврән бәрцән идх йоста. Тер хотыг гемән хәрүлсн цагтнь болн әрүсләд гелңгин нер авчахднь авч ирсмн. Талдан күн идшго хот: эннь әрүн+. 34Кемр бәрц бәрсн махн болн өдмг өрүн күртл үлдхлә, үлдлинь цугтаһинь шата. Нег чигн күн тер хотас идшго юмн, яһад гихлә эн әрүн хот.

35Ахаронд болн терүнә көвүдт Мини келсиг кеҗ күцә. Долан хонгтан, өдр болһн тедниг гелңгин бәәдлд орул. 36Өдр болһн килнцәс цеврллһнә бәрц бәрәд бүрү алҗа. Эннь гемән хәрүллһн болҗана. Тиигҗ чи цеврллһнә авъяс болн гемән хәрүллһнә авъяс тәкл тәкдг ормин төлә күцәҗәнәч. Терүг әрүслхин төлә тос түрк+. 37Долан хонгтан өдр болһн тәкл тәкдг ормиг әрүсл – тер орм әрүнәс әрүн болх. Терүнлә харһсн тоот әрүн болх+.

Өдр болһн тәкл тәклһнә туск

38•Эн тәкл тәкдг орм деер таслвр угаһар чини авч ирәд бәәх бәрцнь эн: өдр болһн нег җилә хойр хурһн. 39Негәрнь өрүнд, хойрдгчарнь асхнд бәрц бәр. 40Түрүн хурһнла арвна нег әңг ефән цаһан буудян һуйр авч ирәд бә. Терүг һарар шахсн олив модна нег дөрвнә гин[*] тоснд элд. Нег дөрвнә гин әңг чаһриг ааһд кеһәд тәв. 41Хойрдгч хурһар асхар бәрц бәр. Өрүһәр кеснлә әдл өдмг авч ир болн чаһр асхад тиигҗ ке. Эн сәәхн үнр Деед Эзнд тааста, Деед Эзнд һалын бәрц+. 42Иим шаталһиг тадн таслвр угаһар үйәс үй күртл Деед Эзнә өмн Харһлтын Шатрин үүднд кеҗәтн. Тенд Би таднла харһлт кехләрн, чамла күүндхләрн бәәхүв. 43Тенд Би Израилин улсла харһхларн бәәхүв. Тер орм Мини туурмҗар әрүслгдх. 44Би Харһлтын Шатриг болн тәкл тәкдг ормиг әрүслнәв, Ахарониг көвүдтәһинь әрүслнәв. Тедн Мини гелңгүд болдгар тиигҗ кенәв.

45Би Израилин улс дунд бәәхүв, теднә Бурхн болнав+. 46Тедн медх – Би Деед Эзн – теднә Бурхн. Египетәс тедниг һарһҗ авад теднлә бәәхәр седсн Би, Деед Эзн – теднә Бурхн болҗанав!

30

Күҗ уңһдадг ширә

30^1•Акация моднас бәрцин ширә ке. Терүн деер каңкнсн үнртә күҗ шата. 2Тер ширә дөрвлҗн болтха, нег тоха утдан, нег тоха өргндән, өндртән хойр тоха болтха. Терүнә өврнь ширәлә хамдан нег кевәр ниилх йоста+. 3Дееркинь, хәврһинь болн өвринь цевр алтар буд, эргүләд алтн тасм ке. 4Хойр алтн төөлг кеһәд тасм дорнь хәврһднь хад. Терүнд ут мод орулад ширәг өргәд йовдгар ке. 5Тер ут моддыг акацияс кеһәд алтар буд.

6Эн бәрцин ширә көшгин өмн тәв. Терүнә ард Бооцана хәәрцг бәәх. Хәәрцгин бүркән деер Би чамла харһхларн бәәхүв. 7Ахарон эн ширә деер өрүн болһн цөгциг ясхларн, каңкнсн үнртә күҗ шататха. 8Асхн болһн терүнд герл орулхларн бас шататха. Деед Эзнә өмн иим каңкнсн үнртә күҗ тадн таслвр угаһар үйәс үй күртл шатаҗатн. 9Эн ширә деер талдан юм бичә уңһдатн, бичә шататн, өдмгәр бәрц бичә тәвтн, шалдрң юм бичә асхтн+. 10Җилд нег дәкҗ Ахарон бәрцин ширән өвр деер гемән хәрүллһнә авъяс күцәтхә. Җилд нег дәкҗ, үйәс үйд бәрцин ширәг цеврллһнә малын цусар гемән хәрүлх кергтә. Эннь Деед Эзнә әрүнәс әрүнь болҗана+.

Өргә герт бәрц бәрлһн

11Деед Эзн Мошед келнә:

12– Израилин улсиг тоолад бичҗәсн цагла, күн болһн тоолврт орхларн Деед Эзнд бийиннь мөңгинь өгтхә. Тедниг тоолад бичхлә, шалтгла бичә харһтха гиҗәх юмн+. 13Күн болһн тоолврин кемлә әрүн бәәрнә шекелин өрәлинь өгтхә (нег шекель – 20 гера[*]); эн өрәл шекель Деед Эзнд бәрц бәрлһн болҗана+. 14Хөртәһәсн авн күн болһн тоолврт орхларн, Деед Эзнд тиим бәрц бәрх йоста. 15Кемр тадн Деед Эзнд бәрц бәрхәр, эн бәрцән бийиннь мөңгәр авч ирхләрн, өрәл шекеләс байн күн икәр, угатя күн бичкнәр бичә өгтхә. 16Израилин улсас эн цаһан мөңг авад Харһлтын Шатрин көдлмшт орул. Эннь Деед Эзнә өмн Израилин улсин туск тоолвр, эннь тадна җирһлиг цаһан мөңг өгәд хулдҗ авлһн+.

Уһалһна авъяс күцәдг улан мөңгн сав

17•Деед Эзн Мошед келнә:

18– Уһалһна улан мөңгн ик сав ке болн дорнь улан мөңгн тулг ке. Терүг Харһлтын Шатрин болн тәкл тәклһнә ормин хоорнд тәвәд усар дүүрг+. 19Ахарон болн терүнә көвүд терүнәс һаран, көлән уһатха. 20Тедн Шатрт орхиннь өмн һаран, көлән уһах йоста, тедниг бичә үктхә гиһәд кегдҗәнә. Эврәннь мөргүл кехәр седәд тәклин орм тал өөрдхиннь өмн, һалын бәрцән Деед Эзнд шатаһад нерәдхләрн, 21тедн һаран, көлән уһах йоста. Эс гиҗ тедн үкх. Эн зокалыг мөңкинд Ахарон болн терүнә хөөт үйнр кехмн, энүг үйәс үй күртл бәрх кергтә.

Түрклһнә тосн

22Деед Эзн Мошед келнә:

23– Хамгин сән үнртә күҗ ав: 500 шекель наалддг мирр, үнртә корица хойр холван баһар – 250 шекель, сән үнртә хулс – 250 шекель, 24касси – 500 шекель (цугтан әрүн бәәрнә шекель), бас нег гин олив модна тос. 25Йир сәәнәр нәәрүләд кесн түрклһнә әрүн тос бел ке. Эннь әрүн тосн+. 26Тер тосар Харһлтын Шатрт, Бооцана хәәрцгт, 27ширә болн ширә деер бәәх тоотд, герлин гегәнд кергтә тоотднь, күҗ уңһдадг ширәд түрк. 28Тәкл тәкдг ормиг болн терүнд кергтә тоотднь, ик савд, тулгднь тер тос түрк+. 29Эдниг цугтаһинь әрүсл, тиигәд тер юмс әрүнәс әрүн юмс болх. Теднд күргсн тоот әрүн болх+. 30Ахаронд болн көвүдтнь тос түрк – Мини гелңгүд болдгар әрүсл тедниг+. 31Израилин улст болхла кел: «Эн белдсн тосн танд үйәс үйд түркдг әрүн тосн болх. 32Энүг талдан әмтнд түркҗ болшго. Бийиннь төлә тиим нәәрүлсн тос бичә кетн: тер тосн әрүн болҗана – таднд энтн әрүн болтха! 33Кемр кен чигн күн бийдән иим нәәрүлсн тос кехлә, эс гиҗ талдан күүнд түркхлә – үкх, эврәннь келн-улс дундас уга кегдх».

Уңһдалһна күҗ

34Деед Эзн Мошед закч келнә:

– Каңкнсн үнртә цуг юмсудыг әдләр ав – бүчртә моддын салм, оникс[*], гальбан[*], цевр ладан болн цугинь әдләр. 35Теднәс шатах цевр әрүн күҗ сәәнәр ке, давсар амтл+. 36Үүрмгәр үүлсн күҗиг Харһлтын Шатрт Бооцана хәәрцгин өмн тәв. Би чам тал тиигәрән ирәд бәәхүв. Эн күҗ таднд әрүнәс әрүн юмс болх. 37Тиим күҗ бийдән бичә кетн: Деед Эзнә әрүн юмс таднд болтха. 38Кемр кен чигн күн бийдән тиим күҗ кеһәд эврән киилхәр седхлә, тер күн эврәннь келн-улс дундас уга кегдх.

31

Өргә гер бәрх көдлмшчнр заалһн

31^1•Деед Эзн Мошед келнә:

2– Хәлә: Би Йудьян отгас Бецалелиг – Урин көвүг, Хурин ачиг шүүҗ авув. 3Терүг Бурхна Сәкүсәр дүүргв – терүнд цецн уха, серл, медрл болн ямаран чигн юм кедг чадмг эрдм өгүв. 4Тегәд тер алтар, цаһан мөңгәр болн улан мөңгәр көдлмш кеҗ чадҗана. 5Чолуг керчәд кевд орулҗ чадх, бас мод керчҗ чадх – ямаран чигн эрдмтә болх. 6Тегәд би терүнд Дана отгин Ахисамахин көвүн Оголиавиг нөкд болтха гиһәд өгүв. Эрдмчнриг цугтаһинь эрдмтә кевүв. Тедн чамд Мини закч келсиг цугтаһинь күцәг: 7Харһлтын Шатр, Бооцана хәәрцг, терүнә бүркәг болн Шатрт кергтә тоотынь, 8ширә болн терүнә сав, цевр алтар кесн герлин гегән кергтә тооттаһан, күҗ уңһдалһна авъяс күцәх ширә, 9тәкл тәкдг орм болн терүнд кергтә тоотнь, ик сав тулгтаһан, 10гелңгин мөргүлд өмсх хувц – Ахарона әрүслсн хувц, терүнә көвүдин әрүслсн хувцд, 11бас түрклһнә авъяс кедг каңкнсн тос болн әрүн бәәрнд шатадг сән үнртә күҗ белдтхә. Тедн Мини келсәр цугинь күцәтхә.

Бемб өдр бәрх заквр

12•Деед Эзн Мошед закч келнә:

13– Израилин улс Мини бемб өдр тодлад бәртхә гиҗ теднд кел. Үйәс үйд долан хонгин бемб өдр Мини таднла кесн темдг. Би, Деед Эзн, тадниг әдслдгиг медҗ автн. 14Бемб өдриг бәртн: тер өдр танд әрүн өдр. Тер өдриг эвдсн күн алгдх; бемб өдрлә көдлмш кесн күн эврәннь келн-улс дундасн уга кегдх+. 15Зурһан хонгтан көдлтхә, доладгч өдр – төвкнүн бәәлһнә бемб өдр, Деед Эзнә әрүслсн өдр. Бемб өдр көдлсн күн болһн алгдх йоста. 16Израилин улс бемб өдриг үйәс үйд бәртхә – эннь мөңк бооцан. 17Мини болн Израилин улсин хоорнд мөңкинд кесн тиим темдг. Яһад гихлә зурһан хонгт Деед Эзн теңгр болн һазр үүдәҗ, доладгч өдртән сулдан амрчасмн+.

18Тенд, Синай уул деер, Деед Эзн Мошелә күүндврән чиләхләрн, терүнд Бурхна һарар Бийинь бичсн Бооцана хойр хавтха чолуд өгнә+.

32

Алтн туһлд шүтлһнә килнц

32^1•Моше уул деерәс эс бууҗахиг әмтн медв. Тегәд тедн Ахарониг бүслҗ зогсад терүнәс некнә:

– Нә, ода маднд бурх кеҗ өг, тер мадниг дахулад йовтха. Египетәс мадниг дахулҗ һарсн күн – Моше – терүнлә юн болсинь бидн медхшвидн!+

2Ахарон теднд иигҗ келнә:

– Гергдиннь, көвүдиннь, күүкдиннь чикнәс алтн чимкәринь авад нанд өгтн.

3Әмтн чикнәсн алтн сиикән авад Ахаронд өгцхәнә. 4Ахарон теднинь авад хәәләд бүрүһин дүрстә кегдл кенә. Әмтн нег-негндән келнә:

– Израиль, эн тадна Бурхн! Эн тадниг Египетәс дахулҗ һарһла!

5Энүг үзҗәсн Ахарон туһлын кегдлин өмн тәкл тәклһнә орм кеһәд келнә:

– Маңһдур Деед Эзнә нәр!

6Маңһдуртнь өрүһәр тедн бәрц бәрх тоотыг авч ирәд шатана, эвцлһнә бәрциг бас авч ирнә. Дарунь тедн идәд, ууһад, байртаһар дөгәд нәәрлнә+.

7– Уул деерәс шулуһар бу, – гиҗ Деед Эзн Мошед келнә. – Чини Египетәс дахулад һарһгдсн әмтн йир андрсн, ичр-һутр уга болҗ одҗ! 8Мини зааһад орулсн хаалһас ямаран түргәр тедн хаҗив! Тедн бийдән цутхсн бүрүһин көшә кецхәв, тедн эн көшәдән шүтҗәнә, терүнд бәрц бәрҗәнә. Иигҗ келнә: «Эн тадна Бурхн, Израиль! Эн тадниг Египетәс дахулҗ һарһв!»

9Деед Эзн Мошед келнә:

– Эн әмтн буцдг заңта бәәсинь меднәв!+
10Тегәд бичә нанд харшл. Эврәннь цухлан эдн деер асхад, эдниг алнав. Чамас Би алдр әмт һарһнав!+

11Болв Моше Деед Эзиг, эврәннь Бурхиг, эрәд сурна.

– Деед Эзн! – гиҗ тер келнә. – Ю хәәҗ Та Эврәннь әмтнд цухлан һарһхмнт, Та Эврән тедниг Египетәс Эврәннь алдр чидләрн, Эврәннь күчтә һарарн һарһлат? 12Эврәннь әмтиг уул дотр алгдтха гиһәд, һазр деер дәкҗ бичә бәәтхә гиһәд Та тедниг дахулад һарһлат гиҗ Египетин улсар ю хәәҗ келүлнәт? Цухлан бичә үзүлтн, хәәрлтн, Эврә әмтән бичә алтн! 13Бийиннь мухласан – Абрахамиг, Ицхакиг болн Израилиг[*] санлт, теднд Та Бийәрн андһар өгләт: «Тадна үйнр тооһарн олн болх – теңгртк одн мет. Мини өгх һазриг мөңкинд үйнртн эдлх гиҗ үгән өгчәнәв»+.

14Деед Эзн санань зовад, Эврәннь әмтән засглхар седҗәһәд зогсв+.

15Моше эргәд уул деерәс бууҗав. Терүнә һарт Бооцана хойр хавтха чолуд бәрәтә. Терүн деернь өмн ард бийднь бичг бичәтә. 16Тер хавтха чолуд Бурхн Эврән кесмн болҗана. Терүн деерк бичвр бас Бурхн Эврән бичсмн болҗана – бичгиг керчәд кеҗ.

17Тегәд дор бәәх әмтн ямаран шууга татҗахинь Ешуа соңсна.

– Бәәсн сүүр деер ноолдана шууган! – гиҗ тер Мошед келнә.

18Моше иигҗ хәрү өгнә:

– Энтн диилврин шууган биш, энтн диилгдснә шууган биш! Энтн нәәрин дууна ә!

19Сүүр тал өөрдхләрн Моше бүрүһин дүрстә кегдл үзнә, биилҗәх әмтиг үзнә. Моше уурлад уулын көлд хавтха чолуд хаяд теднән хамхлна. 20Бүрүһин кегдлиг шатаһад, үүләд тоос кенә. Тоосиг уснд хаяд Израилин улст тер усиг уулһна+.

21– Иим күнд килнцд орулдгарн эн әмтн ю кев чамла, бурута болҗахмб? – гиҗ Моше Ахаронас сурна.

22Ахарон иигҗ хәрү өгнә:

– Бичә уурлад бә, мини эзн! Чи эврән меднәлмч эн әмтн хар саната йовдл һарһдгинь… 23Тедн нанд келлә: «Маднд бийән дахулх дүңгә бурх кеҗ өг. Мадниг Египетәс дахулҗ һарһсн күн – Моше – терүнлә юн болсинь бидн медҗәхшвидн!» 24Тиигхлә би теднд келв: «Алтн кегдлмүд бәәхлә, терүгән тәәлтн». Теднән нанд өгцхәв, би алтыг һалд хайв… Аштнь эн бүрүһин дүрстә кегдл болҗ һарв…

25Ахаронас көлтә әмтн хөрлт уга болцхасиг Моше үзнә. Дәәснәннь тав деер һарһад Ахарон эднд ичр-һутран, әәмшгән мартхд зөв өгв+. 26Моше бәәрнд орхинь өмн зогсад, дуудвр кенә:

– Деед Эзнлә кен? Нан тал иртн!

Терүг эргәд Левин хөөт үйнр цугтан цуглрад зогсв. 27Моше теднд келнә:

– Иигҗ Израилин Бурхн Деед Эзн келҗәнә: «Үлдән авад бәәрн дундаһар йовад хәрү эргтн! Күн болһн эврәннь ахан, эврәннь нәәҗән, өөрхн улсан алтха!»+

28Левин көвүд Мошен заквриг күцәнә: тер өдр 3 000 шаху әмтн алгдв. 29Моше теднд иигҗ келнә:

– Тадн эндр бийән Деед Эзнә гелңд нерәдвт – көвүнәннь әмәр, ахиннь әмәр. Тегәд тадниг Деед Эзн әдслх!

30Маңһдуртнь Моше әмтнд иигҗ келнә:

– Тадна килнц йир ик! Болв би Деед Эзнд күрнәв, тадна килнциг тәвүләд чигн орквзав.

31Деед Эзнд хәрү күрәд терүнд келнә:

– О! Намаг соңстн! Эн әмтнә килнц йир ик: тедн бийдән бурхиг алтар кеҗ! 32Теднә геминь тәвҗ өгнт? Кемр уга гихлә, намаг бас Эврәннь бичсн дегтрәс билләд хайтн!

33Деед Эзн иигҗ хәрү өгнә:

– Мини өмнәс килнц һарһсн күүг Би Эврәннь дегтрәс хусҗ хайнав. 34Йов! Мини чамд заасн үзг тал әмтиг дахулад авч ир. Тадниг мандг Мини элч чини өмн йовх. Болв засглх өдр ирхлә, Би тедниг килнц һарһснднь шоодхув.

35Израилин олн-әмтн Ахарониг бүрүһин дүрстә кегдл кетхә гиҗ келснәс көлтә тедниг Деед Эзн цааҗлв.

33

33^1Деед Эзн Мошед келнә:

– Египетәс дахулҗ һарһсн әмтнләһән йов эндәс. Абрахамин, Ицхакин болн Яковин хөөт үйнрт өгх болад андһар тәвсн һазр тал йовтн. 2Чини өмн Би Эврәннь элчиг йовулнав. Кананахныг, амореймүдиг, хетмүдиг, перизмүдиг, хивеймүдиг болн евүсмүдиг Би көөҗ һарһнав+. 3Элвг үсәр болн балар байн эн һазр тал йовтн! Болв Би таднла йовшгов, эс гиҗ Би тана буцлтас көлтә хаалһдтн тадниг алхув+.

4Эн чаңһар келсн үгмүд соңсад әмтн хәәкрәд уульцхав, бийдән кеердг юмсан зүүсн уга.

5Деед Эзн Мошед келнә:

– Израилин улст кел: тадн зүткә әмтнт, кемр Би таднла нег агчмд болвчн йовхлаг – тадниг алхув! Зүүсн кеерүлән тәәлтн. Би болхла тадниг яахитн хәләсүв+.

6(Тенд Хорив уулын өөр Израилин улс кеерүлән тәәләд дәкҗ зүүсн уга.)

Харһлтын Шатр

7Тер цагас авн Моше бәәрнәс уухнд шатр тәвдг болв. Тер шатриг Харһлтын Шатр гиҗ нерәдв. Кемр кен чигн күүнд Деед Эзнәс сурх сурвр бәәхләг, Моше бәәрнәсн һарад Харһлтын Шатр тал оддг болв+. 8Терүг йовхлаг, цугтан эврәннь шатрин хаҗуд зогсад терүг Харһлтын Шатрт эс ортл хәләдг билә. 9Зуг терүг орхлаг, бахна бәәдлтә үүлн бууһад Шатрин үүднд зогсдмн. Деед Эзн Мошелә күүнднә. 10Бахна бәәдлтә үүл үзн, әмтн эврәннь шатрин үүднд түргүр ундмн. 11Деед Эзн Мошелә нүр харһлцҗ күүнднә – күн күүнлә күүндҗәх әдләр. Дарунь Моше бәәрн талан хәрү ирнә. Мошен баахн нөкд Навина көвүн Ешуа Шатрас һардго билә.

Моше болн Деед Эзнә туурмҗ

12Моше Деед Эзнд келнә:

– Та эн әмтиг цааранднь дахулад йов гиҗ нанд закч келләт. Болв кениг нанла йовулхан келсн угат. Та намаг нерәрм меднәт, би Танд таасгдув гиҗ келләт. 13Кемр тиим болхлаг, нанд Бийиннь хаалһан медүлхиг сурҗанав, Танд таасгддгар Таниг медх зөв өгтн. Эн әмтн – Тана улс болҗахиг сантн!

14Деед Эзн иигҗ хәрү өгнә:

– Би Эврән чамла йовнав, чамд түшг болнав.

15Моше келнә:

– Кемр Та маднла эс йовхлаг, мадниг эндәс һартха гиҗ бичә күчәр көөһәд бәәтн. 16Би болн Тана эн улс Танд тааста болҗахин темдг ямаран? Зуг Та маднла йовҗах темдг! Энүгәрн Та мадниг һазр деерк талдан улсас йилһҗәнәт+.

17Деед Эзн иигҗ Мошед хәрү өгнә:

– Би чини сурвриг күцәнәв, яһад гихлә чи Нанд таасгдҗанач, Би чамаг нерәрчнь меднәв.

18– Нанд Эврәннь туурмҗан үзүлит! – гиҗ Моше сурна.

19Деед Эзн үгән өгнә:

– Нанд бәәсн тоотын сәәнинь чини өмн кенәв, чини өмн Яхве гидг нер заанав. Би хәәрлгдхәр седҗәх күүг хәәрлнәв. Би өр-өвч болхар седҗәхдән өр-өвч болнав+. 20Болв чи Мини чирә хәләҗ чадшгоч. Намаг үзсн күн әмд үлдшго+. 21Энд орм бәәнә, Мини өөр. Энд уулын хад деер зогс. 22Мини туурмҗ хаҗуһарм йовхла, Би чамаг эн хадын нүкнд бултулад Эврәннь һарарн хаанав. Давад йовхларн 23һаран авхув, чи Намаг ардасм үзхич, болв Мини чирәг үзшгоч.

34

Шин хавтха чолуд болн олн зааврмуд

34^1•Деед Эзн Мошед келнә:

– Хойр хавтха чолуһин өөһинь авад, өмн кеснләһән әдл ке. Би тедн деер урднь чини хамхлсн чолудт бичснлә әдл үгмүд бичнәв. 2Өрүн күртл белн бол. Өрүндән Синай уул деер һарад Мини өмн уулын ора деер зогс. 3Чамла нег чигн күн бичә йовтха, нег чигн күн уул деер бичә үзгдтхә, мал чигн уулын девсңд бичә идшлтхә+.

4Моше урдклаһан әдл хойр хавтха чолу кеҗ авад, өрүн өрлә тедниг һартан бәрсн Деед Эзнә келсәр Синай уул деер һарна. 5Деед Эзн үүлнд бууна, Мошен өмн зогсад Яхве гиҗ нерән зәңглнә. 6Деед Эзн терүнә өмнәһүр йовад иигҗ келнә:

– Яхве, Яхве – Бурхн хәәрлтә болн сән седклтә, тесвртә, өр-өвч болн итклтә!+
7Терүнә өр-өвчнь миңһдгч үйдән хадһлгдна: һарһсн гемиг, килнциг болн буру йовдл һарһсиг Тер тәвҗ өгнә. Зуг гем һарһсиг Тер гем уга гиҗәхш: эцкин һарһсн килнцәс көлтә теднә көвүдиг һурвдгч, дөрвдгч үйднь күрәд засглна!+

8Моше адһмтаһар сөгдәд, түргүр унад 9келнә:

– Мини Эзн! Кемр би Танд тааста болхла, Мини Эзн, маднла йовтн! Эн келн-улс зүткә, болв мадна килнциг болн буру йовдлыг тәвҗ өгтн! Мадниг Эврәннь үлмәд орулҗ автн!

10Деед Эзн иигҗ хәрү өгнә:

– Би таднла бооца кенәв. Цуг әмтнә өмн һазр деер болад уга өвәрц йовдл Би үзүлнәв. Нег чигн келн-улст тиим юмн болад уга! Чини эргнд бәәх цуг келн-улс чамар дамҗад Би, Деед Эзн, кеҗәх кергиг әәҗ хәләтхә! 11Мини таднд закч келҗәх тоотыг күцәтн. Би амореймүдиг, кананахныг, хетмүдиг болн перизмүдиг, хивеймүдиг болн евүсмүдиг таднас көөнәв. 12Хәләтн, тер одх һазрин бәәрн улсла бичә бооца кетн. Энтн таднд бәрән болх!+
13Теднә тәкл тәкдг ормиг хамхлтн! Теднә әрүн чолудыг күүлтн! Ашеран[*] модна бахнсиг чавчтн!+
14Талдан әмтнә бурхнд бичә мөргтн! Яһад гихлә Деед Эзнә нерн – Харллһн! Тер – хару Бурхн!+

15Тер һазра келн-улсла бичә бооца кетн. Тедн эврәннь бурхдтан шүтнә – тедндән бәрц бәрнә. Кемр тедн тадниг дуудхла, теднә тәкл тәксн бәрцәснь идхит+. 16Теднә күүкд эврә бурхдтан мөргнә. Кемр тадн теднә күүкдиг көвүдтән мордулҗ авхла, тиигхлә тедн тана көвүдиг бас тиим йовдлд орулх+.

17Цутхсн бурхна кегдл бийдән бичә кетн+.

18Эс искәсн һуйрин нәәриг кетн: долан хонгтан Мини закч келсәр эс искәсн һуйр идтн. Нерәдсн цагт, авив сард, нәр кетн. Яһад гихлә авив сард Египетәс тадн һарлат+.

19Эк болһна түрүн һарсн үрн Мини болҗана – бод болн үүрмг малас һарсн эр зүстәнь Мини!+
20Элҗгнә түрүн туһлын алв хөөһәр өгәд хулдҗ автн. Кемр хулдҗ авшгоһар седҗәхлә, терүнә күзүһинь нуһлтн. Эврәннь түрүн көвүдин төлә бас авлһ өгтн. Нег чигн күн Мини өмн хоосн һарта ирҗ чадшго!+

21Зурһан хонгтан көдлтн, доладгч өдртән амртн: һазр хаһлҗах болну, эс гиҗ тәрә хураҗах цагт болну көдлмшән зогсаһад амртн+.

22Долан хонгин нәр кетн – буудян түрүн хадлһна нәр. Темс цуглулҗ авлһна нәр җилин чилгчәр кетн. 23Җилд һурв дәкҗ танад залус цугтан Эзн Яхвен өмн – Израилин Бурхна өмн үзгдх йоста+. 24Кемр тадн җилд һурв дәкҗ Деед Эзнә – тана Бурхна – өмн мөргхәр ирәд бәәхлә, Би таднас талдан улсиг көөнәв, тадна меҗәг икдүлнәв, нег чигн күн тадна һазр тал өөрдшго.

25Нанд тәкл тәкхләрн, бәрцин цусн исксн өдмг деер бичә асхртха. Песахин нәәрин өдр авч ирсн бәрциг өрүн күртл бичә үлдәтн+.

26Эврәннь һазрин түрүн урһцас эврәннь Бурхна – Деед Эзнә – герт авч иртн.

Ямана ишкиг экиннь үснд бичә чантн+.

27Деед Эзн Мошед келнә:

– Эн үгмүд бичҗ ав: энүгәр ул кеһәд чамта болн Израильта бооца кеҗәнәв.

28Моше Деед Эзнлә дөчн өдр болн дөчн хонгтан бәәв, өдмг идсн уга, ус уусн уга. Хавтха чолуд деер бооцана учринь Моше бичв – Арвн Заавр+. 29Моше Синай уул деерәс буухла, терүнә һарт Бооцана хойр хавтха чолуд бәәҗ.

Мошен чирә герләр гилвкнә

Деед Эзнлә күүндснә дару чирәһәсн герл һарчахиг Моше медсн уга+. 30Болв Ахарон болн Израилин улс терүг үзәд өөрдхәсн әәцхәв. 31Моше тедниг дуудна. Ахарон болн хамцана һардачнр өөрднә, Моше теднлә күүнднә. 32Дарунь Израилин наадк улс өөрдәд ирнә. Моше теднд Синай уул деер Деед Эзнә өгсн заавриг цугтаһинь келҗ өгнә. 33Болв Моше теднлә күүнддгән уурхларн, чирәһән бүркәһәр бүркнә. 34Деед Эзнлә өөрдәд күүндх саам ирхлә, Моше бүркәһән чирәһәсн авна. Хәрү ирхләрн Деед Эзн терүнд ю даалһсинь Израилин улст келҗ өгнә+. 35Тер кемд Израилин улс Мошен чирәһәс герл һарчахинь үзнә. Деед Эзнлә күүндх саам иртл Моше шинәс чирәһән бүркдмн+.

35

Бемб өдрин тускар

35^1Израилин улсин хамцана цуг әмтиг хураһад Моше келв:

– Деед Эзн иим заавр өгв: 2«Зурһан хонгтан көдлтн, доладгч өдртән – Деед Эзнә әрүн төвкнүн бәәлһнә бемб өдр. Эн өдр көдлсн күн алгдх+. 3Тадна гермүдт бемб өдрлә нам һал чигн шатаҗ болшго».

Өргә герт туста тоот

4•– Деед Эзн тиим юм зааҗана, – гиҗ Моше Израилин хамцана улст келв. – 5Деед Эзнд бәрц бәртн. Эврәннь дурарн бәрц бәрхәр седҗәх күн Деед Эзнд алт, цаһан мөңг эс гиҗ улан мөңг, 6көк, чисм улан болн улавр күрң утцд, нимгн олс эс гиҗ ямана ноос, 7ширдсн хуцин арс болн нимглсн арс, акациян мод,+
8герлин гегәнд кех олив модна тос, түркх тосна төлә болн ута һарһлһна төлә сәәхн үнртә каңкнсн юмсуд, 9оникс нертә чолуд болн үнтә чолуд кевд орулад теднәр заппу болн чееҗд бәрдг түңгрцг кеерүлх тоотсар бәрц бәртхә.

10Тадна эрдмтә әмтн ирәд Деед Эзнә закч келсн тоотыг күцәтхә: 11өргә гер, терүнә бүркә болн терүн деерәһәр бүркә, товчлх бүтү, тулг бахнс болн көндлң модд, бахнс болн түшг, 12Бооцана хәәрцг болн ут модд, терүг хаах бүркә болн халхлх көшг, 13ширә, терүнә ут модд болн савмуд, Деед Эзнә өмн тәвдг әрүн өдмг, 14герлин гегә болн терүнд кергтә тоотыг, цөгц, герлин гегәнә тос, 15күҗ уңһдах ширә болн терүнд кергтә ут модд, түркх тос болн ута һарһлһна күҗ, өргә герин үүднд көшг, 16улан мөңгн термтә тәкл тәкдг орм, терүнә ут модд болн сав, ик сав тулһтаһинь, 17хашан көшг, терүнә бахнс болн дорнь тәвх түшг, хашан үүднә көшг, 18өргә герин бичкн һасн болн хашан эргндк көшг кехин төлә бичкн һасн, терүнә деесд, 19әрүн бәәрнд мөрглһнә хувц – Ахарон гелңгин болн терүнә көвүдин әрүслгдсн хувцд кетхә.

20Тегәд Израилин хамцана улс кевтән Мошеһәс салҗ тарв. 21Дәкәд күн болһн зүркн туссиг, Деед Эзнд бәрц бәрхәр седсән авч ирв. Тедн цугтан Харһлтын Шатрт, терүнд мөрглһнә болн әрүслсн хувцдын төлә кергтә юмс авч ирв. 22Ирхәр седсн әмтн цугтан ирнә, залус болн гергд ке алтн кегдлмүд авч ирв: дегә, сиик, билцгүд, күзүнд зүүдг кеерүл. Эн алтыг Деед Эзнә өмн белг гиҗ өргв. 23Зәрмснь олдсн көк, чисм улан, улавр күрң утц, нимгн олс, ямана ноос, ширдсн хуцин арс болн нимглсн арс авч ирв+. 24Деед Эзнд зәрмнь цаһан мөңг болн улан мөңг авч ирв. Кергт орулгдх олдсн акациян мод чигн бәрц бәрхәр авч ирв. 25Дамшлтта күүкд улс ээрәд көк, чисм улан, улавр күрң өңгтә утцд болн нимгн олс авч ирв. 26Талдан гергд ээрч чаддгнь, ээрхәр седдгнь ямана ноос ээрв. 27Хамцана һардачнр кевд орулх оникс чолуд болн үнтә чолуд теднәр заппу болн чееҗд өлгдг түңгрцг кеерүлхәр авч ирв. 28Тедн сән үнртә тос, бас олив модна тос герл өгхин төлә, түрклһнә авъяс күцәхәр, ута һарһхар авч ирцхәв. 29Тегәд Израилин келн-улсин залус болн гергд Мошеһәр дамҗад Деед Эзнә зааҗ келсн кергт орлцхар Бурхнд эврәннь седвәрәр белгән авч ирцхәв.

Өргә гер бәрх көдлмшчнриг шиидлһн

30•Моше Израилин улст иигҗ келнә:

– Медәд авчктн: Деед Эзн Бецалелиг йилһҗ авв (тер Йудан отгас Урин көвүн болн Хурин ач бәәҗ). 31Терүг Бурхна Сәкүсәр дүүргв, цецн уха болн серл, медрл болн ямаран чигн керг күцәх дамшлт өгв. 32Тегәд тер алтар, цаһан мөңгәр, улан мөңгәр көдлмш кедг эрдмтә болв. 33Тер кегдлд орулҗ тәвдг чолу керчҗ чадна, бас мод керчҗ ямаран чигн нәрн көдлмш кедг болв. 34Деед Эзн терүнд болн бас Ахисамахин көвүн Оголиавд – Дана отгас – талдан әмт сурһҗ чаддг эрдм өгв. 35Деед Эзн теднд керчдг, эд сиилвртәһәр некдг, зүсн-зүүл өңгтә көк, чисм улан, улавр күрң утцас болн нимгн олснас некдг, бас йирин эдәр кеҗ чаддг эрдмчнрин болн урн әмтнә эрдминь кевтнь үзүлв.

36

36^1Деед Эзнә өгсн цецн ухата болн тоолврта Бецалел, Оголиав болн эрдмчнр цугтан әрүн бәәр тосхад цугтаһинь күцәх йоста.

2Бецалелиг, Оголиавиг болн Деед Эзнә эрдм белглсн әмтиг, көдлхәр седҗәхинь, Моше цугтаһинь дуудна. 3Тедн Мошеһәс Израилин улсин әрүн бәәр бәрхәр авч ирсн бәрц авна. Олн-әмтн болхла өрүн болһн шин белг шинәс авч ирәд бәәв. 4Әрүн өргә бәрҗәсн эрдмтә әмтн көдлмшән үлдәһәд 5Моше тал ирәд келнә:

– Деед Эзнә көдлмш кетхә гиһәд келснәс әмтн юман үлүһәр авч ирҗәнә.

6Моше бәәрндән тархах заавр өгнә: залус чигн, гергд чигн әрүн өргән төлә дәкҗ бичә бәрц авч иртхә гинә. Әмтнә авч ирсиг авдган уурна, 7керг күцәхин төлә авч ирсн юмн икдәд бәәв.

Өргә гер бәрлһн

8•Көдлмшән эклсн эрдмчнр өргә герин төлә нимгн олснас, көк, чисм улан болн улавр күрң утцар 10 некмр эд некҗ кенә; тер эд деер керүбмүд некәтә. 9Некмр эд болһн утдан 28 тоха, өргндән – 4 тоха; тер некмр эд кевтән нег кемҗәтә болна.

10Тавн некмр эдиг хамднь ниилүләд нег әңг кеһәд уйна, талдан 5 эдиг бас ниилүләд хамднь уйна. 11Некмр эдин нег әңгин захарнь көк бүтүс болн тиим кевәр талдан эдин захар тиим бүтүс кев: 12нег эдин захин көвәһәр 50 бүтү болн 50 бүтү талдан әңгин захин некмр эдт тус-тустнь 50 бүтү һарһҗ уйв. 13Тәвн алтн дегә һарһад хойр әңг некмр эдиг ниилүләд өргә гер кев. 14Ямана ноосар 11 некмр эдәр өргә герин бүркәг кев. 15Некмр эд утдан 30 тоха, өргндән 4 тоха болв. Арвн негн әңг кевтән нег кемҗәтә болв. 16Терүнә 5 әңгинь ниилүләд уйв, дәкәд талдан 6 бас негдүләд хамднь уйв. 17Некмр эдин нег әңгин захинь дахулад 50 бүтү кев, бас 50 бүтү талдан некмр эдин захин эргнднь кев. 18Улан мөңгн 50 дегә товч кев. Хойр әңгинь ниилүләд нег бүркәг кев. 19Деерәснь хуцин будгта арсар бүркәг кев, терүн деегәр – нимглсн арс бүркв+.

20Өргә герт акация моднас тулг бахнс кев: 21бахн болһн 10 тоха утдан, күсдундур тоха өргндән, 22нег-негнь арата 2 модар келкәтә болх. Өргә герин бахнс цугтан тиим бәәҗ. 23Өргә герин өмн үзгин эрст 20 тулг бахн кенә. 24Тедн дор тулх 40 цаһан мөңгн ул – бахн болһна дор хошаһад ул, терүнә 2 дөрвн талта арата модна төлә бас. 25Тегәд хойрдгч ар үзгин эрст 20 бахн кегдв, 2640 цаһан мөңгн ул – хошаһад ул бахн болһнд. 27Ардк, өргә герин барун эрст 6 бахн кев, 28ардк өнцгүдт бас 2 бахн кегдв. 29Дораһарн эн бахнс хойр әңглгдҗ, деерәһәрн (түрүн төөнг бәәсн ормар) – бүтү. Тиим бахнс хойр бәәҗ, өнцг болһнд неҗәһәд бахн. 30Эн 8 бахнин төлә 16 цаһан мөңгн ул кегдв: бахн болһнд хошаһад ул.

31Акация модар көндлң модд кегдв: өргә герин нег эрсин эргнд ниилүлсн 5 тулг бахн, 32хойрдгч эрсин эргнд тулг бахнс ниилүлхин төлә – 5, бас 5 көндлң модн ардк барун эрсин төлә кегдв. 33Дунд бәәх келкәтә модн тулг бахнсиг эрсин нег захас хойрдгч захта ниилүлнә. 34Тулг бахнсиг алтар будна, көндлң модыг батлхин төлә теднд алтн төөлг хадна, көндлң модыг алтар будна.

35Көк, чисм улан, улавр күрң утцар болн нимгн олсар көшг гүрнә. Терүн деерәһәр керүбмүдин дүр некнә. 36Терүнә төлә акация моднас алтар будсн 4 бүдүн бахн кенә, алтн дегәс кенә, цаһан мөңгнәс бахнст 4 түшг кегдв.

37Өргә герин үүд хаахин төлә көк, чисм улан, улавр күрң утцдас болн нимгн олснас олн өңгтә көшг кенә. 38Дегәстә 5 бахн кеһәд, дораснь болн деерәснь алтар будна. Теднә төлә улан мөңгәр 5 түшг кегдв.

37

Бооцана хәәрцг келһн

37^1•Акация модар Бецалел хәәрцг кенә. Тернь утдан хойр дундур тоха, өргндән – күсдундур, өндртән – күсдундур,+
2һазаһаснь болн дотраснь терүг цевр алтар будад, захинь алтар эрәлв. 3Дөрвн алтн төөлг кеһәд тер теднән хәәрцгин дөрвн көлднь наана: хойр төөлг хәәрцгин нег бийәснь, хойр төөлг талдан бийәснь. 4Акацияс тер ут модд кеһәд алтар будна. 5Теднән хәәрцгин хойр таласнь төөлгт орулна, ут моднд терүг авч йовхд амр болтха гиҗ кенә.

6Хәәрцгин бүркәһинь цевр алтар кенә. Утдан тернь хойр дундур тоха, өргндән күсдундур тоха болв. 7Бүркән захарнь тер хойр керүбин дүр алтар сииләд кев: 8негнь нег бийәснь, хойрдгчнь – хойрдгч таласнь. Тернь бүркәлә нииләд нег бәәдлтә болв. 9Нег-негнәннь чирә нүүрцәд зогсад бүркә хәләхләрн, тедн деернь җиврән делнә.

Әрүн өдмг тәвдг ширә келһн

10•Бецалел акацияс ширә кенә, хойр тоха утдан, нег тоха өргндән болн күсдундур тоха өндртән, 11терүгән цевр алтар будад алтн тасм кев. 12Ширән захарнь рамк кев, өргндән альхн дүңгә, эн рамкд алтн тасм һарһв. 13Бецалел дөрвн алтн төөлг кеһәд ширән дөрвн өнцгтнь көл деернь батлна, 14кемр ширәг көндәхлә, гиигн болтха гиһәд эн төөлгүдт ут мод орулдгар кенә. Төөлгүд ширән рамк түшнә. 15Акация моднас тер ширә өргдг ут модд кенә, теднән алтар будна. 16Ширә деер тәвх ааһ-сав цевр алтар кенә: тәрлкс, шанһс, шалдрң юм кехин төлә ааһс болн буһшс.

Өргә герт герлин гегә келһн

17•Герлин гегә цевр алтар сииләд кев. Терүнә һол моднь, ацнь болн үйнь – теднә уңгнь болн цецгин делвснь – бүклдән негднә. 18Герлин гегәнә бәәрнд зурһан ац бәәлә: нег бийәснь һурвн, хойрдгч таласнь – һурвн. 19Зурһан ац болһнднь һурваһад үй – миндалин цецг мет – һол модта, цецгин делвстә. 20Герлин гегәнә көл деернь дөрвн цецг бәәлә, теднь миндалин цецг мет һол модта болн делвстә. 21Түрүңк хойр ац дор – үйин йорал, хойрдгч хойр ац дор – үйин йорал, һурвдгч хойр ац дор – үйин йорал; зурһан ац дор кевтән иим билә. 22Үйин йорал болн ацмуд цугтан герлин гегәнлә нег бәәдлтә болв; цугтан цевр алтнас кегдв. 23Бецалел долан цөгц, цевр алтар шамин һол ясдг кесг чимкүр болн күҗин кесг сав кенә. 24Герлин гегәнә болн терүнд кергтә тоотст нег талант цевр алтн орв.

Күҗ уңһдадг ширә болн әрүн тос бел келһн

25•Акация моднас күҗ шаталһна төлә бәрцин ширә кев: утдан нег тоха, өргндән нег тоха болн хойр тоха өндртән. Ширән өврнь терүнлә мел ниилв. 26Терүнә дееркинь, үзг болһинь болн өвринь тер цевр алтар будв, эргүләд алтн тасм кегдв. 27Хойр алтн төөлг кеһәд тасмин дор, захарнь тер батлв. Терүнд ут модд орулад ширәг көндәһәд йовдгар кев. 28Ут моддыг акация моднас кеһәд алтар тер ширдв.

29Бецалел тос түрклһнә йовдл күцәхин төлә әрүслсн тос болн арһтаһар цевр күҗ белдв. Терүг шатахла сән үнр һарна+.

38

Тәкл шатадг орм келһн

38^1•Акация моднас Бецалел тәкл шатадг дөрвлҗн орм кев – утдан тавн тоха, өргндән тавн тоха, өндртән болхла һурвн тоха.
2Дөрвн өнцг деернь дөрвн өвр кев – тернь тәклин ормла нег бәәдлтә болад ниилв. Терүгән тер улан мөңгәр будв. 3Тәкл тәкдг ормд тәвх кергтә тоотыг олар кев: сав, бичкн күрз, цус авдг сав, мах бәрдг серә болн һал һарһдг сав. Энүг цугтаһинь улан мөңгәр кев. 4Тәкл тәкдг ормд улан мөңгәр терм кев. Терүг захин дор тал дунднь күрдгәр тәвв. 5Ут моддын төлә дөрвн төөлг цутхад, терүгән улан мөңгн термин дөрвн бийднь батлв. 6Ут моддыг болхла, акация модар кеһәд улан мөңгәр һадрлв. 7Ут моддыг тәкл тәкдг ормин хәврһәрнь бәәсн төөлгүдт өргхд эвтә болтха гиһәд тер орулв. Тәкл тәкдг орм тегш модар көндәһәр кегдв.

8Бецалел ик сав кеһәд дорнь тулг тәвв. Харһлтын Шатрин үүднд церглҗәсн күүкд улсин нүр үздгин улан мөңгн кевтән тер савд орулгдв+.

Өргә герин хаша келһн

9•Дәкәд тер хаша кев. Өмн үзгәснь нимгн олсн эдәр кегдсн көшг утдан 100 тоха болв, 1020 улан мөңгн түшгтә 20 бахнст тер көшгиг өлгв. Бахнст хадгдсн дегәс болн ниилврнь цаһан мөңгәр кегдв. 11Ар үзгәснь өлгсн көшг утдан 100 тоха болв. Тернь 20 бахн, 20 улан мөңгн түшгтәһәр кегдв. Бахнс деер бәәх дегәс болн ниилврнь цаһан мөңгәр кегдв. 12Хашан барун үзгәснь утдан 50 тоха көшг өлггдв. Тернь 10 бахнста болн 10 түшгтә болв. Бахнст өлггдсн дегәс болн ниилврнь цаһан мөңгәр кегдв. 13Зүн үзгнь утдан 50 тоха. 14Терүнә үүднә нег бийәснь утдан 15 тоха көшг 3 түшгтә 3 бахнс тәвгдв. 15Хашан үүднә талдан бийднь утдан 15 тоха көшг 3 түшгтә 3 бахнс тәвгдв. 16Хашан эргндк көшг кевтән нимгн олсн эдәр уйгдв. 17Бахнс дор тәвгдсн түшгүд улан мөңгәр, бахнс деер хадсн дегәс болн ниилврнь цаһан мөңгәр кегдв. Бахнсин дееркнь цаһан мөңгәр бүркгдв. Хашан бахнс цугтан цаһан мөңгәр ниилгдв. 18Үүднд өлггдсн көшг олн өңгтәһәр кегдв: көк, чисм улан, улавр күрң утцдар болн нәрхн олсар некгдв, утдан 20 тоха болв. Хашан көшг мет тер өндртән 5 тоха. 19Үүднә өөр 4 улан мөңгн түшгтә 4 бахн бәәҗ; бахнст бәәсн дегәс цаһан мөңгәр кегдҗ. Деерәһәрн бахнс цаһан мөңгәр будата, ниилврнь бас цаһан мөңгн. 20Өргә герин бичкн һасн болн хашан эргндк көшгин бичкн һасн улан мөңгәр кегдҗ.

Тосхлтын төлә олзлгдсн тоотс

21Бооцана өргә герт һарһсн һару иим болв. Эннь Ахарона гелң көвүн Итамарин һардврт Мошен зааврар левитмүд кев+. 22(Бецалел – Урин көвүн, Хурин ач – Иудан отгас – тер Бецалел Деед Эзнә заасиг Мошеһәр дамҗад цугтаһинь күцәв. 23Терүнлә Дан гидг отгас Ахисамахин көвүн Оголиав болна. Тер сиилвр һарһдг урч бәәҗ, бас зүсн-зүүл сиилвртә эд көк, чисм улан, улавр күрң болн нәрхн олсн утцдар некдг эрдмтә бәәҗ.)

24Әрүн бәәр бәрхин төлә һарһсн алтн – авч ирәд бәрц бәрсн – 29 талант болн 730 әрүн бәәрнә шекель болв.

25Отгин улсиг тоолхд цуглулсн цаһан мөңгн 100 талант болн 1 775 әрүн бәәрнә шекель болв:+
2620 настаһас деегшән тоолсн күн болһна – 603 550 күн – неҗәһәд бека (әрүн бәәрнә шекелин өрәлинь) авв+.

27Әрүн бәәрнә бахнсин түшг болн терүнә көшгин бахнс цутххин төлә 100 талант орв: 100 түшгт 100 талант, неҗәһәд талант түшг болһнд. 28Миңһн долан зун далн тавн цаһан мөңгн шекель бахнсин дегәд болн ниилврт орулгдв, бахнсин дееркиг цаһан мөңгәр будлһнд бас орв.

29Бәрц бәрәд бәәсн улан мөңгн 70 талант болн 2 400 шекель күрв. 30Терүнәс Харһлтын Шатрин үүднд бәәсн бахнсин түшг, улан мөңгн термтә тәкл тәкдг орм болн кергтә тоотнь кегдв, 31хашан эргндк көшг татх бахнсин түшгт болн хашан ик үүднә төлә, бас өргә герин бичкн һаснд болн хашан эргндк көшгин бичкн һаснд улан мөңгн орулгдв.

39

Гелңгүдин хувц уйлһн

39^1•Көк, чисм улан болн улавр күрң утцнас әрүн бәәрнд мөрглһнд орх хувц кенә. Тиим әрүн хувц Ахаронд некҗ өгнә. Деед Эзн Мошед заквр өгсәр тедн мел тиигҗ кев.

2Алтнас, көк, чисм улан болн улавр күрң утцнас болн нимгн олснас заппу кенә. 3Энүнә төлә алтыг нимгләд утц кеһәд, тер утциг көк, чисм улан, улавр күрң утцнла ниилүлв, дәкәд нимгн олснас сиилвртә эд некҗ кенә. 4Заппун үзг болһнас ээм һарһҗ уйна. 5Заппун бүс бас заппун бәәдлтәһәр нег кевәр некгдв: алтн утцар, көк, чисм улан, улавр күрң утцар болн нәрхн олсар. Деед Эзн Мошед заквр өгсәр тер мел тиигҗ кев.

6Оникс чолуд бел кецхәв. Теднь алтар кесн сиилвртә кевд тәвгдв. Тер чолудт, тамһд бәәснлә әдләр, Израилин көвүдин[*] нерд керчгдсн бәәҗ. 7Тедниг заппун ээм деернь тәвв. Эн чолуд Израилин көвүдин туск тодлвр болтха гисн темдг болҗана. Деед Эзн Мошед заквр өгсәр тер мел тиигҗ кев.

8Заппула әдл чееҗд өлгдг түңгрцг кев. Тернь бас алтн утцнас, көк, чисм улан, улавр күрң утцнас болн нәрхн олснас сиилвртәһәр некгдв. 9Чееҗд өлгдг түңгрцг дөрвлҗн бәәдлтә, нег сөм утдан, нег сөм өргндән хойр давхрлад эвксн эдәр кегдҗ. 10Терүн деерәһәр 4 зерглән үнтә чолуд бәәнә. Түрүн зергләнднь сердолик, топаз, берилл; 11хойрдгч зергләнд бирюза, сапфир, изумруд; 12һурвдгчднь – гиацинт, агат, аметист; 13дөрвдгчднь – хризолит, оникс болн яшма. Чолуд цугтан сиилвртә алтн кевд тәвгдҗ. 14Израилин көвүдин нертә чолуд тооһарн 12 болв. Чолун болһн деер тамһла әдл Израилин 12 отгин неҗәһәд нер керчәд батлҗ.

15Чееҗ деерк түңгрцгин төлә цевр алтар эрчм орулгдсн бүчлә әдл олн цев кегдҗ. 16Хойр алтн сиилвртә кев кегдв. Хойр алтн төөлг кеһәд түңгрцгин өнцгүдәр өлгв, 17тедниг хойр алтн цевәр 18хойр кевд негдүлв, тедниг заппун ээм деер өмнәснь өлгв. 19Бас хойр алтн төөлг кев. Тедниг чееҗд өлгдг түңгрцгин хойр өнцгин дотраснь заппуд наалддг бийәснь өлгв. 20Бас 2 алтн төөлг кеһәд өмн бийәснь ээмин көвән захд өлгв. Тернь заппун бүсин деер уйгдҗ. 21Чееҗд өлгдг түңгрцгин төөлгүд заппун төөлгүдлә көк боодһаһар боогдҗ. Тегәд заппун бүс деер бәәхләрн тер заппуһас ундгоһар кегдв. Деед Эзн Мошед заквр өгсәр тедн мел тиигҗ кев.

22Заппу дор өмсдг хувциг мел көк утцар некв. 23Тернь бичә шууртха гиһәд терүнд бат көвәтә малтар бәәнә. Тернь мел дәәчнрин хувцна бәәдлтә. 24Деерк хувцна дор көвәһәр көк, чисм улан болн улавр күрң утцар, нәрхн олсар гранатын темснә бәәдлтә бичкн долдас кев. 25Цевр алтар хоңхс кеһәд гранат дунд дор көвәһәрнь өлгв. 26Мөргүлин төлә кесн хоңхс болн гранатын темсд деерк хувцна дор көвәһәр селгәһәр сольгдв. Деед Эзн Мошед заквр өгсәр тедн мел тиигҗ кев.

27Ахарона болн терүнә көвүдин төлә олсн утцар киилг некҗ өгв, 28олсн эдәс тахъя болн толһад боодг олсн боодһас, нимгн олсн эдәс шалвр кеҗ өгв. 29Нимгн олсар, көк, чисм улан болн улавр күрң утцдар олн өңгтә бүс некҗ өгв. Деед Эзн Мошед заквр өгсәр тедн мел тиигҗ кев.

30Әрүн ормд титм кев – цевр алтнас темдг. Терүн деер, тамһ деер керчәд кеснлә әдләр, иигҗ бичгдв: «ДЕЕД ЭЗНӘ ӘРҮН ТЕМДГ». 31Терүнд тахъя деерәһәр боох көк боодһа уйҗ кев. Деед Эзн Мошед заквр өгсәр тер мел тиигҗ кев.

Өргә гер бәрлһнә көдлмш төгсәлһн

32Тегәд өргә гер бәрлһнә көдлмш төгсв – Харһлтын Шатр бәргдв. Израилин улс Мошед Деед Эзнә заксар цугинь дигтә кевәр күцәв. 33Тедн Мошед өргә гер, бүркә болн цуг кергтә тоотынь – бүтүс, тулг бахнс, көндлң модд, бахнс, түшгүд, 34бас хуцин ширдсн арсн бүркә, нимгләд кесн арсн бүркә болн халхлх көшг,+
35Бооцана хәәрцг, терүнә ут модд, бүркә, 36ширә болн терүнд тәвх сав, Деед Эзнә өмн оркх әрүн өдмг, 37цевр алтар кесн герлин гегән болн терүн деер тәвх цөгцс, терүнд кергтә тоотс болн терүнд кергтә тосн, 38алтн ширә, түркдг тос, шатадг күҗ, Шатрт орх үүднә көшг, 39улан мөңгн тәкл тәкдг орм улан мөңгн термтәһән, терүнә ут модд болн терүнд кергтә тоот сав, тулгта ик сав, 40хашан көшг, терүнә бахнс болн терүн дор тәвх түшг, хашан үүднә көшг, деесд болн бичкн һасн, мөргүл кехлә кергтә тоотыг өргә герт – Харһлтын Шатрт. 41Бас әрүн бәәрнд мөргүл күцәх әрүн хувцд: гелң Ахаронд болн терүнә көвүдт. 42Деед Эзнә Мошед заасар мел цугтаһинь Израилин улс күцәв.

43Моше теднә кесиг эргәд хәләв. Цугнь мел Деед Эзнә келсәр дигтәһәр кегдв. Моше теднд әдсән күргв.

40

Өргә гериг босхлһн

40^1Деед Эзн Мошед келнә:

2– Түрүңк сарин түрүн өдр өргә гер – Харһлтын Шатр босх. 3Терүнд Бооцана хәәрцг орулад көшгәр ха. 4Терүнд ширә орулад деернь кергтә тоотынь тәв. Герлин гегә авч ирәд деерәһәрнь олн цөгц тәв. 5Бооцана хәәрцгин өмн күҗ уңһдадг алтн ширә тәв. Өргә герин үүднд көшг өлг. 6Өргә герин үүднә өмн – Харһлтын Шатрин – тәкл шатадг орм тәв. 7Харһлтын Шатрин болн тәкл тәкдг ормин хоорнд ик сав тәвәд терүг усар дүүрг. 8Эргүләд хаша ке, хашан үүднд көшг өлг. 9Дарунь түркдг тос авад өргә герт түрк, дотрнь бәәсн тоотд түрк: өргә гериг болн дотрнь бәәсн тоотыг әрүсл. Тедн әрүн болх. 10Тәкл шатадг ормд бас тос түрк, терүнә кергтә тоот савд түрк: терүг әрүсл – тер әрүнәс әрүн болх. 11Ик савд болн терүнә түшгт түрк, тедниг әрүсл. 12Дәкәд Харһлтын Шатрин үүдн тал Ахарониг көвүдтәһинь авч ирәд тедниг усар уһа. 13Ахаронд әрүслсн хувц өмск, терүнд тос түрк: Мини гелң болдгар терүг әрүсл. 14Терүнә көвүд авч ир, теднд киилг өмск, 15теднд эцкднь тос түркснлә әдл түрк, тегәд тедн Мини гелңгүд болх. Эн тос түрклһн гелң гисн нерн теднд мөңкинд зүүгдҗәнә – үйәс үйд.

16Деед Эзнә заксар Моше цугтаһинь дигтә кевәр күцәв.

17Хойрдгч җилин түрүңк сарин түрүн өдр өргә гер босхгдв. 18Моше өргә гер босхна: тер түшгинь тәвнә, тедн деер тулг бахнс тәвәд, көндлң моддта негдүлнә, бахнс тәвнә, 19өргә гериг некмр эдәр бүркв, деерәснь бүркәһәр бүркнә. Тиигтхә гиҗ Деед Эзн терүнд заксар кенә.

20Моше Бооцана хавтха чолуд авад хәәрцгт тәвнә. Хәәрцгт ут модд тер нааһад деернь бүркә тәвнә, 21хәәрцгиг өргә герт орулад халхлх көшг татна, терүгәр бас Бооцана хәәрцг хаана. Тиигтхә гиҗ терүнд Деед Эзн заксар кенә.

22Өргә герин – Харһлтын Шатрин – ар үзгт көшгин өмн Моше ширә тәвнә. 23Терүн деер Деед Эзнә өмн әрүн өдмг Терүнә келсәр тәвнә. 24Өргә герин – Харһлтын Шатрин – өмн үзгәс, ширән өмн Моше герлин гегә тәвв. 25Деед Эзнә өмн терүн деер цөгцс, Терүнә келсәр, тәвнә. 26Харһлтын Шатрт көшгин өмн алтн ширә тәвв. 27Деед Эзнә келсәр терүн деер күҗ уңһдав.

28Өргә герин үүднд тер көшг өлгв. 29Өргә герин өмн – Харһлтын Шатрин – тәкл шатадг орм кеһәд, терүн деер тәкл тәкәд, әрүн өдмгәр дееҗ өргв. Тиигтхә гиҗ Деед Эзн терүнд заксар кев.

30Харһлтын Шатрин болн тәкл тәкдг ормин хоорнд ик сав тәвәд, терүг уһадг авъяс күцәх усар дүүргв. 31Моше, Ахарон болн терүнә көвүд ик савас усар һаран, көлән уһацхав. 32Тегәд тедн Харһлтын Шатрт орхар седхләрн, эс гиҗ тәкл тәкдг орм тал өөрдхәр седхләрн уһадг болв. Тиигтхә гиҗ Деед Эзн Мошед заксар кев.

33Өргә герин болн тәкл тәкдг ормин эргнд тер хаша босхв, хашан үүднд көшг татв.

Деед Эзнә туурмҗ

Тиигҗ Моше көдлмшән төгсәв. 34Үүлн Харһлтын Шатриг хаав, Деед Эзнә туурмҗ өргә гериг дүүргв+. 35Харһлтын Шатрт Моше орҗ чадсн уга, яһад гихлә үүлн Харһлтын Шатриг бүркв, Деед Эзнә туурмҗ өргә гериг дүүргв.

36Үүлн өргә гер деер деегшән һархлаг, Израилин улс дәкн хаалһдан орад дарани һатлвран күцәдг билә+. 37Кемр үүлн эс өөдлхлә, тедн ормасн көндрдмн биш, үүлн өөдлхиг күләдг билә.

38Өдрт өргә герин деер Деед Эзнә үүлн бәәдмн, сөөһәр эн үүлн дотр һал шатдмн. Терүг Израилин әмтн цугтан үздмн. Теднә тиигҗ һазр эрглһн ямаран чигн цагт болҗав.

* 2:18 Реуэл – талдан нернь Итро.

* 3:1 Хорив гидг нертә уул Библьд Синай гиҗ бас нерәдгднә.

* 3:14 Мөңк Бурхн – еврей келәр «Би Тер, Би болсарн болҗанав».

* 10:19 Улан теңгс – еврей келнд «Суф теңгс» гиҗ нерәдгднә, эс гиҗ «Хулста теңгс».

* 12:2 Эннь мартын дундас апрелин дунд күртл еврей келәр авив эс гиҗ нисан гидг нертә.

* 12:11 Песах – еврей келнәс орчулхла «Бурхн хаҗуһар һарв (евреймүдин гермүдин)». Иим йовдл еврей улсин хамгин чинртә нәәрин негнь болв. Бәрцд орулсн хөөнә хурһиг бас «Песах» гиҗ келдмн.

* 16:16 Омер – еврей келн-улсин үүрмг юм чиңнүрддг кемҗән, 2,3 л дүңгә.

* 16:26 Бемб өдр – еврей улсин долан хонгин доладгч өдр бемб өдр гиҗ нерәдгднә.

* 16:36 Ефә – еврей келн-улсин үүрмг юм чиңнүрддг кемҗән, 23 л дүңгә.

* 17:7 Еврей келәр «Масса» гисн үг – сөрлһн. «Мериба» гисн үг – гемшәлһн.

* 17:15 «Деед Эзн – мини туг» – еврей келнәс орчулгдҗана.

* 21:32 Шекель – еврей келн-улсин чиңнүрәр 11,5 грамм.

* 23:31 Пилистин теңгс – Дунд һазрин теңгс гиҗ өдгә цагт нерәдгднә.

* 25:18 Керүбмүд – Бурхна күчтә җивртә элчнр.

* 25:39 Талант – еврей келн-улсин чиңнүр 35 кг дүңгә.

* 28:9 Израилин көвүд эс гиҗ Яковин көвүд.

* 28:30 Урим болн туммим – Бурхна седвәр медх җирв.

* 29:6 Әрүсллһнә титм – алтар кесн темдг (28:36).

* 29:40 Гин – еврей келн-улсин шалдрң юм чиңнүрддг кемҗән.

* 30:13 Гера – еврей келн-улсин чиңнүрәр 600 мг.

* 30:34 Оникс – теңгсин усна хорхасас кесн юмс.

* 30:34 Гальбан – бура моднас һарһҗ авдг салм.

* 32:13 Эс гиҗ Яковиг.

* 34:13 Ашера – Канана олн әмтнә бурхн – күүкд күн гидг бурхн.

* 39:6 Израилин көвүд эс гиҗ Яковин көвүд.

+ 1:4 Эклц 35:23-26
+ 1:5 Эклц 46:27
+ 1:8 Деян. 7:18
+ 1:11 Эклц 15:13, Эклц 47:11
+ 2:1 Нүүдл 6:20, Числа 26:59
+ 2:18 Числа 10:29
+ 2:24 Эклц 15:14, Эклц 46:4
+ 3:6 Деян. 7:32
+ 3:8 Давтх Закан 26:15
+ 3:14 Иох. 8:58
+ 3:20 Нүүдл 12:31
+ 3:21 Эклц 15:14
+ 4:11 Цецн селвгүд 20:12
+ 4:19 Нүүдл 2:15
+ 5:2 Йов 21:15
+ 6:3 Эклц 17:1
+ 6:8 Эклц 15:18, Эклц 26:3, Эклц 35:12
+ 6:14 Эклц 46:8-11
+ 6:15 Эклц 46:10, Числа 26:12-13
+ 6:16 Числа 3:17,
+ 6:19 Числа 26:57-58
+ 6:20 Числа 26:59
+ 6:21 Числа 16:1-35
+ 6:22 Левит 10:4
+ 6:23 Числа 1:7, Числа 2:3, Числа 26:60-61
+ 6:24 Числа 26:11,
+ 6:25 Числа 25:7
+ 8:8 Нүүдл 9:28, Нүүдл 10:17
+ 8:26 Эклц 43:32, Эклц 46:34
+ 9:12 Псалмс 104:25
+ 9:16 Рим. 9:17
+ 9:23 Апокал. 11:19, Апокал. 16:21
+ 9:28 Нүүдл 8:8, Нүүдл 10:17

+ 9:29 Нүүдл 19:5, Давтх Закан 10:14, Псалмс 23:1

+ 10:4 Апокал. 9:3
+ 10:16 Лук. 15:18
+ 10:17 Нүүдл 8:8, Нүүдл 9:28

• 12:1 Левит 23:5-8, Числа 28:16-25, Давтх Закан 16:1-8

+ 12:6 Числа 9:10-11

+ 12:12 Числа 33:4

+ 12:22 Левит 14:6, Числа 19:6, Числа 19:18, Псалмс 50:9

+ 12:26 Нүүдл 13:14, Давтх Закан 6:20,
+ 12:35 Нүүдл 11:2
+ 12:36 Эклц 15:14
+ 12:37 Числа 11:21, Числа 33:5

+ 12:40 Эклц 15:13, Деян. 7:6, Һалатьянхн 3:17

+ 12:46 Числа 9:12, Иох. 19:36

+ 12:49 Левит 19:34, Левит 24:22, Числа 9:14, Числа 15:15-16, Давтх Закан 10:19

+ 13:2 Нүүдл 22:29, Нүүдл 34:19, Левит 27:26, Числа 3:13, Числа 8:16, Числа 18:15-17, Давтх Закан 15:19, Лук. 2:23

+ 13:7 Левит 23:5-8
+ 13:9 Давтх Закан 6:8, Давтх Закан 11:18
+ 13:14 Нүүдл 12:26, Давтх Закан 6:20
+ 13:17 Числа 14:1-4
+ 13:19 Эклц 50:25
+ 13:20 Числа 33:6

+ 13:21 Нүүдл 40:34, Числа 9:15, Числа 10:34, Давтх Закан 1:33

+ 14:2 Числа 33:7
+ 14:8 Числа 33:3
+ 14:14 Давтх Закан 1:30, Давтх Закан 3:22,
+ 15:1 Псалмс 75:7
+ 15:2 Псалмс 117:13,
+ 15:3 Псалмс 23:8
+ 15:6 Псалмс 117:15
+ 15:8 Псалмс 77:13,

+ 15:11 Давтх Закан 3:24, Давтх Закан 33:26, Псалмс 85:8, Псалмс 88:7-9,

+ 15:15 Числа 14:14, Числа 22:2-4,

+ 15:17 Псалмс 77:54

+ 15:18 Псалмс 9:37, Псалмс 28:10, Псалмс 145:10

+ 15:20 Нүүдл 2:4-8, Числа 12, Числа 20:1, Числа 26:59, Давтх Закан 24:9,

+ 15:21 Псалмс 75:7
+ 15:22 Эклц 16:7, Числа 33:8
+ 15:26 Псалмс 102:3
+ 15:27 Числа 33:9
+ 16:1 Числа 33:1
+ 16:3 Числа 14:2, Числа 20:3, Числа 11:4-5
+ 16:7 Числа 16:11
+ 16:13 Числа 11:31, Числа 11:7-9
+ 16:16 Нүүдл 16:36
+ 16:18 2Кор. 8:15
+ 16:23 Нүүдл 20:8-11
+ 16:35 Числа 14:33, Давтх Закан 8:2,
+ 17:1 Числа 33:12, Числа 33:14
+ 17:2 Числа 20:3-5
+ 17:4 Числа 14:10
+ 17:6 Числа 20:7-11

+ 17:8 Эклц 36:12, Числа 13:30, Числа 24:20, Давтх Закан 25:17-18,

+ 18:1 Нүүдл 3:1
+ 18:18 Числа 11:14, Давтх Закан 1:12
+ 18:21 Давтх Закан 16:18,
+ 18:25 Давтх Закан 1:15
+ 18:26 Давтх Закан 1:17
+ 19:2 Числа 33:15
+ 19:4 Давтх Закан 32:11

+ 19:5 Давтх Закан 7:6, Давтх Закан 14:2, Давтх Закан 26:18, Псалмс 134:4, Нүүдл 9:29, Давтх Закан 10:14

+ 19:6 Давтх Закан 14:21, 1 Пётр 2:5, 1 Пётр 2:9, Апокал. 1:6, Апокал. 5:10, Апокал. 20:6

+ 19:8 Нүүдл 24:3
+ 19:10 Числа 11:18
+ 19:13 Евр. 12:20
+ 19:22 Левит 10:1-3
• 20:1 Давтх Закан 5:6-21
+ 20:2 Левит 26:13
+ 20:3 Давтх Закан 32:39, Псалмс 80:10

+ 20:4 Левит 19:4, Левит 26:1, Давтх Закан 27:15

+ 20:5 Нүүдл 34:14, Давтх Закан 4:24, Давтх Закан 6:15, Нүүдл 34:7, Числа 14:18

+ 20:6 Давтх Закан 5:10, Давтх Закан 7:9

+ 20:7 Левит 19:12, Левит 24:10-16

+ 20:8 Эклц 2:2, Нүүдл 31:14-17, Левит 19:30, Левит 23:3, Левит 26:2, Числа 15:32-36, Марк 2:27-28, Лук. 13:14

+ 20:12 Левит 19:3, Давтх Закан 27:16, Мат. 15:4, Мат. 19:19, Марк 7:10, Марк 10:19, Лук. 18:20, Епесинхн 6:2

+ 20:13 Эклц 9:6, Левит 24:17, Мат. 5:21, Мат. 19:18, Марк 10:19, Лук. 18:20, Рим. 13:9, Яков 2:11

+ 20:14 Левит 18:20, Левит 20:10, Давтх Закан 22:22, Цецн селвгүд 6:32, Мат. 5:27, Рим. 13:9

+ 20:15 Левит 19:11, Мат. 19:18, Рим. 13:9

+ 20:16 Нүүдл 23:1, Давтх Закан 19:16-20, Цецн селвгүд 19:5, Мат. 19:18

+ 20:17 Мат. 5:28, Лук. 12:15, Рим. 7:7, Рим. 13:9

+ 20:19 Давтх Закан 5:27, Евр. 12:19
+ 20:25 Давтх Закан 27:5-6,
+ 21:2 Левит 25:39-40, Давтх Закан 15:12,
+ 21:6 Давтх Закан 15:16-17
+ 21:10 1Кор. 7:3
+ 21:12 Эклц 9:6, Левит 24:17, Числа 35:31

+ 21:13 Давтх Закан 19:4-5, Числа 35:11, Числа 35:22,

+ 21:16 Давтх Закан 24:7

+ 21:17 Левит 20:9, Цецн селвгүд 20:20, Мат. 15:4, Марк 7:10

+ 21:25 Левит 24:19-20, Давтх Закан 19:21, Мат. 5:38

+ 21:28 Эклц 9:5
+ 21:30 Числа 35:31
+ 21:34 Левит 24:18
+ 22:4 Цецн селвгүд 6:31
+ 22:11 Евр. 6:16
+ 22:16 Давтх Закан 22:28-29

+ 22:18 Левит 19:31, Левит 20:27, Давтх Закан 18:10-12

+ 22:19 Левит 18:23, Левит 20:15, Давтх Закан 27:21

+ 22:21 Нүүдл 23:9, Левит 19:33, Давтх Закан 24:17

+ 22:22 Давтх Закан 27:19,
+ 22:24 Псалмс 108:9
+ 22:25 Левит 25:35-37, Давтх Закан 23:19,
+ 22:26 Давтх Закан 24:13
+ 22:28 Деян. 23:5
+ 22:29 Нүүдл 13:2, Нүүдл 13:11-16
+ 22:30 Левит 22:27
+ 22:31 Левит 7:24, Левит 22:8
+ 23:1 Нүүдл 20:16
+ 23:3 Левит 19:15
+ 23:4 Давтх Закан 22:1
+ 23:6 Нүүдл 22:21-22, Цецн селвгүд 22:22

+ 23:7 Левит 19:16, Давтх Закан 27:25, Цецн селвгүд 17:15, Цецн селвгүд 24:24,

+ 23:8 Давтх Закан 16:19,
+ 23:9 Нүүдл 22:21
+ 23:11 Левит 25:2-7
+ 23:12 Нүүдл 20:9-10
+ 23:13 Псалмс 15:4,
+ 23:14 Числа 28:16-31, Давтх Закан 16:1-17
+ 23:15 Нүүдл 12:15, Нүүдл 34:20

+ 23:16 Нүүдл 34:22, Давтх Закан 16:9, Левит 23:33-43, Числа 29:12-39, Давтх Закан 16:13-15, Давтх Закан 31:10-11

+ 23:17 Нүүдл 34:23

+ 23:19 Нүүдл 34:26, Давтх Закан 26:2, Нүүдл 34:26, Левит 22:28, Давтх Закан 14:21, Давтх Закан 22:6

+ 23:20 Нүүдл 14:9, Мат. 11:10, Марк 1:2, Лук. 7:27

+ 23:22 Эклц 12:3, Давтх Закан 30:7
+ 23:23 Нүүдл 33:2, Давтх Закан 7:1,
+ 23:24 Нүүдл 20:5, Числа 33:52
+ 23:25 Давтх Закан 7:15
+ 23:26 Давтх Закан 7:14
+ 23:27 Давтх Закан 2:25, Давтх Закан 28:7,
+ 23:28 Давтх Закан 7:20,
+ 23:29 Давтх Закан 7:22

+ 23:31 Эклц 15:18, Числа 34:1-12, Давтх Закан 11:24, Псалмс 71:8

+ 23:33 Нүүдл 34:12, Давтх Закан 7:16, Псалмс 105:36

+ 24:1 Нүүдл 6:23, Числа 11:16
+ 24:3 Нүүдл 19:8
+ 24:8 Марк 14:24, Евр. 9:20
+ 24:10 Эклц 32:30, Нүүдл 33:20, Иох. 1:18,
+ 24:12 Нүүдл 31:18
+ 24:13 Числа 11:28, Числа 14:6, Числа 27:18

+ 24:17 Нүүдл 24:1, Давтх Закан 4:24, Евр. 12:29

+ 24:18 Нүүдл 34:28,
• 25:1 Нүүдл 35:4-9
+ 25:8 Левит 26:11-12,
• 25:10 Нүүдл 37:1-9
+ 25:10 Давтх Закан 10:1
+ 25:22 Левит 16:2, Числа 7:89, Числа 17:4
• 25:23 Нүүдл 37:10-16
+ 25:30 Левит 24:5-9
• 25:31 Нүүдл 37:17-24
• 26:1 Нүүдл 36:8-19
+ 26:14 Нүүдл 25:5
• 26:15 Нүүдл 36:20-34
• 26:31 Нүүдл 36:35-38
+ 26:31 Левит 16:2, Мат. 27:51, Евр. 9:3
+ 26:33 Марк 15:38
• 27:1 Нүүдл 38:1-7
• 27:9 Нүүдл 38:9-20
• 27:20 Левит 24:1-4
+ 27:21 Нүүдл 33:7
• 28:6 Нүүдл 39:1-7
• 28:15 Нүүдл 39:8-21
+ 28:17 Апокал. 21:19-20

+ 28:30 Левит 8:8, Числа 27:21, Давтх Закан 33:8,

• 28:31 Нүүдл 39:22-31
+ 28:38 Числа 18:1
+ 28:39 Левит 16:4,
• 29:1 Левит 8
+ 29:2 Левит 2:4
+ 29:7 Нүүдл 30:30
+ 29:12 Нүүдл 27:2
+ 29:13 Левит 3:3-4
+ 29:14 Левит 4:11-12, Левит 16:27
+ 29:18 Левит 1:9
+ 29:25 Нүүдл 29:18
+ 29:29 Числа 20:26
+ 29:33 Левит 22:10
+ 29:36 Нүүдл 30:26
+ 29:37 Нүүдл 30:29, Левит 6:18
• 29:38 Числа 28:1-8
+ 29:41 Нүүдл 29:18
+ 29:45 Нүүдл 25:8
• 30:1 Нүүдл 37:25-28
+ 30:2 Нүүдл 27:2
+ 30:9 Левит 10:1
+ 30:10 Левит 16:34
+ 30:12 Нүүдл 38:25, Числа 1:2-4,
+ 30:13 Левит 27:25, Числа 3:47, Числа 18:16,
+ 30:16 Числа 31:54
• 30:17 Нүүдл 40:30-32
+ 30:18 Нүүдл 38:8
+ 30:25 Нүүдл 37:29
+ 30:28 Левит 8:10-11
+ 30:29 Нүүдл 29:37, Левит 6:18
+ 30:30 Нүүдл 29:7, Левит 8:10
+ 30:35 Нүүдл 37:29
• 31:1 Нүүдл 35:30-35
• 31:12 Нүүдл 20:8-11
+ 31:14 Нүүдл 35:2, Числа 15:32-36
+ 31:17 Эклц 2:22, Нүүдл 20:8-11
+ 31:18 Нүүдл 24:12
• 32:1 Давтх Закан 9:11-19
+ 32:1 Нүүдл 24:18, Деян. 7:40
+ 32:6 1Кор. 10:7
+ 32:9 Давтх Закан 10:16
+ 32:10 Числа 14:12
+ 32:13 Эклц 22:16-17, Эклц 26:4
+ 32:14 Числа 14:20, Йона 3:10
+ 32:20 Давтх Закан 9:21
+ 32:25 Цецн селвгүд 29:18
+ 32:27 Давтх Закан 13:6-9
+ 33:2 Нүүдл 23:23
+ 33:3 Нүүдл 3:8
+ 33:5 Числа 16:21
+ 33:7 Нүүдл 27:21
+ 33:16 Нүүдл 19:5, Числа 23:9
+ 33:19 Рим. 9:15
+ 33:20 Эклц 32:30, Иох. 1:18
• 34:1 Давтх Закан 10:1-4
+ 34:3 Нүүдл 19:12-13

+ 34:6 Числа 14:17-18, Псалмс 85:15, Псалмс 102:8, Псалмс 110:4, Псалмс 111:4, Псалмс 114:5, Псалмс 144:8, Йона 4:3

+ 34:7 Нүүдл 20:5-6, Давтх Закан 5:9
+ 34:12 Нүүдл 23:33
+ 34:13 Нүүдл 23:24, Давтх Закан 7:5
+ 34:14 Нүүдл 20:5
+ 34:15 Числа 25:2
+ 34:16 Давтх Закан 7:3-4,
+ 34:17 Нүүдл 20:4
+ 34:18 Нүүдл 12:14, Левит 23:6
+ 34:19 Нүүдл 13:2, Нүүдл 13:11-16
+ 34:20 Нүүдл 23:15
+ 34:21 Нүүдл 20:8-11
+ 34:23 Нүүдл 23:17
+ 34:25 Нүүдл 23:18, Давтх Закан 16:4

+ 34:26 Нүүдл 23:19, Левит 22:28, Давтх Закан 14:21

+ 34:28 Нүүдл 24:18
+ 34:29 2Кор. 3:7-18
+ 34:34 2Кор. 3:16
+ 34:35 2Кор. 3:7-18
+ 35:2 Нүүдл 20:8-11, Нүүдл 31:14
• 35:4 Нүүдл 25:1-7
+ 35:7 Нүүдл 25:5
+ 35:23 Нүүдл 25:5
• 35:30 Нүүдл 31:1-6
• 36:8 Нүүдл 26
+ 36:19 Нүүдл 25:5
• 37:1 Нүүдл 25:10-20
+ 37:1 Давтх Закан 10:3
• 37:10 Нүүдл 25:23-29
• 37:17 Нүүдл 25:31-39
• 37:25 Нүүдл 30:1-5
+ 37:29 Нүүдл 30:22-25, Нүүдл 30:34-38
• 38:1 Нүүдл 27:1-8
+ 38:8 Нүүдл 30:18
• 38:9 Нүүдл 27:9-19
+ 38:21 Деян. 7:44, Апокал. 15:5
+ 38:25 Нүүдл 30:12
+ 38:26 Числа 1:46, Числа 2:32, Числа 26:51
• 39:1 Нүүдл 28:6-43
+ 39:34 Нүүдл 25:5
+ 40:34 Нүүдл 13:21, Апокал. 15:8
+ 40:36 Числа 9:17-22

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KAL

Тәәлвртә толь (Мошен тавн дегтр)

Тәәлвртә толь (Мошен тавн дегтр)

1. А

2. Ә

3. Б

4. Г

5. Һ

6. Д

7. Е

8. З

9. И

10. К

11. Л

12. М

13. Н

14. О

15. Ө

16. П

17. Р

18. С

19. Т

20. У

21. Ү

22. Х

23. Ц

24. Ш

25. Э

26. Я

Тәәлвртә толь

Алдр теңгс (Великое море) – өдгә цагт Дунд һазрин теңгс гиҗ нерәдгднә («Әмтнә то авлһн» 34:6).

Анакин хөөт үйнр, анакмуд (анакимы) – Израилин әмтн ирхәс урд Хеврон әәмгт, Кананд, бәәрлҗ бәәсн улсин негнь. Тедн ик оврта анакмуд әмтнә хөөт үйнр ик чидлтә болн өндр нурһта бәәҗ («Әмтнә то авлһн» 13:23; «Давтх Закан» 9:2).

Асхлһна бәрц, асхх бәрц, чаһрин бәрц (возлияние) – Бурхна бәрцд орулхар авч ирсн асхлһна бәрц чаһр эс гиҗ зәрмдән тосн болдмн. Тедн тәкл тәкдг ормд асхгдна («Эклц» 35:14; «Левит» 23:13).

Ах гелң (первосвященник) – Ахарона тохма ах гелң эс гиҗ хамгин ах гелң. Бурхна закаһар ах гелң зәрм йослл күцәх зөвтә чигн. Үлгүрнь, җилд нег дәкҗ Хамгин Әрүн бәәрнд, Өргә герт, Сүмд тер орх зөвтә бәәҗ («Әмтнә то авлһн» 35:25).

Әәлдәч (пророк) – Бурхна таалыг, Терүнә иләр келсиг әмтнд күргәд келдг күн. Әрүн Сәкүснә заасар әәлдәчнр иргчин бәәдлин тускар келдмн, илдкч болн сурһмҗлгч болҗ әмтиг гемән эрәд Бурхнд итктхә гисн дуудвр кенә («Эклц» 20:6; «Әмтнә то авлһн» 18:15; «Давтх Закан» 18:15).

Әрүн (святой) – Библьд «әрүн» гисн үг «талдан, йирдән эн делкәд ирлцшго медән. Тегәд көндәҗ болшго». Хамгин түрүнд эн үг Бурхна. Эн үг «Хуучн бооцанд» зуг Бурхнд нерәдсн юмсин тускар бас келгднә: Өргә гер, Сүм, Бурхна шүтәнә юмсуд. «Әрүн» гисн үгәр Бурхнд иткдг әмтиг нерәддг бәәҗ («Хуучн бооцанд» Израилин әмтиг нерәддг, «Шин бооцанд» Исус Христост иткдг улсин багиг тиигҗ келдг бәәҗ). Әмтн чигн, юмсуд чигн әрүн юмнд әрә һар күрхлә, әрүслгддг болҗана. Болв зәрмдән әрүн юм зөвшәл угаһар көндәхлә, Бурхна цухлла болн засгллһнла харһулгдна. Энүнә тускар нуувчар «Левит» дегтрт 6:18, 27 бөлгүдт бичәтә. Әрүслгдсн әмтн болн юмсуд ямаран чигн цевр биш юмнла харһлго бәәтлән әрүн болҗана. Кемр тедн цевр биш болхла, шинәс Бурхнд мөргхин төлә эс гиҗ мөрглһнд орлцхин төлә тедн бийән цеврлх йоста («Нүүдл» 19:6; «Левит» 11:44-45; 14:8).

Барун үзгин теңгс (Западное море) – өдгә цагт Дунд һазрин теңгс гиҗ нерәдгднә («Давтх Закан» 11:24).

Бемб өдр (суббота, еврей келәр «шаббат») – еврей улсин долан хонгин доладгч өдр. Израильд әрүн өдр гиҗ нерәднә. Мошен закаһар эн өдриг бүклднь Бурхнд нерәднә. Тегәд бемб өдр көдлмш кедго өдр. Бемб өдр долан хонгин наадк өдрмүлә әдл, Басң өдрин нарн суух кемәс авн бемб өдр нарн суутл болдг чигн («Эклц 2:2-3»; «Нүүдл» 16:23; 20:8-11; 31:13-17; «Левит» 16:31).

Бооцан (завет, договор) – Бурхн күүнлә бооца кенә эс гиҗ әмтн хоорндан нернә төлә кежәх хойр халхта бооцан. Түрүләд болхла, Бурхн андһар өгнә, күн терүнә келсн зәрм зокалынь, закаһинь күцәх болҗ зөвшәрнә. Бооцан нег халхта чигн болх билә (Бурхн күүнд андһар өгнә). Зәрмдән бооцаг кехин төлә бәрц бәрдг бәәҗ. Бурхн болн әмтн хойран хоорнд кесн бооцан Библьд һол орм эзлнә. Эннь Библьд Бурхн болн күн хойран хоорнд кегдсн эркн һол төр болҗана. Синай уул деер Бурхн Мошеһәр дамҗад еврей келн-улсла бооца кеҗ. Бурхн евреймүдиг әдслх болҗ, тедниг өшәтнәс харсх андһар өгч. Тедн Бурхнд итклтә болад, Терүнә седвәр күцәх йоста, тиигҗ Закана дегтрмүдт келгдҗәнә («Эклц» 9:9-17; 15:18; «Нүүдл» 6:4; 19:5-6).

Бооцана хавтха чолуд (скрижали Завета) – хойр чолун плиткс. Синай уул деер Бурхн Мошед өгсн Арвн Заавр чолун плиткс деер сииләд һарһгдҗ. Эн бооцан Израилин улсла кегдлә («Нүүдл» 24:12; «Давтх Закан» 4:13).

Буйсагдх юмн (заклятое) – Деед Эзнд бүклдән нерәдсн юмн бәрц бәрлһнд орх эс гиҗ буйсагдх йоста («Левит» 27:21). Буйсагдх юмн әрүн юмнас йилһрнә. Тедн дәәнд бәрҗ авгдсн юмсуд болҗана. Деед Эзнд нерәдгдсн болад бүклдән буйсагдна. Зәрмдән балһсд кевтән буйсагдна («Давтх Закан» 13:12-17).

Буру номта улс (язычники) – кезәңк Израилин әмтн талдан улсиг буру номта улс гиҗ цугтаһинь келдг бәәҗ. Яһад гихлә зуг евреймүд Негдсн Бурхнд мөргх йоста. Талдан улс болхла олн бурхдт иткдг бәәҗ. Тедн шүтәнд иткәд, йосн Бурхна хортн болн Терүнә шүүҗ авсн Израилин улсин хортнд тоолгддг бәәҗ. Зәрмдән тедн талдан әмтн гиҗ нерәдгдҗәҗ («Давтх Закан» 32:43).

Бурхна элч (ангел) – әмтнд Бурхна заавр күргәд, дөңнәд болн Терүнә седвәр зарлдг теңгрин элч («Эклц» 16:7).

Бурхна Сәкүсн (Дух Божий, еврей келнд «руах») – әмсхл, үләлһн, седкл. «Хуучн бооцанд» Бурхна Сәкүсн – чидл өглһн, әм оруллһн болн цуг әмтә-киитә юмсиг дөңнлһн. Бурхна Сәкүсн күүнд уха орулна, билгтә болн арһта кенә, Бурхнд церглх дуудвр кенә. Тегәд Бурхна Сәкүсн өврмҗтәһәр һардачнрт болн әәлдәчнрт нилчән халдадг чигн («Эклц» 1:2; «Нүүдл» 31:3).

Гелң (священник) – шаҗна халхар Өргә герт болн Иерусалимин Сүмд көдлмш кедг күн. Мошен Закаһар Израильд зуг Ахарона хөөт үйнр, Мошен ик ахин улс гелңгүд болх йоста. Яһад гихлә энүнә төлә Ахарон Бурхнд церглтхә гиҗ суңһгдсмн. Сүмд Бурхнд цергллһнә көдлмш гелңгүд теткдг, бәрц авч ирхиг хәләдг, бурхн-шаҗна керг күцәлһиг болн диг-дараг һарддг улс. Теднд левитмүд нөкд болдг бәәҗ. Өргә герин (хөөннь Сүмин) әрүн бәәрнд зуг гелңгүд орх йоста. Гелңгүд 12 багд хувагдад, селгәһәр көдлнә. Тер гелңгүдиг ах гелң толһална («Нүүдл» 30:30).

Гера – еврей келн-улсин чиңнүрәр 600 мг («Нүүдл» 30:13).

Гин – еврей келн-улсин шалдрң юм чиңнүрддг кемҗән («Нүүдл» 29:40).

Һалын бәрц (огненная жертва) – Деед Эзнд һал шатаһад тәкл тәклһн, эс гиҗ һалд шатаһад бәрц бәрлһн («Нүүдл» 29:18).

Һару даах бәрц (возместительная жертва, жертва повинности) – иим бәрц Бурхна өмнәс эс гиҗ талдан күүнә өмнәс һарһсн гемәснь сулдхлһн («Левит» 5:15).

Давсн (соль) – Библь дегтрт хадһллһн гисн темдг. Эдл-уушиг үрәлго давсн яһҗ туслна, тиим кевәр Деед Эзнә андһар сольгдхш («Әмтнә то авлһн» 18:19).

Давста теңгс (Соленое море) – Әмн уга теңгс гиҗ өдгә цагт нерәдгднә («Эклц» 14:3).

Даман – Израильд бәәдг үсн теҗәлтә бичкн зерлг адусн («Левит» 11:5).

Ефә (эфа) – еврей келн-улсин үүрмг юм чиңнүрддг кемҗән, 23 л дүңгә («Нүүдл» 16:36).

Ешурун (Иешурун) – шүлгләнд ордг Израилин талдан нерн («Давтх Закан» 32:15).

Закан (Закон, еврей келәр «Тора») – Бурхн Эврәннь әмтнәс ямаран җирһл күләҗәх болн ямаран мөргүл кехин туск ном. Эн Закан Израилин әмтнд Мошеһәр дамҗад Бурхн өгсмн. «Хуучн бооцанд» эн сурһмҗ болн белглсн тууҗ ик зуудан Мошен бичсн тавн дегтрт бәәнә. Эн дегтрмүд зәрмдән Закан гиҗ нерәдгднә. Мел тер учрар Закан Израилин әмтнд тодрха сурһмҗ өгчәнә, бурхн-шаҗна болн олна җирһл залад, янзтаһар бийән бәрлһиг тогтав («Нүүдл» 13:9; 24:12)

Израилин хамцан (общество израильское, община Израиля) – түрүн болҗ Израилин әмтиг Египетәс Деед Эзнә өгх болсн һазр талнь һархла нерәдв («Нүүдл» 12:3; 16:1). Израилин әмтн гиҗ тогтсн 12 отг салу биш, Деед Эзнә һардврар ни-негн хамцан болҗ бәәв. Деед Эзн эн әмтиг шүүҗ авад негдүлхләрн, тедн Бийиннь онц әмтн болтха гиһәд, Терүнд церглтхә гиһәд, Терүнә заавр күцәтхә гиһәд негдүлв.

Израиль – Яков Пени-Эльд Бурхнла ноолдҗах цагт, терүнд Бурхн «Израиль» гидг нер өгв. Яковин хөөт үйнр 12 отг болад, Израилин әмтн гиҗ нерәдгдв. Хөөннь һазриг хувахла, ар үзгин 10 отг болн теднә һазр «Израиль» гидг нер зүүв. «Шин бооцанд» Израилин әмтиг бүклднь «Израиль» гиҗ меднә, тиигҗ теднә һазриг бас нерәднә («Эклц» 32:28; «Давтх Закан» 6:4).

Инҗр модн (смоковница) – Израильд икәр урһдг сарсасн темснә модн. Терүнә темснь сән амтта, шимтә. Тегәд чигн инҗр модн тогтун болн элвг җирһлин темдг гицхәнә. Инҗр модн Израилин әмтн гисн темдг болҗ чадхмн («Давтх Закан» 8:8).

Канан (Ханаан) – Хамин көвүн Ноахин ачнрин негнәннь нерн, эклцәс авн терүнә хөөт үйнрин (Канана улсин) бәәсн һазрин нерн. Эн һазр Барун үзгин теңгсин болн Йордан һолын хоорнд бәәнә. Терүг Бурхн Абрахамд болн терүнә хөөт үйнрт өгх болҗ. Хөөннь адһл уга Кананиг израильтянмуд дәәләд эзлв. Тегәд Израилин һазр гиҗ нерәддг болв («Эклц» 9:18; 12:5-7; «Нүүдл» 6:4).

Канана улс (ханаанеи) – Библьд израильтянмуд иртл Кананд бәәсн отгуд цугтан Канана улс гиҗ нерәддг бәәҗ. Эн әмтн оңг-оңгдан тохмта болад, ик зуудан Финикиян улсин төрлмүдт тоолгдҗаҗ. Зәрмдән Библьд кананахн гиҗ ор һанцхн отгиг нерәднә. Тер әмтн цугтан олна нүүрт бийән бәрҗ чаддго болн догшн буру номта улсин авъяс үзүлдг бәәҗ. Тегәд израильтянмуд теднә ик зууһинь алв. Тедниг Бурхна засгла харһулад бәәв. Наадк кананахн израильтянмудт көөгдв эс гиҗ алв өгх йоста. Кананд бәәрлхәр үлдсн кананхн буру номта бурхдт иткдг болв. Тедн израильтянмудыг оньдин түкрнә («Эклц» 10:18-19; 12:6; 15:21; «Нүүдл» 3:8).

Керүбмүд (херувимы) – күчтә җивртә Бурхна элчнр («Эклц» 3:24).

Керчлһн (обрезание) – көвүдин болн залусин махмудын үзүринь керчлһн. Абрахамд Бурхна өгсн зааврар, евреймүдин көвүн болһнд, төрснәннь хөөн, нәәмдгч өдртнь, керчүллһнә авъяс күцәдг бәәҗ («Эклц» 17:9-27; «Левит» 12:3). Керчлһн зааврин темдг болҗ тоолгдна. Бурхн болн Абрахамин хөөт үйнрин хоорнд кедг бооцан. Күн өрк-бүлтәһән хамдан Бурхна әмтн болад, Бурхна номд шүтнә. Керчлһн Израилин әмтнлә бәәнә гисн темдг. Евреймүдиг «керчүлгдсн» улс гинә. Талдан цуг әмтн – ор һанцхн Бурхн уга буру номта улс – «керчүлгдсн биш» гиҗ келнә.

Килнцәс цеврллһнә бәрц (жертва за грех, очистительная жертва) – Һарһсн килнцәс цеврллһн гиҗ иим бәрц бәрнә, цевр биш юмнас болн седклин зөвүрәс («Левит» 4:2-35).

Киттим – хуучн цагт Кипр арлын нерн («Әмтнә то авлһн» 24:24).

Куш – Куш орн-нутг Нил һолын экнд, Египетәс өмн үзг тал (өдгә Судана болн Эфиопиян һазрт) бәәҗ («Эклц» 2:13).

Левитмүд (левиты) – Яковин һурвдгч көвүн Левин хөөт үйнр. Мошег бәәсн цагт Бурхн Ахарона хөөт үйнриг шүүҗ авч. Ахарон Левин отга күн. Тедн Бурхна гелңгүд болҗ. Левин наадк үйнр цугтан тедниг левитмүд гиҗ нерәднә. Тедн Өргә герт гелңгүдт нөкд болад көдлх зөвтә. Израильд эдн һазр уга ор һанцхн отг яһад гихлә тедн Өргә герт көдлдг бәәҗ, хөөннь Сүмд. Талдан отгин евреймүдт тиим зөв уга. Дәкәд болхла, левитмүд Зака дасад, әмтн дунд багшлҗаҗ. Эдн Сүмд мөргүл кеһәд дуулдмн. Һазрин ормд левитмүдт эзлх балһсд болн Израилин талдан отгин бәәрнд тегш һазр эзлх зөв өггдҗ («Нүүдл» 38:21; «Левит» 25:32).

Лог – литр олив тосна нег һурвнань («Левит» 14:10).

Мацг (пост) – Библьд эн үг хотын цер гиҗ келгднә. Зәрмдән Бурхн-шаҗна учрар темдгтә болзгар йирдән нег өдр нам унд уушго. Иигҗ Бурхнд соңсхврта болҗахан эс гиҗ зовлң үзгдхлә уйдҗахан эс гиҗ сөрлт харһхла болн килнцәс һархар седхләрн Бурхиг дуудад дөң сурдмн («Левит» 16:29).

Мотр (жезл, скипетр) – йосна темдг эс гиҗ Бурхна күч медүлдг тайг («Эклц» 49:10; «Әмтнә то авлһн» 17:1-10).

Мөргүлин (өндр) орм (высота) – Канана бурхн-шаҗна әрүн бәәрн. Тиим гер өндр довудын ора деер тәвгддг бәәҗ. Зәрмдән ик моддын дор эс гиҗ тиньгр һазрт бәрдг чигн. Тенд Астарт бурхнд нерәдәд бахнс зогсадмн. Тиигән Астартд бәрц авч ирдг болҗ. Тенд һазрин урһц шинртхә гиһәд ончта мөргүлин проституц давулҗаҗ. Тиим йовдл әәлдәчнриг дамҗад Деед Эзн мел бурушадг бәәҗ («Левит» 26:30).

Назорей – еврей келәр иим күн эгл әмтнәс холҗад, бийән Бурхнд нерәддг чигн. Тегәд андһар өгәд чаһр уушго, талдан хортан күргх юм эдлшго, үсән хәәчлшго болн сахлан хусшго, дәкәд үксн күүнә цогцд өөрдшго, нам тернь төрл-садн күн болсн бийнь. Эврәннь назорейин андһар өгсн болзгин чилгчәр онц бәрц авч ирәд, Өргә герт (Сүмд) орхиннь өмн үсән хусх кергтә. Тиим шүтлһн назорейин бийиннь эс гиҗ төрсн цаглань экиннь андһарин ашнь чигн болад бәәх («Әмтнә то авлһн» 6:1-21).

Омер – еврей келн-улсин үүрмг юм чиңнүрддг кемҗән, 2,3 л дүңгә («Нүүдл» 16:16).

Өдмгин бәрц (хлебное приношение) – Бурхнд, гелңгүдт нерәдҗәх бәрц. Эннь тәрәнә һарц авхларн ханлтан өргдг темдг. Өдмгин бәрц түүкә эс гиҗ хуурсн тәрәнә буудян экн эс гиҗ үүлсн болн болһсн экн. Санхнь, тернь тоснла болн ладанла хольгдсн, давслгдсн болдг («Левит» 2:1-16).

Өргә гер (скиния) – зөөдг сүркә ик өргә гер. Иим гер эргндән хашалгдсн болдг. Хаша дотр тәкл тәкдг орм бәәх, уһалһна улан мөңгн сав болн Өргә гер – Харһлтын Шатр эс гиҗ Бооцана өргә гер бәәнә. Өргә герт Израилин әмтн гелңгүдин дөңгәр Бурхнла харһлт кенә. Шатр дотр хойр хора бәәнә: әрүн бәәрн болн хамгин Әрүн бәәрн. Әрүн бәәрнд ширә бәәнә. Терүн деер әрүн өдмг болн кергтә юмсуд тәвгднә. Бас күҗ уңһдадг ширә болн герлин гегән бәәнә. Бурхна зааврар израильтянмуд Өргә гер кеһәд, көдә һазрар йовхларн авад йовдг бәәҗ. Өргә гер дотр Бооцана хәәрцг бәрдмн. Израильд Өргә гер Бурхна гер гиҗ тоолгдна. Өргә герин өмн мөргәд, өдр болһн әмтн Терүнд бәрц бәрнә. Соломон хан Ерусалимд Сүм бәртл тиигҗ кедг бәәҗ. Израилин әмтн Өргә герин хашад орҗ чадҗана, әрүн бәәрнд зуг гелңгүд орх зөвтә. Хамгин әрүн бәәрнд зуг ах гелң җилд нег дәкҗ орҗ чадҗана. Өргә герт Бурхн өвәрц кевәр цугталань бәәнә гиҗ Израилин әмтн иткҗәҗ («Нүүдл» 26:1-37; «Әмтнә то авлһн» 1:50).

Песах (Пасха) – еврей улсин хамгин чинртә нәр. Мошен һардврар Египетин ялчас сулдсн евреймүд нәр кенә. Хамгин түрүнд Песах нәәриг евреймүд Египетәс һархларн кеҗ, болв хөөннь эн нәәриг җил болһн кедг болҗ. Ода күртл тиим нәр тедн кенә. Бәрцд орулсн хөөнә хурһиг бас «Песах» гиҗ келнә («Нүүдл» 12:11).

Пилистин теңгс (Филистимское море) – Дунд һазрин теңгс гиҗ өдгә цагт нерәдгднә («Нүүдл» 23:31).

Рефаимүд (рефаимы) – кезәңк Кананд бәәсн өндр нурһта келн-әмтн («Эклц» 14:5).

Синай – уул (зәрмдән Хорив гиҗ нерәднә). Синайин тоха арлын девскр һазрт (өдгә цага Египет) Бурхн Израилин әмтнлә бооца кеһәд, Мошеһәр дамҗад теднд Зака өгсмн. Моше Синай уул деер һарна. Тенд Арвн Заавр бичәтә хавтха чолуд авна (талданар болхла Бооцана хавтха чолуд) («Нүүдл» 19:1-25).

Сөм (пядь) – бөдүн залуһин һарин ик хурһн чивчхә хойрин хоорндк орм кирцхд 23 см («Нүүдл» 28:16).

Талант – еврей келн-улсин чиңнүр 35 кг дүңгә («Нүүдл» 25:39).

Тос келһн, тос түрклһн (помазание) – асхлһна, цацлһна эс гиҗ олив тос күүнд, юмнд болв чигн түрклһнә шишлң хуучна авъяс. Бурхна шүүҗ авсн гелңд эс гиҗ хан болҗах күүнд тос түркдг чигн («Нүүдл» 28:41). Тос түрксн юмн әрүн болҗ тоолгддг. Тедниг онц төрин төлә олзлдг чигн. Үлгүрнь, өргә герт тәкл тәкдг ормд эс гиҗ өргә герт бүклднь тос түркдг болҗана («Нүүдл» 40:9).

Тоха (локоть) – тохаһас һарин дунд хурһн күртл, өрәл метрәс невчкн баахн орм («Эклц» 6:15).

Улан теңгс (Красное море) – еврей келнд «Суф теңгс» гиҗ нерәдгднә, эс гиҗ «Хулста теңгс» («Нүүдл» 10:19).

Урим болн туммим – Бурхна седвәр медх җирв («Нүүдл» 28:30).

Үклин һазр – (преисподняя, еврей келәр «Шеол» гинә) – һазрин гүүнд бәәх орм. Тиигәрән цуг әмтн үкснә хөөн үннчнь чигн, килнцтәнь чигн ордмн. Библьд еврей келәр эн орм йирдән «шеол» гиҗ нерәдгднә. Орс келнд «там» гиҗ орчулгдна («Эклц 37:35).

Хомер – еврей келн-улсин үүрмг юм кемҗәлдг 230 л. Эн 10 ефәлә болн 100 омерлә әдл («Левит» 27:16).

Хореймүд (хорреи) – Эдом гидг һазрт кезәңк цагас авн бәәдг әмтн: тедниг Эсавин хөөт үйнр көөҗ һарһҗ («Эклц» 14:6).

Хөөт гергн (наложница) – иим гергиг залу күн эзлхәр герәдән орулҗ авдг бәәҗ. Хөөт гергн онц зөвтә: йосндан болхла эн мухлаһас өөдән зөвтә, зуг гергнәснь дор зөвтә («Эклц» 22:24).

Хуссоп (иссоп) – каңкнсн үнртә урһмл. Хуссопиг уснд эс гиҗ цуснд норһад күүнд эс гиҗ өлг-эдт цацад, мөргүл кехлә цеврлдг бәәҗ («Нүүдл» 12:22).

Цевр, цевр биш (чистый, нечистый) – «Хуучн Бооцанд» эн үг ик зуудан бурхн-шаҗна цевр керг күцәхлә олзлгдна. Мошен Закаһар Израилин әмтн цевр болн цевр биш юмиг йилһх йоста. Шишлң мал, шовуд болн заһсд, юмсуд болн хот-хол цевр биш болҗ тоолгддг бәәҗ. Күүг бас йилһдг бәәҗ. Кемр күн бузр хот эс идсн болхла, му гемтә, арсна гемтә эс гиҗ үксн юмна күш көндәсн уга болхла, цусн һарчах шав уга болхла, тиим күн цевр болҗ тоолгддг чигн. Күүкд күн сарин кир ирхлә эс гиҗ үр һарһсна дару цевр биш гиҗ тоолгддг бәәҗ. Арсна гемтә болн зәрм талдан гемтә әмтн бас цевр биш гиҗ тоолгддг болҗана. Цевр биш әмтн бурхн-шаҗна кергт орлцшго, нам цевр юмсудт һаран күргшго. Бийән цеврлхин төлә шишлң авъяс күцәдг чигн. Цеврлхин төлә күн бәрц бәрх йоста, тер күүнд хуссоп цацад цеврлхмн болҗана. Дәкәд бийинь усар цеврләд, хувцинь уһах кергтә («Левит» 7:19; 10:10; 13:13; «Әмтнә то авлһн» 19:17-19; «Давтх Закан» 14:3-21).

Шаталһна тәкл, бүклднь шаталһна бәрц (всесожжение) – эннь онц бәрц бәрлһн. Яһад гихлә терүнд нерәдсн мал бүклдән тәклин ормд шатагдмн. Һал шатахла, бәрц утанд хүврнә. Тер бәрцәс теңгр тал өөдлсн каңкнсн үнр Деед Эзнд тааста болдг чигн («Эклц» 22:2; «Левит» 1:2-17).

Шекель – еврей келн-улсин чиңнүрәр 11,5 грамм («Эклц» 23:15).

Шүтән (идол) – бурхна дүрстә зург эс гиҗ бичкн көшә («Нүүдл» 20:4).

Эвцлһнә бәрц (жертва мира) – иим бәрцәр Бурхнла чик хәрлцә бәрхәр болн эвцлһ нәәрлхәр, хәрү өмнк кевәрн Терүнлә бәәхин төлә кеҗәх бәрц. Малыг алсна хөөн өрәлинь тәклин ормд шатана, наадк өрәлинь бәрц авч ирсн күн, терүнә өрк-бүл болн гелңг иддг чигн («Левит» 3:1-17).

Яхве – Бурхна эврә нерн. Еврей үзгәр иигҗ бичгднә – הוהי (YHWH). Эн нерн чикәр яһҗ келгдх болн яһҗ тогтсинь ода күртл зүтклдән бола. Библин кесг орчуллһнд «Иегова» гиҗ келгдҗәнә. Болв эннь төв биш. Эннь эндр «Яхве» гиҗ тоолгдҗана: «Тер, оньдин бәәдг». Бурхна нериг чикднь соңсхад келшгон төлә, Вавилона бәрәнә хөөн евреймүд «Адонай» гиҗ келҗәв. Эннь орчулгдхла – «Мини Деед Эзн» («Эклц» 2:4; «Нүүдл» 3:15; «Давтх Закан» 6:13).

Кезәңк делкә

Кезәңк делкә

Еврей келн-улсин Египетәс нархар сансн хаалһин зура

Еврей келн-улсин Египетәс нархар сансн хаалһин зура

Table of Contents

Мошен тавн дегтр: Нүүдл

Нүр үг

Нүүдл

- Нүр үг
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40

Тәәлвртә толь (Мошен тавн дегтр)

- Алдр теңгс (Великое море)

- Анакин хөөт үйнр, анакмуд (анакимы)

- Асхлһна бәрц, асхх бәрц, чаһрин бәрц (возлияние)

- Ах гелң (первосвященник)
- Әәлдәч (пророк)
- Әрүн (святой)
- Барун үзгин теңгс (Западное море)
- Бемб өдр (суббота, еврей келәр «шаббат»)
- Бооцан (завет, договор)
- Бооцана хавтха чолуд (скрижали Завета)
- Буйсагдх юмн (заклятое)
- Буру номта улс (язычники)
- Бурхна элч (ангел)

- Бурхна Сәкүсн (Дух Божий, еврей келнд «руах»)

- Гелң (священник)
- Гера
- Гин
- Һалын бәрц (огненная жертва)

- Һару даах бәрц (возместительная жертва, жертва повинности)

- Давсн (соль)
- Давста теңгс (Соленое море)
- Даман
- Ефә (эфа)
- Ешурун (Иешурун)
- Закан (Закон, еврей келәр «Тора»)

- Израилин хамцан (общество израильское, община Израиля)

- Израиль
- Инҗр модн (смоковница)
- Канан (Ханаан)
- Канана улс (ханаанеи)
- Керүбмүд (херувимы)
- Керчлһн (обрезание)

- Килнцәс цеврллһнә бәрц (жертва за грех, очистительная жертва)

- Киттим
- Куш
- Левитмүд (левиты)
- Лог
- Мацг (пост)
- Мотр (жезл, скипетр)
- Мөргүлин (өндр) орм (высота)
- Назорей
- Омер
- Өдмгин бәрц (хлебное приношение)
- Өргә гер (скиния)
- Песах (Пасха)
- Пилистин теңгс (Филистимское море)
- Рефаимүд (рефаимы)
- Синай
- Сөм (пядь)
- Талант
- Тос келһн, тос түрклһн (помазание)
- Тоха (локоть)
- Улан теңгс (Красное море)
- Урим болн туммим
- Үклин һазр
- Хомер
- Хореймүд (хорреи)
- Хөөт гергн (наложница)
- Хуссоп (иссоп)
- Цевр, цевр биш (чистый, нечистый)

- Шаталһна тәкл, бүклднь шаталһна бәрц (всесожжение)

- Шекель
- Шүтән (идол)
- Эвцлһнә бәрц (жертва мира)
- Яхве

Кезәңк делкә

Еврей келн-улсин Египетәс нархар сансн хаалһин зура